Μια ακόμη διαμάχη γύρω από εδαφικά ζητήματα ταράζει τις ήδη τεταμένες σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Καναδά – και αυτή τη φορά δεν οφείλεται σε κάποια απειλή του Ντόναλντ Τραμπ να μετατρέψει τον βόρειο γείτονα των Ηνωμένων Πολιτειών στην 51η πολιτεία.
Αυτή την εβδομάδα, ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ κάλεσε εκ νέου τον Τραμπ «να σεβαστεί την καναδική κυριαρχία», μετά από δημοσίευμα των Financial Times σύμφωνα με το οποίο αξιωματούχοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχαν συναντηθεί τρεις φορές από τον περασμένο Απρίλιο με ηγετικά στελέχη ομάδας που επιδιώκει την απόσχιση της επαρχίας της Αλμπέρτα από τον Καναδά.
Η ομάδα, με την ονομασία Alberta Prosperity Project, προωθεί τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Αλμπέρτα και, σύμφωνα με ανάρτηση στο X ενός εκ των ηγετών της, σκοπεύει να ζητήσει από αξιωματούχους του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών γραμμή χρηματοδότησης ύψους 500 δισ. δολαρίων, «για να υποστηριχθεί η μετάβαση σε μια ελεύθερη και ανεξάρτητη Αλμπέρτα».
Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου υποβάθμισε τη σημασία της αμερικανικής εμπλοκής μιλώντας στο CNN, δηλώνοντας ότι «στελέχη της κυβέρνησης συναντώνται με πλήθος οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Δεν δόθηκε καμία στήριξη ούτε αναλήφθηκαν δεσμεύσεις».
Ωστόσο, τα δημοσιεύματα προκάλεσαν νέο κύμα οργής στον Καναδά, την ώρα που η χώρα προσπαθεί να παρουσιάσει ενιαίο μέτωπο απέναντι στους δασμούς και τις εδαφικές απειλές της κυβέρνησης Τραμπ. Ο πρωθυπουργός της Βρετανικής Κολομβίας, γειτονικής επαρχίας της Αλμπέρτα, παρομοίασε τις κινήσεις της συγκεκριμένης ομάδας με «προδοσία».
Ακολουθούν όσα είναι γνωστά για το κίνημα ανεξαρτησίας της Αλμπέρτα και το κατά πόσο είναι πιθανό να αποσχιστεί από τον υπόλοιπο Καναδά.
Τι είναι η Αλμπέρτα
Η Αλμπέρτα είναι μια πλούσια σε πετρέλαιο επαρχία στη δυτική πλευρά του Καναδά, με έκταση περίπου ίση με εκείνη του Τέξας.
Φιλοξενεί περίπου 5 εκατομμύρια κατοίκους, διασχίζεται από την οροσειρά των Βραχωδών Ορέων και περιλαμβάνει σημαντικούς τουριστικούς προορισμούς όπως το Μπανφ και η λίμνη Λουίζ.
Η επαρχία διαθέτει ιδιαίτερη πολιτική και πολιτισμική ταυτότητα, η οποία διαμορφώνεται από τον ισχυρό ενεργειακό και αγροτικό της τομέα, τη στήριξη της οικονομικής ατομικότητας και τη χαμηλή φορολογία. Συχνά αποκαλείται «η ενεργειακή επαρχία» του Καναδά, καθώς οι πετρελαιοφόρες άμμοι της αντιστοιχούν στο περίπου 84% της συνολικής παραγωγής αργού πετρελαίου της χώρας.
Πολιτικά, θεωρείται προπύργιο του συντηρητισμού στον Καναδά, αν και τα μεγάλα αστικά της κέντρα, το Κάλγκαρι και το Έντμοντον, έχουν πιο προοδευτικό προσανατολισμό.
Η πρωθυπουργός της Αλμπέρτα, Ντανιέλ Σμιθ, διατηρεί φιλικές σχέσεις με τον Τραμπ και άλλους Ρεπουμπλικανούς και τον περασμένο Ιανουάριο επισκέφθηκε τη βίλα του στο Μαρ-α-Λάγκο. Αυτό συνέβη την ώρα που οι πρωθυπουργοί των υπόλοιπων επαρχιών συντάσσονταν εναντίον του Τραμπ και των απειλών του περί προσάρτησης του Καναδά και υπονόμευσης της οικονομίας του.
Γιατί οι αυτονομιστές θέλουν ανεξαρτησία
Οι αυτονομιστές της Αλμπέρτα θεωρούν εδώ και χρόνια ότι τα συμφέροντά τους δεν εκπροσωπούνται επαρκώς στην Οτάβα.
