Ένας νέος χάρτης αποκάλυψε το τοπίο κάτω από τους πάγους της Ανταρκτικής με πρωτοφανή λεπτομέρεια, κάτι που, όπως λένε οι επιστήμονες, θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά την κατανόησή μας για την παγωμένη λευκή ήπειρο.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δορυφορικά δεδομένα και τη φυσική που διέπει την κίνηση των παγετώνων της ηπείρου για να υπολογίσουν πώς μπορεί να μοιάζει η ήπειρος κάτω από τον πάγο. Βρήκαν ενδείξεις για χιλιάδες έως τώρα άγνωστους λόφους και κορυφογραμμές και αναφέρουν ότι οι χάρτες ορισμένων κρυμμένων οροσειρών της Ανταρκτικής είναι πιο καθαροί από ποτέ. Αν και οι χάρτες αυτοί συνοδεύονται από αβεβαιότητες, οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι νέες λεπτομέρειες θα μπορούσαν να ρίξουν φως στο πώς θα ανταποκριθεί η Ανταρκτική στην κλιματική αλλαγή και τι σημαίνει αυτό για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
«Είναι σαν πριν να είχες μια παλιά, κοκκώδη φωτογραφική μηχανή φιλμ, και τώρα να έχεις μια σύγχρονη ψηφιακή κάμερα με ζουμ, που σου δείχνει καθαρά τι πραγματικά συμβαίνει», δήλωσε στο BBC News η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δρ Έλεν Όκεντεν, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Grenoble-Alpes.
Χάρη στους δορυφόρους, οι επιστήμονες έχουν καλή κατανόηση της παγωμένης επιφάνειας της Ανταρκτικής, όμως ό,τι βρίσκεται από κάτω παρέμενε σε μεγάλο βαθμό μυστήριο.
Στην πραγματικότητα, γνωρίζουμε περισσότερα για την επιφάνεια ορισμένων πλανητών του Ηλιακού μας Συστήματος απ’ ό,τι για μεγάλο μέρος της «κάτω πλευράς» της Ανταρκτικής, την τοπογραφία κάτω από το παγοκάλυμμα. Όμως οι ερευνητές πιστεύουν ότι πλέον διαθέτουν τον πιο πλήρη και λεπτομερή χάρτη αυτού του υπεδάφους που έχει δημιουργηθεί ποτέ.
«Είμαι πραγματικά ενθουσιασμένος που μπορώ να το κοιτάξω και να δω ολόκληρο το υπόβαθρο της Ανταρκτικής με μια ματιά», δήλωσε ο καθηγητής Ρόμπερτ Μπίνγκαμ, παγετωνολόγος στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και συν-συγγραφέας της μελέτης. «Νομίζω ότι είναι καταπληκτικό».
Οι παραδοσιακές μετρήσεις από το έδαφος ή τον αέρα χρησιμοποιούσαν ραντάρ για να «δουν» κάτω από τον πάγο, ο οποίος σε ορισμένα σημεία φτάνει τα τρία μίλια (4,8 χλμ.) σε πάχος, συνήθως κατά μήκος μεμονωμένων γραμμών ή διαδρομών έρευνας.
Όμως αυτές οι διαδρομές μπορεί να απέχουν δεκάδες χιλιόμετρα μεταξύ τους, αφήνοντας τους επιστήμονες να συμπληρώνουν τα κενά.
«Αν φανταζόσασταν ότι τα Σκωτσέζικα Υψίπεδα ή οι Ευρωπαϊκές Άλπεις ήταν καλυμμένες με πάγο και ο μόνος τρόπος να κατανοήσετε το σχήμα τους ήταν περιστασιακές πτήσεις που απείχαν αρκετά χιλιόμετρα μεταξύ τους, δεν θα βλέπατε ποτέ όλες αυτές τις απότομες κορυφές και κοιλάδες που ξέρουμε ότι υπάρχουν», είπε ο Μπίνγκαμ.
Έτσι, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια νέα προσέγγιση, συνδυάζοντας τη γνώση τους για την επιφάνεια του πάγου από δορυφόρους με την κατανόησή τους για το πώς κινείται ο πάγος βάσει της φυσικής, και ελέγχοντάς τα σε σχέση με τις προηγούμενες μετρήσεις.
«Είναι λίγο σαν να κάνεις καγιάκ σε ένα ποτάμι, και να υπάρχουν βράχια κάτω από το νερό· μερικές φορές δημιουργούνται δίνες στην επιφάνεια, που σου αποκαλύπτουν τι υπάρχει από κάτω», εξήγησε η Όκεντεν.
