Του Todd C. Frankel
Ο Ρίτσαρντ Κρόνικ ένιωθε ανήσυχος. Ο καταξιωμένος ερευνητής για τις πολιτικές γύρω από την υγεία από το Σαν Ντιέγκο επρόκειτο να δημοσιεύσει μια μελέτη που θα τον έβαζε στο επίκεντρο μιας έντονα πολιτικοποιημένης συζήτησης: Ποιος δικαιούται ασφάλιση υγείας.
Ήταν το 2009, την περίοδο που οι Ηνωμένες Πολιτείες συζητούσαν εάν θα έπρεπε να βοηθήσουν εκατομμύρια πολίτες να αποκτήσουν ασφαλιστική κάλυψη μέσω αυτού που σήμερα γνωρίζουμε ως Obamacare.
Η πολιτική διαμάχη για την υγεία συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με το αδιέξοδο μεταξύ Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών σχετικά με τη χρηματοδότηση των ομοσπονδιακών επιδοτήσεων υγείας και τις σχεδιαζόμενες περικοπές στο Medicaid, να τροφοδοτεί το μακροβιότερο shutdown στην ιστορία των ΗΠΑ. Και ένα μέρος αυτής της αντιπαράθεσης έχει ρίζες στο αντικείμενο που μελετούσε ο Κρόνικ: Την επίδραση της ασφάλισης στην ανθρώπινη θνησιμότητα.
Ο Κρόνικ ήλπιζε ότι η έρευνά του θα έδειχνε πως η ασφάλιση αποτελεί ζήτημα ζωής ή θανάτου και ότι ίσως θα επηρέαζε τη δημόσια συζήτηση. Ήταν σαφές ότι στήριζε αυτή τη θέση. Σε λίγους μήνες θα αναλάμβανε θέση στη διοίκηση Ομπάμα, η οποία ετοίμαζε την εφαρμογή του Affordable Care Act.
Ωστόσο, τα αποτελέσματά του δεν ήταν αυτά που περίμενε και μάλιστα σκέφτηκε να τα αποκρύψει.
Η μελέτη του το 2009, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Health Services Research, έδειξε «ελάχιστες ενδείξεις» ότι η επέκταση της ασφάλισης θα είχε σημαντική επίδραση στη μείωση των θανάτων στις ΗΠΑ. Η έρευνά του αμφισβήτησε μια προηγούμενη, ευρέως αναφερόμενη μελέτη του Ινστιτούτου Ιατρικής της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών, η οποία υποστήριζε ότι η έλλειψη ασφάλισης προκαλούσε 18.000 «επιπλέον θανάτους» ετησίως. Ο Κρόνικ έγραψε ότι ο αριθμός αυτός ήταν «σχεδόν σίγουρα λανθασμένος».
«Ήμουν πολύ συνειδητοποιημένος για τις πολιτικές δυσκολίες που θα αντιμετώπιζα», είπε πρόσφατα. «Όμως, ως επιστήμονας, ένιωθα υποχρεωμένος να παρουσιάσω καθαρά τα δεδομένα».
Χρειάστηκε περισσότερο από μια δεκαετία για να υπάρξουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν πειστικά ότι η ασφάλιση υγείας σώζει ζωές, αν και οι ερευνητές εξακολουθούν να μην γνωρίζουν με ακρίβεια το γιατί.
Η αποτυχία του Κρόνικ το 2009 να βρει σαφή σύνδεση ανάμεσα στην ασφάλιση και τη θνησιμότητα αντανακλούσε και άλλες μελέτες της εποχής. Ναι, οι ανασφάλιστοι πέθαιναν νωρίτερα, αλλά δεν μπορούσε να αποδειχθεί ότι αυτό οφειλόταν αποκλειστικά στην έλλειψη ασφάλισης. Πάρα πολλοί άλλοι παράγοντες επηρέαζαν το αποτέλεσμα. Σε ορισμένες έρευνες μάλιστα, τα δεδομένα έδειχναν το αντίθετο, ότι οι ανασφάλιστοι ίσως ζούσαν περισσότερο, επειδή όσοι τολμούσαν να μείνουν χωρίς ασφάλεια ήταν συχνά υγιέστεροι.
Άλλα ζητήματα, πάντως, θεωρούνταν λυμένα: Οι μελέτες έδειχναν σταθερά ότι η ασφάλιση μειώνει σημαντικά το ρίσκο χρεών και χρεοκοπίας. Όμως, τα στοιχεία για τη θνησιμότητα απουσίαζαν.
