Αντιμέτωποι με μια καταιγίδα αμερικανικών απειλών περί «αρπαγής» της Γροιλανδίας, ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας και ο ομόλογός του από τη Γροιλανδία ταξίδεψαν στην Ουάσινγκτον, ελπίζοντας – όπως πίστευαν – σε έναν ήπιο και εποικοδομητικό διάλογο με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο.
Ωστόσο, αυτό που αρχικά σχεδίαζαν ως μια καθησυχαστική διπλωματική συνάντηση εξελίχθηκε σε μια τεταμένη αντιπαράθεση στον Λευκό Οίκο με τον «εχθρό» της ΕΕ, τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς.
Τον τελευταίο χρόνο, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος έχει αποκτήσει τη φήμη πολιτικού που αντιμετωπίζει εχθρικά τη Γηραιά Ήπειρο, με πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να ανησυχούν για τη σκληρή επιρροή που ασκεί στον Ντόναλντ Τραμπ, ιδιαίτερα στο ζήτημα της απόκτησης εδαφών από έναν μακροχρόνιο σύμμαχο.
Από τους 10 υπουργούς και αξιωματούχους που μίλησαν ανώνυμα στο Politico, κανένας δεν θεωρεί τον Βανς σύμμαχο – ούτε στις συνομιλίες για τη Γροιλανδία ούτε, γενικότερα, στις διατλαντικές σχέσεις.
«Ο Βανς μας μισεί», δήλωσε χαρακτηριστικά ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης. Η ανακοίνωση ότι ο αντιπρόεδρος θα ηγηθεί των συνομιλιών στην Ουάσινγκτον για τη Γροιλανδία προκάλεσε έντονη ανησυχία στην ευρωπαϊκή πλευρά. «Είναι ο σκληρός τύπος», πρόσθεσε ο ίδιος. «Το γεγονός ότι βρίσκεται εκεί λέει πολλά και πιστεύω ότι είναι αρνητικό για το αποτέλεσμα».
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι επιθυμεί την «ιδιοκτησία» της Γροιλανδίας για λόγους εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ και ότι σκοπεύει να την αποκτήσει είτε μέσω διαπραγμάτευσης είτε, αν χρειαστεί, ακόμη και με στρατιωτικά μέσα.
Το διακύβευμα ξεπερνά κατά πολύ το μέλλον ενός νησιού με μόλις 57.000 κατοίκους ή ακόμη και την τύχη της Αρκτικής. Η πολεμική ρητορική του Λευκού Οίκου έχει ανησυχήσει τους συμμάχους των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ και έχει προκαλέσει προειδοποιήσεις από τη Δανία ότι μια τέτοια κίνηση θα κατέστρεφε τη μεταπολεμική δυτική συμμαχία. Άλλοι εκτιμούν ότι θα σήμαινε το οριστικό τέλος της διεθνούς τάξης πάνω στην οποία στηρίζονται οι διατλαντικές σχέσεις.
Τελικά, οι συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν την Τετάρτη στην Ουάσινγκτον κύλησαν όσο καλά θα μπορούσε να αναμένει κανείς, σύμφωνα με αξιωματούχους: οι Αμερικανοί ήταν ωμοί, αλλά δεν υπήρξε καμία κήρυξη πολέμου. Ούτε μετατράπηκε η συνάντηση σε δημόσια ταπείνωση, όπως εκείνη που είχε επιφυλάξει ο Βανς στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατά την επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο πέρυσι.
Οι δύο πλευρές υπερασπίστηκαν με ένταση τις θέσεις τους, συμφώνησαν όμως να συνεχίσουν τον διάλογο. Μια υψηλού επιπέδου ομάδα εργασίας θα εξετάσει εάν υπάρχει περιθώριο συμβιβασμού μεταξύ Δανίας, Γροιλανδίας και Τραμπ.