«Και φυσικά ο πάγος ρέει πολύ διαφορετικά από το νερό, αλλά και πάλι, όταν ο πάγος περνά πάνω από μια κορυφογραμμή ή έναν λόφο στο βραχώδες υπόστρωμα αυτό αποτυπώνεται τόσο στην τοπογραφία της επιφάνειας όσο και στην ταχύτητα ροής».
Παρότι γνωρίζαμε τις μεγάλες οροσειρές της Ανταρκτικής, η νέα προσέγγιση των επιστημόνων αποκάλυψε δεκάδες χιλιάδες έως τώρα άγνωστους λόφους και ράχες, καθώς και πολύ μεγαλύτερη λεπτομέρεια γύρω από βουνά και φαράγγια που βρίσκονται θαμμένα κάτω από τον πάγο.
«Νομίζω ότι είναι απλώς εξαιρετικά ενδιαφέρον να βλέπεις όλα αυτά τα νέα τοπία και να ανακαλύπτεις τι υπάρχει εκεί», είπε η Όκεντεν.
«Είναι σαν όταν βλέπεις για πρώτη φορά έναν τοπογραφικό χάρτη του Άρη και λες: “ουάου, αυτό είναι τόσο ενδιαφέρον, αυτό μοιάζει λίγο με τη Σκωτία” ή “αυτό δεν μοιάζει με τίποτα που έχω ξαναδεί”».
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ανακάλυψη είναι ένα βαθύ κανάλι χαραγμένο στο υπόβαθρο της Ανταρκτικής, σε μια περιοχή που ονομάζεται Υποπαγετωνική Λεκάνη Maud. Το κανάλι έχει κατά μέσο όρο βάθος 50 μέτρων, πλάτος 6 χιλιομέτρων και εκτείνεται για σχεδόν 400 χιλιόμετρα, περίπου όσο η απόσταση από το Λονδίνο έως το Νιούκαστλ σε ευθεία γραμμή. Ο νέος χάρτης των ερευνητών είναι απίθανο να είναι ο τελικός. Βασίζεται σε υποθέσεις για το πώς ακριβώς ρέει ο πάγος, οι οποίες, όπως κάθε μέθοδος, συνοδεύονται από αβεβαιότητες. Και πολλά ακόμη μένουν να ανακαλυφθούν σχετικά με τα πετρώματα και τα ιζήματα που βρίσκονται κάτω από τον πάγο.
Ωστόσο, άλλοι ερευνητές συμφωνούν ότι, σε συνδυασμό με περαιτέρω έρευνες από το έδαφος, τον αέρα και το διάστημα, οι χάρτες αυτοί αποτελούν ένα πολύτιμο βήμα προς τα εμπρός.
«Αυτό είναι ένα πραγματικά χρήσιμο εργαλείο», δήλωσε ο δρ Πίτερ Φρέτγουελ, ανώτερος επιστήμονας στη Βρετανική Ανταρκτική Υπηρεσία στο Κέιμπριτζ, ο οποίος δεν συμμετείχε στη νέα μελέτη αλλά έχει εμπλακεί εκτενώς σε προηγούμενες χαρτογραφήσεις. «Μας δίνει τη δυνατότητα να καλύψουμε τα κενά ανάμεσα σε αυτές τις έρευνες», πρόσθεσε.
Μια πιο λεπτομερής κατανόηση όλων των κορυφογραμμών, λόφων, βουνών και καναλιών θα μπορούσε να βελτιώσει τα υπολογιστικά μοντέλα για το πώς ενδέχεται να αλλάξει η Ανταρκτική στο μέλλον, λένε οι ερευνητές. Αυτό συμβαίνει επειδή αυτά τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά καθορίζουν τελικά το πόσο γρήγορα κινούνται οι παγετώνες από πάνω τους και πόσο γρήγορα μπορούν να υποχωρήσουν σε ένα θερμαινόμενο κλίμα. Και αυτό είναι σημαντικό, διότι ο μελλοντικός ρυθμός τήξης της Ανταρκτικής θεωρείται ευρέως μία από τις μεγαλύτερες άγνωστες παραμέτρους στην επιστήμη του κλίματος.
«Αυτή η μελέτη μας δίνει μια καλύτερη εικόνα για το τι πρόκειται να συμβεί στο μέλλον και για το πόσο γρήγορα ο πάγος της Ανταρκτικής θα συμβάλει στην παγκόσμια άνοδο της στάθμης της θάλασσας», συμφώνησε ο Φρέτγουελ.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
