Του Νικόλα Μπάρδη
Για πολλές δεκαετίες δεν ήταν λίγες οι οικογένειες της Κρήτης, που μεγάλωναν τα αγόρια τους με έναν και μοναδικό σκοπό: όταν γίνουν άντρες, να πάρουν εκδίκηση για το όνομα και την τιμή της οικογένειας. Η βεντέτα είναι κατάλοιπο του μακρινού παρελθόντος και έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα, και σε κάποιες υποτυπώδεις κωδικοποιήσεις του τότε ισχύοντος δικαίου.
Πρόκειται επί της ουσίας για έναν φόνο, που διαπράττεται με κίνητρο την εκδίκηση για έναν άλλο φόνο, αδικία ή προσβολή. Η βεντέτα εμφανίζεται και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, όπως στη Μάνη, καθώς και σε αρκετές χώρες της Μέσης Ανατολής και της Μεσογείου.
Ανάλογα με τον πολιτισμό στον οποίο απαντήθηκε αυτή η εκδικητική απονομή δικαιοσύνης, προσέλαβε και διαφορετικό τίτλο, όπως αρχή της ανταπόδοσης, της ταυτοπάθειας ή του αντιπεπονθότος. Πιο συγκεκριμένα, κείμενα του Αριστοτέλη αναφέρονται στον εθιμικό «νόμο της ανταπόδοσης» βάσει του οποίου «όποιος διαπράξει ένα αδίκημα μόνο σαν πάθει ό,τι έκαμε δίκη σωστή θα γίνει» (Ηθικά Νικομάχεια). Άλλες μεταγενέστερες διατυπώσεις κάνουν λόγο για την αρχή του ισόποινου. Παραδειγματική είναι η περίπτωση του οθωμανικού δικαίου, κατά το οποίο το έγκλημα της ανθρωποκτονίας δικαιωνόταν μόνο με φόνο ή με «εξαγορά του αίματος», δηλαδή με χρηματική αποζημίωση στους συγγενείς του θύματος.
Η κρητική βεντέτα στηρίζεται στον άγραφο «νόμο του αίματος».
Η λέξη προέρχεται από το λατινικό “vendico”, που σημαίνει «εκδικούμαι». Στην Κρήτη συναντάται ήδη από τα πολύ παλιά χρόνια και εξακολουθεί μέχρι και σήμερα να επιβιώνει ως μία από τις πιο χαρακτηριστικές εκδηλώσεις της κρητικής ιδιαιτερότητας. Στην ουσία της η βεντέτα είναι ένας κοινωνικός κώδικας, ο οποίος στοιχειοθετείται από τις έννοιες της τιμής και της προστασίας. Μοχλοί για να ξεκινήσει αυτός ο ιδιωτικός πόλεμος μεταξύ δύο οικογενειών στη Μεγαλόνησο είναι η προστασία της υπόληψης, της ατομικής και κατά συνέπεια της οικογενειακής τιμής, κατόπιν κάποιας προσβολής. Η βεντέτα, πάντως, είχε ανέκαθεν τους δικούς της, άγραφους κανόνες. Στόχος της αντεκδίκησης δεν ήταν ποτέ γυναίκες και παιδιά, ούτε κάποιο αδύναμο πρόσωπο από μια οικογένεια, αλλά πάντα ο ανθός της, ο καλύτερος της γενιάς.
Η πιο σφοδρή και αιματηρή βεντέτα που γνώρισε η Κρήτη ήταν αυτή μεταξύ των οικογενειών Σαρτζετάκη και Πεντάρη στα Χανιά. Διήρκησε 70 ολόκληρα χρόνια, ενώ πολλοί από τους άμεσα ή έμμεσα εμπλεκόμενους αναζήτησαν καταφύγιο σε άλλες περιοχές της Ελλάδας μακριά από το νησί. Από το 1910 οι δύο οικογένειες φόνευαν διαδοχικά μέλη η μία της άλλης για κτηματικές διαφορές.
Η βεντέτα έληξε σιωπηρά το 1985, αφού είχε μετρήσει πάνω από 100 θύματα. Αιτία υπήρξε η διαμεσολάβηση ανθρώπων με κύρος, και συγκεκριμένα το ότι ο βουλευτής Ευάγγελος Πεντάρης, απόγονος των μεν, ψήφισε για πρόεδρο της δημοκρατίας τον απόγονο των δε, Χρήστο Σαρτζετάκη.
Μακριά από τα σύγχρονα αστικά κέντρα της Κρήτης, σε καλά κρυμμένα ορεινά χωριά του νησιού, η βεντέτα εξακολουθεί να υπάρχει, διαιωνίζοντας ένα μακάβριο έθιμο και μία παράλογη πρακτική, που θέτει σε κίνδυνο τη ζωή πολλών ανθρώπων και παρακάμπτει τους ισχύοντες νόμους της πολιτείας. Οι περισσότεροι, βέβαια, επιθυμούν να σταματήσει μια για πάντα, και να μην θρηνήσει καμία οικογένεια ποτέ ξανά κανένα αγαπημένο της πρόσωπο. Η κάμερα του Όπου Υπάρχει Ελλάδα κατέγραψε τις μαρτυρίες ντόπιων και σκιαγράφησε την κατάσταση που επικρατεί σήμερα στο νησί.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