Η έλλειψη σαφούς συσχέτισης τροφοδότησε τη δημόσια αντιπαράθεση: Αν η ασφάλιση δεν βελτίωνε το τελικό αποτέλεσμα της υγεία, δηλαδή τη ζωή ή τον θάνατο, πόσο σημαντική ήταν τελικά;
Το Libertarian think tank Mercatus Center δημοσίευσε άρθρο με τίτλο «Ο ψευδής ισχυρισμός ότι οι άνθρωποι πεθαίνουν», ενώ το PolitiFact χρησιμοποίησε τη μελέτη του Κρόνικ για να αμφισβητήσει τη δήλωση ενός βουλευτή ότι 22.000 Αμερικανοί πεθαίνουν κάθε χρόνο λόγω έλλειψης ασφάλισης. Το 2017, ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Ραούλ Λαμπραντόρ είπε σε δημόσια συζήτηση ότι «κανείς δεν πεθαίνει επειδή δεν έχει πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας».
Παρά τις αμφιβολίες αυτές, ο νόμος ACA (γνωστός ως Obamacare) ψηφίστηκε και μάλιστα δημιούργησε άθελά του τις συνθήκες για ένα τεράστιο “πείραμα” σε εθνικό επίπεδο.
Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η επέκταση του Medicaid προς τα χαμηλά εισοδήματα ήταν προαιρετική για τις Πολιτείες και περίπου οι μισές την απέρριψαν. Ξαφνικά, οι ερευνητές είχαν μια σχεδόν τυχαία “δεξαμενή” Αμερικανών για να μελετήσουν σε πραγματικό χρόνο τις επιπτώσεις της ασφάλισης.
«Είχαμε πολλές συζητήσεις για το πώς αυτές οι τραγικές αποφάσεις, ενώ ήταν καταστροφικές για τους ανθρώπους, αποτελούσαν “χρυσωρυχείο” για την έρευνα», σχολίασε ο Κρόνικ.
Ακολούθησε έκρηξη επιστημονικών δημοσιεύσεων.
Ο Benjamin Sommers, γιατρός και οικονομολόγος της υγείας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Χάρβαρντ, συνυπέγραψε το 2019 μια ανασκόπηση που αξιολόγησε τις επιπτώσεις του ACA στα αποτελέσματα υγείας. Αν και οι μελέτες δεν ήταν απολύτως ομόφωνες, διαφαινόταν μια καθαρή τάση.
Μια από αυτές εκτιμούσε μείωση της θνησιμότητας κατά 8% στους ηλικιωμένους πολιτείες που εφάρμοσαν την επέκταση του Medicaid, κάτι που αντιστοιχούσε σε περίπου 19.200 λιγότερους θανάτους στα πρώτα τέσσερα χρόνια του ACA.
Μια άλλη βρήκε πτώση 3–6% στους θανάτους από ασθένειες μεταξύ νέων ενηλίκων σε πολιτείες που επέκτειναν την κάλυψη εξαρτώμενων μελών.
«Έχουμε πλέον πιο ισχυρές αποδείξεις γι’ αυτό απ’ ό,τι για άλλα πράγματα που θεωρούνται δεδομένα», είπε σε συνέντευξή του ο Benjamin Sommers.
Και τότε ήρθαν τα δεδομένα της Υπηρεσίας Εσωτερικών Εσόδων (IRS) σχεδόν κατά τύχη.
Το 2017, η IRS δημιούργησε άθελά της ένα τυχαίο πείραμα όταν έστειλε επιστολές σε περίπου 4 εκατομμύρια Αμερικανούς φορολογούμενους που δύο χρόνια νωρίτερα είχαν πληρώσει πρόστιμο επειδή δεν είχαν ασφαλιστεί, όπως προέβλεπε τότε η υποχρεωτική διάταξη του Obamacare.
Η επιστολή τούς ενθάρρυνε να εγγραφούν σε πρόγραμμα ασφάλισης υγείας.
Όμως η υπηρεσία δεν έστειλε επιστολές σε όλους. Περίπου 15% των φορολογουμένων δεν έλαβαν καμία, δημιουργώντας έτσι μια ομάδα ελέγχου. Οι ερευνητές μελέτησαν τι συνέβη σε όσους έλαβαν τις επιστολές και τελικά ασφαλίστηκαν.
Αποδείχθηκε ότι αυτή η ομάδα παρουσίασε σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά θνησιμότητας τα επόμενα δύο χρόνια, ειδικά μεταξύ των 45–64 ετών.
«Η μελέτη της IRS ήταν το σημείο καμπής για μένα», δήλωσε ο Sommers. «Δεν έχω πλέον καμία σοβαρή αμφιβολία».
Η μελέτη αυτή «μας επέτρεψε να αξιολογήσουμε με μεγαλύτερη βεβαιότητα τη σχέση αιτίου-αποτελέσματος», εξήγησε ο Jacob Goldin, ένας από τους συγγραφείς της έρευνας και καθηγητής νομικής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο.
