Η συμφωνία που πέτυχε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump), για τη δημιουργία ενός «ταμείου κατά της εργαλειοποίησης της Δικαιοσύνης» υπέρ συμμάχων του, αποτελεί – σύμφωνα με επικριτές του – το πιο πρόσφατο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η δεύτερη θητεία του στον Λευκό Οίκο επικεντρώνεται στην αποδυνάμωση των ελέγχων πάνω στην προεδρική εξουσία και στην προστασία του από μελλοντικές έρευνες.
Η συμφωνία αναδεικνύει τα νέα εμπόδια που, σύμφωνα με αναλυτές, υψώνει ο Τραμπ και τα οποία θα μπορούσαν να δυσκολέψουν έρευνες από Δημοκρατικούς στο Κογκρέσο, από μελλοντικές κυβερνήσεις, ακόμη και από αρχές εκτός της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Σε πολλά μέτωπα, ο Τραμπ αποδομεί μεταρρυθμίσεις διαφάνειας της μεταπολεμικής περιόδου μετά το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ, αμφισβητεί την εξουσία του Κογκρέσου στον έλεγχο των δημόσιων δαπανών, επιβραβεύει πιστούς συμμάχους που κατηγορήθηκαν για πράξεις υπέρ των πολιτικών του στόχων και επιτίθεται σε ανεξάρτητες αρχές και μηχανισμούς ελέγχου της εκτελεστικής εξουσίας.
Σύμφωνα με πρώην κυβερνητικούς νομικούς και συνταγματολόγους, ο Τραμπ αξιοποιεί και επιταχύνει τη διεύρυνση της προεδρικής ισχύος που έχει υιοθετήσει το συντηρητικό Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, ξεπερνώντας πολιτικές και θεσμικές νόρμες που περιόριζαν προηγούμενους προέδρους.
«Αυτό που βλέπουμε είναι μια δραματική μετατόπιση υπέρ της συγκέντρωσης περισσότερης εκτελεστικής εξουσίας απευθείας στον πρόεδρο», δήλωσε ο καθηγητής Νομικής του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας, Άνταμ Ζίμερμαν.
Ασπίδα προστασίας πέρα από φορολογικούς ελέγχους
Η νέα συμφωνία περιλαμβάνει φορολογική «αμνηστία» για τον Τραμπ, την οικογένειά του και τις επιχειρήσεις του, μέσω ενός παραρτήματος που δημοσιεύθηκε διακριτικά μία ημέρα μετά την αρχική ανακοίνωση.
Αξιωματούχοι του υπουργείου Δικαιοσύνης υποστήριξαν ότι πρόκειται ουσιαστικά για συμβιβασμό: η IRS εγκαταλείπει παλαιότερους ελέγχους εις βάρος του προέδρου και εκείνος αποσύρει αγωγή ύψους 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων κατά της κυβέρνησης για τη διαρροή των φορολογικών του δηλώσεων.
Ωστόσο, η διατύπωση της συμφωνίας δεν περιορίζεται μόνο σε φορολογικά ζητήματα. Απαγορεύει πιθανές κρατικές αξιώσεις σχετικές με παλαιότερες πράξεις του Τραμπ που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως «εργαλειοποίηση» ή «πολιτικά υποκινούμενη δίωξη», όροι χωρίς σαφή νομικό ορισμό αλλά με ιδιαίτερα ευρεία ερμηνεία.
«Καρότα και μαστίγια» για όσους συνεργάζονται με έρευνες
Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη κινηθεί επιθετικά απέναντι σε πρόσωπα που συμμετείχαν σε έρευνες για τη δράση του, ενώ έχει προσφέρει πολιτική ή νομική κάλυψη σε συμμάχους του. Δικηγόροι και εισαγγελείς που συμμετείχαν στις έρευνες του πρώην ειδικού ανακριτή Τζακ Σμιθ απομακρύνθηκαν, ενώ εγκαταλείφθηκε η υπόθεση περιφρόνησης του Κογκρέσου κατά του πρώην συμβούλου του Τραμπ, Στιβ Μπάνον.
Ο Τραμπ έχει επίσης απονείμει χάρη σε όλους όσοι κατηγορήθηκαν ή καταδικάστηκαν για την επίθεση στο Καπιτώλιο της 6ης Ιανουαρίου 2021, ενώ κορυφαία στελέχη της κυβέρνησής του δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο αποζημιώσεων προς κάποιους από αυτούς μέσω του νέου ταμείου.
Σύμφωνα με επικριτές, αυτό δημιουργεί ισχυρά κίνητρα ώστε πρόσωπα που ενδέχεται να εμπλέκονται σε μελλοντικές έρευνες να αρνηθούν να συνεργαστούν με το Κογκρέσο ή άλλες αρχές.
Αποδυνάμωση των εσωτερικών μηχανισμών ελέγχου
Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο το 2025, ο Τραμπ έχει απομακρύνει αρκετούς γενικούς επιθεωρητές, οι οποίοι είναι επιφορτισμένοι από το Κογκρέσο με την αποκάλυψη περιπτώσεων διαφθοράς, σπατάλης και κατάχρησης εξουσίας στις ομοσπονδιακές υπηρεσίες.
Παράλληλα, το υπουργείο Δικαιοσύνης υποστήριξε πρόσφατα ότι ο πρόεδρος δεν υποχρεούται πλέον να συμμορφώνεται με τον νόμο περί προεδρικών αρχείων, που απαιτεί τη διατήρηση και παράδοση εγγράφων του Λευκού Οίκου στα Εθνικά Αρχεία. Κατά την ερμηνεία αυτή, το Κογκρέσο δεν μπορεί να θεσπίζει νόμους που «παρεμβαίνουν» στην άσκηση της εκτελεστικής εξουσίας του προέδρου.
Η ώθηση του Ανώτατου Δικαστηρίου στην προεδρική εξουσία
Οι κινήσεις της κυβέρνησης συμβαδίζουν με τη στροφή του συντηρητικού Ανώτατου Δικαστηρίου υπέρ της θεωρίας της «ενιαίας εκτελεστικής εξουσίας».
Η συντηρητική πλειοψηφία του δικαστηρίου, στην οποία συμμετέχουν τρεις δικαστές που διόρισε ο ίδιος ο Τραμπ, έχει επιτρέψει στον πρόεδρο να απομακρύνει επικεφαλής ανεξάρτητων αρχών χωρίς αιτιολόγηση, περιορίζοντας τα όρια που είχε θέσει το Κογκρέσο. Παράλληλα, το Ανώτατο Δικαστήριο έχει ήδη αποφανθεί υπέρ ευρείας προεδρικής ασυλίας για πράξεις που συνδέονται με τα επίσημα καθήκοντα του προέδρου.
«Χρειάζεται ένα επίπεδο έντιμης συμπεριφοράς για να λειτουργήσει το σύστημα διακυβέρνησης», δήλωσε ο πρώην νομικός σύμβουλος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Νταγκ Λέτερ. «Η συμπεριφορά του Τραμπ ξεπερνά κατά πολύ ό,τι είχαν φανταστεί οι συντάκτες του Συντάγματος. Δεν είμαι βέβαιος ποιος είναι πλέον ο πραγματικός μηχανισμός ελέγχου, πέρα από την παραπομπή».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