Υποστηρίζουν ότι οι προσπάθειες της ομοσπονδιακής κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής πλήττουν την πετρελαϊκή βιομηχανία της Αλμπέρτα, ότι πληρώνουν περισσότερα σε ομοσπονδιακούς φόρους απ’ όσα λαμβάνουν πίσω και ότι οι συντηρητικές τους αξίες επισκιάζονται από τις πιο φιλελεύθερες και πολυπληθείς ανατολικές επαρχίες.
«Η δυτική αποξένωση υπάρχει από τη σύσταση της Ομοσπονδίας και σίγουρα από τότε που η Αλμπέρτα έγινε επαρχία το 1905», δήλωσε ο Μάικλ Σόλμπεργκ, εταίρος στη συμβουλευτική εταιρεία New West Public Affairs και πρώην πολιτικός σύμβουλος στην κυβέρνηση του πρώην πρωθυπουργού Στίβεν Χάρπερ.
«Τείνει όμως να εντείνεται σε περιόδους που οι κάτοικοι της Αλμπέρτα αισθάνονται ότι η Οτάβα λαμβάνει αποφάσεις που πλήττουν άμεσα τον τρόπο ζωής τους».
Τα ομοσπονδιακά lockdown λόγω της πανδημίας του Covid-19 και πάνω από μια δεκαετία διακυβέρνησης των Φιλελευθέρων στην Οτάβα πυροδότησαν αυτό το αίσθημα, το οποίο εντάθηκε ακόμη περισσότερο καθώς ο υπόλοιπος Καναδάς ενώθηκε πατριωτικά απέναντι στον Τραμπ.
Λίγο μετά τη νίκη των Φιλελευθέρων του Κάρνεϊ στις ομοσπονδιακές εκλογές του Απριλίου 2025, οι οποίες διεξήχθησαν σε κλίμα έντονου αντι-τραμπικού αισθήματος, το κοινοβούλιο της Αλμπέρτα ενέκρινε νόμο που διευκολύνει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία.
Ωστόσο, το αυτονομιστικό κίνημα στερείται σαφούς ηγεσίας ή οργανωμένης εκστρατείας και, όπως σημειώνει ο Σόλμπεργκ, «καθοδηγείται από μια χούφτα ακραίων ακτιβιστών και ενισχύεται κυρίως μέσω διαδικτύου». Κανένα από τα αυτονομιστικά κόμματα δεν διαθέτει σήμερα έδρες στο κοινοβούλιο της Αλμπέρτα.
Πώς έχει επηρεάσει ο Τραμπ το κίνημα
Η επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ως φιλοπετρελαϊκού συντηρητικού ηγέτη, έδωσε ώθηση στο κίνημα απόσχισης και, για ορισμένους, αναδιαμόρφωσε ακόμη και τον τελικό του στόχο.
Σε συγκέντρωση υπέρ της ανεξαρτησίας της Αλμπέρτα το περασμένο καλοκαίρι, υποστηρικτές φορούσαν καπέλα τύπου MAGA με το σύνθημα «Make Alberta Great Again», χαρακτηρίζοντας τον Τραμπ «το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της Βόρειας Αμερικής» και πιθανό σύμμαχο των αυτονομιστών.
Αν και οι περισσότεροι συμμετέχοντες επιθυμούσαν η Αλμπέρτα να γίνει πλήρως ανεξάρτητο κράτος, κάποιοι εξέφρασαν τη στήριξή τους σε ένα άλλο ενδεχόμενο: να μετατραπεί η Αλμπέρτα στην 51η πολιτεία των ΗΠΑ.
Τον Φεβρουάριο, εμφανίστηκε διαφημιστική πινακίδα στον αυτοκινητόδρομο μεταξύ Κάλγκαρι και Έντμοντον, που καλούσε τους οδηγούς να πουν στην πρωθυπουργό Σμιθ ότι η Αλμπέρτα πρέπει να «Join the USA!», πάνω σε φωτογραφία της να σφίγγει το χέρι του Τραμπ. Η πινακίδα χρηματοδοτήθηκε από ομάδα με το σύνθημα «Canadians for the 51st State».
Ανώτατα στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ έχουν επίσης εκφράσει στήριξη στους Αλμπερτιανούς που επιδιώκουν ανεξαρτησία.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, χαρακτήρισε την Αλμπέρτα «φυσικό εταίρο των Ηνωμένων Πολιτειών» σε συνέντευξή του στο δεξιό τηλεοπτικό δίκτυο Real America’s Voice την περασμένη εβδομάδα.
«Διαθέτουν σπουδαίους πόρους. Οι Αλμπερτιανοί είναι πολύ ανεξάρτητοι άνθρωποι», είπε, προσθέτοντας ότι έχει ακούσει πως ενδέχεται σύντομα να διεξαχθεί δημοψήφισμα.
