Οι ΗΠΑ και το Κατάρ επεξεργάζονται σχέδιο που θα δώσει στο Ιράν πρόσβαση σε δισεκατομμύρια δολάρια δεσμευμένων κεφαλαίων για ανθρωπιστικές δαπάνες, σε ένα από τα πρώτα οικονομικά ανταλλάγματα προς την Τεχεράνη που συνδέονται με το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν Ουάσινγκτον και Τεχεράνη για τον τερματισμό του πολέμου, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
Το σχέδιο, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται η WSJ, δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, αλλά προβλέπει ότι η Τεχεράνη θα αποκτήσει πρόσβαση σε μέρος των περίπου 100 δισ. δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα διεθνώς λόγω κυρώσεων. Η αρχή αναμένεται να γίνει με 6 δισ. δολάρια που βρίσκονται στο Κατάρ.
Βάσει του μηχανισμού που εξετάζεται, η Ντόχα θα επιτρέπει την αγορά τροφίμων, φαρμάκων και άλλων ανθρωπιστικών αγαθών που θα παραγγέλνει η κεντρική τράπεζα του Ιράν, χρησιμοποιώντας χρήματα από δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία. Τα κεφάλαια αυτά προέρχονται κυρίως από έσοδα πωλήσεων πετρελαίου, τα οποία έχουν «παγώσει» στο εξωτερικό εξαιτίας των κυρώσεων.
Ο μηχανισμός θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρότυπο και για άλλες δεξαμενές δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων ανά τον κόσμο. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ενδέχεται να αποτελέσει το πρώτο βήμα για την αποδέσμευση μιας αρχικής δόσης 24 δισ. δολαρίων, την οποία η Τεχεράνη επιδιώκει να εξασφαλίσει το συντομότερο δυνατόν.
Το Ιράν, ωστόσο, δεν έχει ακόμη συμφωνήσει στον προτεινόμενο μηχανισμό. Η ιδέα αναμένεται να είναι μία από τις πολλές που θα θέσει η Ουάσινγκτον στο τραπέζι των πυρηνικών συνομιλιών με την Τεχεράνη τους επόμενους δύο μήνες, μετά τη συμφωνία για παύση του πολέμου και επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ.
«Ακόμη και περιορισμένες αποδεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων λειτουργούν τόσο ως οικονομικές σανίδες σωτηρίας όσο και ως πολιτικά σήματα αποκλιμάκωσης», δήλωσε η Σανάμ Βακίλ, διευθύντρια για τη Μέση Ανατολή στο Chatham House. Όπως σημείωσε, πρόκειται για ένα από τα λίγα συγκεκριμένα κίνητρα που μπορεί να εξασφαλίσει το Ιράν από την Ουάσινγκτον, ώστε να σταθεροποιήσει το νόμισμά του και να μειώσει την εσωτερική οικονομική πίεση.
Το προειδοποίηση Τραμπ
Παρά τις διεργασίες, η διαδικασία παραμένει εύθραυστη. Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δήλωσε την Πέμπτη μέσω X ότι ο Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) συμφώνησε σε παύση των εχθροπραξιών «από απελπισία».
Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος απάντησε μέσω των κοινωνικών δικτύων: «Δεν συναινέσαμε από απελπισία, το Ιράν το έκανε. Έχουν ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ! Θα αφήσουμε να κυλήσουν οι 60 ημέρες. Δεν παίρνουν λεφτά, ούτε δέκα σεντ!».
Ωστόσο, βάσει της συμφωνίας που υπέγραψε ο Τραμπ την Τετάρτη, οι ΗΠΑ δεσμεύονται να καταστήσουν τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν «πλήρως διαθέσιμα προς χρήση» και να διαπραγματευθούν έναν μηχανισμό για την υλοποίηση αυτής της πρόβλεψης. Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι τα κεφάλαια θα αρχίσουν να ρέουν όσο το Ιράν συμμετέχει παραγωγικά στις συνομιλίες.
Η ρύθμιση με το Κατάρ θα είναι επιπρόσθετη των εσόδων που αναμένεται να αποκομίσει η Τεχεράνη από πωλήσεις πετρελαίου, τις οποίες η Ουάσινγκτον συμφώνησε να επιτρέψει αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Και στις δύο περιπτώσεις, οι ΗΠΑ θα πρέπει να άρουν συγκεκριμένες κυρώσεις και να εκδώσουν τις απαραίτητες άδειες για τη διευκόλυνση των συναλλαγών.