Ο Goldin πρόσθεσε ότι δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητό γιατί η ασφάλιση μειώνει τη θνησιμότητα. Ίσως επειδή ωθεί τους ανθρώπους να αναζητήσουν ιατρική βοήθεια νωρίτερα, όταν ένα ασαφές σύμπτωμα μπορεί να κρύβει μια σοβαρή πάθηση. Ίσως επίσης διευκολύνει την πρόσβαση σε προληπτικές εξετάσεις και σωτήριες θεραπείες.
«Δεν γνωρίζουμε ακόμα όσο θα θέλαμε το γιατί συμβαίνει αυτό», είπε.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι η ασφάλιση φαίνεται να επηρεάζει τη θνησιμότητα ακόμη και σε περιπτώσεις που, θεωρητικά, δεν θα έπρεπε.
Μια μελέτη του 2010 έδειξε ότι ανασφάλιστοι τραυματίες από πυροβολισμούς είχαν σημαντικά μεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνουν στο νοσοκομείο σε σχέση με ασφαλισμένους τραυματίες παρότι οι δύο ομάδες έφεραν παρόμοια σοβαρά τραύματα και έλαβαν ιατρική φροντίδα. Οι συγγραφείς υπέθεσαν ότι η ασφάλιση αντανακλά ευρύτερους κοινωνικούς καθοριστικούς παράγοντες της υγείας.
Αντίστοιχα, μια μελέτη του 2022 βρήκε παρόμοια αποτελέσματα σε θύματα τροχαίων ατυχημάτων. Οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να εξηγήσουν πλήρως τη διαφορά, υποθέτοντας ότι οι ανασφάλιστοι ίσως είναι πιο ριψοκίνδυνοι ή φτωχότεροι, άρα πιθανότερο να οδηγούν επικίνδυνα ή να διαθέτουν παλαιότερα, λιγότερο ασφαλή οχήματα.
Όλες αυτές οι μελέτες θεωρούνταν εξαιρέσεις όσο το ερώτημα για την επίδραση της ασφάλισης στη θνησιμότητα παρέμενε αναπάντητο.
Όμως νωρίτερα φέτος, δημοσιεύτηκε μια νέα, εξαιρετικά αυστηρή ανασκόπηση της συνολικής έρευνας πάνω στη σχέση ανάμεσα στην ασφάλιση υγείας και τη θνησιμότητα με αποτελέσματα που αλλάζουν τη συζήτηση.
Η ετήσια μελέτη του 2025 στην Annual Review of Public Health, η οποία επικεντρώθηκε στη θνησιμότητα, διαπίστωσε ότι τα διαθέσιμα στοιχεία έχουν πλέον ενισχυθεί τόσο πολύ από το 2008, όταν το ζήτημα είχε εξεταστεί για τελευταία φορά, ώστε «υποστηρίζουν πλέον ξεκάθαρα το συμπέρασμα ότι η ασφάλιση υγείας βελτιώνει την υγεία».
Παρότι οι θάνατοι αποτελούν υψηλό στατιστικό εμπόδιο για ανάλυση, καθώς είναι σχετικά σπάνιοι και δύσκολο να συσχετιστούν άμεσα, οι ερευνητές υπογράμμισαν πως «τα διαθέσιμα δεδομένα πλέον ξεπερνούν αυτό το εμπόδιο».
Η μελέτη δεν διερεύνησε τους ακριβείς λόγους για τους οποίους η ασφάλιση φαίνεται να σώζει ζωές, όμως το αποτέλεσμα ήταν πιο έντονο στους ενήλικες άνω των 45 ετών και, σε μικρότερο βαθμό, στους νεότερους.
«Πρόκειται για ένα τεράστιο εύρημα», δήλωσε η Helen Levy, συν-συγγραφέας και των δύο ανασκοπήσεων και καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν.
«Γνωρίζουμε πλέον ότι η ασφάλιση υγείας σώζει ζωές. Τελεία και παύλα.»
Ωστόσο, το συμπέρασμα αυτό δεν έχει ακόμη πλήρως υιοθετηθεί στο πολιτικό πεδίο.
Το καλοκαίρι, σε μια δημόσια εκδήλωση στην Αϊόβα, όταν ένας πολίτης φώναξε ότι οι προτεινόμενες περικοπές στο Medicaid θα προκαλέσουν θανάτους, η Ρεπουμπλικανή γερουσιαστής Τζόνι Έρνστ απάντησε με σαρκασμό: «Ε, όλοι θα πεθάνουμε κάποια στιγμή.»
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