«Οι άνθρωποι θέλουν κυριαρχία. Θέλουν αυτό που έχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε.
Ο Μπέσεντ ισχυρίστηκε επίσης ότι ο Καναδάς δεν επιτρέπει στην Αλμπέρτα να κατασκευάσει αγωγό πετρελαίου προς τον Ειρηνικό και πρόσθεσε: «Νομίζω ότι θα έπρεπε να τους αφήσουμε να έρθουν προς τις ΗΠΑ».
Πόσο πιθανό είναι να αποχωρήσει η Αλμπέρτα από τον Καναδά
Είναι «εξαιρετικά πιθανό» η Αλμπέρτα να προκηρύξει δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία, σύμφωνα με τον Σόλμπεργκ. Μόνο δύο φορές στο παρελθόν έχει καναδική επαρχία προχωρήσει σε τέτοια διαδικασία, και τις δύο φορές στο γαλλόφωνο Κεμπέκ – πιο πρόσφατα το 1995, όταν οι ψηφοφόροι αποφάσισαν οριακά να παραμείνουν στον Καναδά.
«Όλα δείχνουν ότι αυτό το φθινόπωρο θα διεξαχθεί δημοψήφισμα για το αν η Αλμπέρτα θα παραμείνει στην Ομοσπονδία», είπε. «Τα διακυβεύματα είναι υψηλά και η υπόθεση αρχίζει να μοιάζει πραγματική».
Μια άλλη αυτονομιστική ομάδα, με την ονομασία Stay Free Alberta, συλλέγει υπογραφές για να ζητήσει από την επαρχιακή κυβέρνηση τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος, ενώ ορισμένες συγκεντρώσεις της έχουν προσελκύσει μεγάλο αριθμό πολιτών. Η ομάδα έχει προθεσμία έως τον Μάιο για να συγκεντρώσει 177.732 υπογραφές από επιλέξιμους ψηφοφόρους.
Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η στήριξη στην ανεξαρτησία της Αλμπέρτα παραμένει σχετικά χαμηλή. Έρευνα της Pollara Strategic Insights τον Ιανουάριο έδειξε ότι μόλις το 19% των κατοίκων της επαρχίας θα στήριζε την απόσχιση.
Παρά ταύτα, σημαντικό ποσοστό όσων στηρίζουν τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος μπορεί να είναι «συμβολικοί αυτονομιστές», σύμφωνα με τη Λόρι Γουίλιαμς, καθηγήτρια πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Mount Royal στο Κάλγκαρι.
«Ορισμένοι από εκείνους που υπογράφουν υπέρ ενός δημοψηφίσματος για την απόσχιση λένε απλώς ότι θέλουν να στείλουν ένα μήνυμα στην Οτάβα, ώστε η Αλμπέρτα να έχει ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση».
Παράλληλα, μια άλλη πρωτοβουλία πολιτών, αυτή τη φορά κατά της απόσχισης, έχει ήδη εγκριθεί, συγκεντρώνοντας περισσότερες από 400.000 υπογραφές.
Από τους πιο έντονους επικριτές της ιδέας προέρχονται οι αυτόχθονες κοινότητες, των οποίων οι συνθήκες με το καναδικό κράτος είναι παλαιότερες από την ίδια την επαρχία της Αλμπέρτα. Υπό την πίεση αυτών των κοινοτήτων, η κυβέρνηση προσέθεσε διάταξη στο νομοσχέδιο για το δημοψήφισμα που εγγυάται τα δικαιώματα των συνθηκών τους, ανεξαρτήτως αποτελέσματος.
Η πρωθυπουργός Σμιθ έχει δηλώσει ότι δεν υποστηρίζει την απόσχιση, αλλά αρνήθηκε να καταδικάσει όσους την προωθούν, χαρακτηρίζοντας τα παράπονά τους «θεμιτά».
Ακόμη και αν το δημοψήφισμα εγκριθεί, η διαδικασία απόσχισης θα είναι «εξαιρετικά περίπλοκη και αποσταθεροποιητική», σύμφωνα με τον Σόλμπεργκ.
Δεν υπάρχει σαφής οδικός χάρτης για το τι θα συνεπαγόταν μια τέτοια απόσχιση, ιδίως ως προς το αν ο τελικός στόχος θα ήταν η πλήρης ανεξαρτησία ή η ένταξη στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Πρόκειται για ζητήματα που παραμένουν άλυτα – ή τουλάχιστον δεν έχουν ακόμη πειστικές απαντήσεις – και οι νομικοί και οικονομικοί κίνδυνοι παραμένουν τεράστιοι».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