Ανταλλάγματα πριν από πυρηνικές παραχωρήσεις;
Οι επικριτές της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι η Ουάσινγκτον προσφέρει στην Τεχεράνη σημαντικά οικονομικά οφέλη πριν εξασφαλίσει ουσιαστικές παραχωρήσεις όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Από την άλλη πλευρά, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και άλλοι υπερασπιστές της συμφωνίας επιμένουν ότι η ρύθμιση θα μειώσει την πίεση στην παγκόσμια οικονομία, επιτρέποντας την επαναλειτουργία μιας στρατηγικής θαλάσσιας οδού, και θα αποτρέψει περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση. Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι τα οικονομικά οφέλη για το Ιράν θα παραμείνουν περιορισμένα έως ότου υπάρξει πρόοδος στις αμερικανικές απαιτήσεις.
Η ρύθμιση που συζητείται με το Κατάρ θα δώσει στις ΗΠΑ μεγαλύτερη εποπτεία στις αγορές του Ιράν και μεγαλύτερη επιρροή στη δυνατότητα της Τεχεράνης να συνεχίσει να χρησιμοποιεί δεσμευμένα κεφάλαια.
«Πήραμε τα χρήματά τους, δεν είναι δικά μας χρήματα, είναι δικά τους χρήματα, και τα παγώσαμε», δήλωσε ο Τραμπ την Τετάρτη σε δημοσιογράφους, στο περιθώριο της συνόδου της Ομάδας των Επτά (G7) στη Γαλλία. «Σε κάποια χρονική στιγμή, υποθέτω, θα πρέπει να τους τα επιστρέψουμε», πρόσθεσε.
Το προηγούμενο του 2023
Τα ιρανικά κεφάλαια, που προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από πωλήσεις πετρελαίου, παραμένουν δεσμευμένα σε χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία, το Ιράκ και το Κατάρ.
Το 2023, η κυβέρνηση Μπάιντεν είχε χορηγήσει μια εξαίρεση από τις κυρώσεις που επέτρεψε τη μεταφορά 6 δισ. δολαρίων από ιρανικά έσοδα πετρελαίου από τη Νότια Κορέα στο Κατάρ. Η μεταφορά έγινε στο πλαίσιο συμφωνίας για την απελευθέρωση πέντε Αμερικανών πολιτών που κρατούνταν στο Ιράν.
Τα κεφάλαια προορίζονταν να χρησιμοποιηθούν για ανθρωπιστικές αγορές υπέρ του Ιράν, όμως ο Μπάιντεν τα πάγωσε στο Κατάρ μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Οι συζητήσεις για τη διευθέτηση της αποδέσμευσης αυτών των κεφαλαίων ξεκίνησαν στα τέλη Μαΐου, όταν ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής της Τεχεράνης, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ηγήθηκε αντιπροσωπείας στην Ντόχα για συνομιλίες. Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα, οι επαφές αυτές βοήθησαν να αποκατασταθεί η δυναμική που οδήγησε στο μνημόνιο κατανόησης.
Η οικονομική ασφυξία της Τεχεράνης
Η ανάγκη του Ιράν για πρόσβαση σε ξένο νόμισμα είναι πιεστική, καθώς η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με επιδεινούμενη οικονομική κρίση, ανεξέλεγκτο πληθωρισμό και κατάρρευση του τοπικού νομίσματος.
Αναλυτές προειδοποιούν, πάντως, ότι η πρόσβαση σε δεσμευμένα κεφάλαια μπορεί να δώσει ανάσα στην Τεχεράνη, αλλά δεν αρκεί για την αποκατάσταση της ιρανικής οικονομίας. Για κάτι τέτοιο θα απαιτηθεί ευρύτερη χαλάρωση των κυρώσεων, την οποία ο Τραμπ και κορυφαίοι Αμερικανοί αξιωματούχοι συνδέουν ευθέως με τη συμμόρφωση του Ιράν στις αμερικανικές απαιτήσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης δήλωσε ότι το Ιράν θα αποκτήσει πρόσβαση στα περιουσιακά του στοιχεία εφόσον εφαρμόσει το μνημόνιο κατανόησης και θα λάβει περισσότερα οικονομικά οφέλη εάν επιδείξει «καλή συμπεριφορά», όπως η παράδοση του εμπλουτισμένου ουρανίου.
Το σχέδιο ΗΠΑ-Κατάρ δείχνει ότι η οικονομική διάσταση της συμφωνίας με το Ιράν δεν είναι απλώς συνοδευτική. Είναι ένα από τα βασικά εργαλεία με τα οποία η Ουάσινγκτον επιχειρεί να κρατήσει την Τεχεράνη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