«Θεμελιώδης διαφωνία»
«Η συζήτηση δεν ήταν τόσο επιτυχημένη ώστε οι Αμερικανοί συνάδελφοί μας να πουν “συγγνώμη, ήταν μια παρεξήγηση, εγκαταλείπουμε τις φιλοδοξίες μας”», σχολίασε με ειρωνική διάθεση ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λέκε Ράσμουσεν, μιλώντας σε δημοσιογράφους μετά από όσα χαρακτήρισε ως μια «ειλικρινή» ανταλλαγή απόψεων με τον Βανς και τον Ρούμπιο. «Υπάρχει ξεκάθαρα διαφωνία».
«Ο πρόεδρος έχει αυτή την επιθυμία να κατακτήσει τη Γροιλανδία», πρόσθεσε. «Για εμάς, οποιεσδήποτε ιδέες δεν σέβονται την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας ή το δικαίωμα αυτοδιάθεσης του λαού της Γροιλανδίας, είναι απολύτως απαράδεκτες. Επομένως, έχουμε μια θεμελιώδη διαφωνία και συμφωνούμε ότι διαφωνούμε».
Οι μελλοντικές συνομιλίες, τόνισε, θα πρέπει να σέβονται τις «κόκκινες γραμμές» που έχουν θέσει η Δανία και η Γροιλανδία. Εκφράστηκε επίσης η ελπίδα ότι η ομάδα εργασίας θα συμβάλει στη μείωση της έντασης γύρω από το ζήτημα τις επόμενες εβδομάδες.
Το μικρό κέρδος για τη δανική πλευρά είναι ότι – προς το παρόν – το θέμα της Γροιλανδίας μεταφέρθηκε από τις άγριες εικόνες στα social media, όπου το νησί εμφανιζόταν ντυμένο με την αμερικανική σημαία, σε ένα θεσμικό διπλωματικό πλαίσιο, δίνοντας χρόνο σε όλους να ηρεμήσουν.
Αν αυτό διατηρηθεί, θα είναι κάτι.
Μια σειρά αναρτήσεων στο Χ από συμμάχους του Τραμπ – σε συνδυασμό με αδιάλλακτες δηλώσεις του ίδιου του προέδρου – έχουν αφήσει άναυδους τους Ευρωπαίους αξιωματούχους. Σε μία από αυτές, που ανάρτησε αυτή την εβδομάδα ο Λευκός Οίκος, ο Τραμπ φαίνεται να κοιτά από το παράθυρο του Οβάλ Γραφείου έναν παγωμένο χάρτη της Γροιλανδίας.
Κανένας φίλος
Λίγοι Ευρωπαίοι έχουν ξεχάσει την επίθεση του Βανς στον Ζελένσκι κατά τη σύγκρουση στον Λευκό Οίκο τον περασμένο Φεβρουάριο. Ο Βανς είχε επίσης προκαλέσει σοκ και αγανάκτηση στην Ευρώπη, όταν την κατηγόρησε ότι αρνείται να συνεργαστεί με την ακροδεξιά και εξέφρασε έντονη δυσαρέσκεια για το κόστος που – όπως είπε – επωμίζονται οι ΗΠΑ για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Αντίθετα, ο Ρούμπιο περιγράφεται συχνά από Ευρωπαίους αξιωματούχους ως «σταθερός» και θεωρείται πιο κοντά στις βασικές προτεραιότητες της ευρωπαϊκής κεντρικής γραμμής, ειδικά σε ζητήματα ασφάλειας και στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ένας αξιωματούχος της ΕΕ, μιλώντας μετά τη συνάντηση, υποστήριξε ότι ίσως ήταν καλό που συμμετείχε ο Βανς, καθώς «αυτός παίρνει τις αποφάσεις» και ασκεί πραγματική επιρροή στον Τραμπ.
Ωστόσο, αλλού ο σκεπτικισμός παραμένει έντονος και μετατρέπεται σε ανησυχία μπροστά στο ενδεχόμενο ο Βανς να διαδεχθεί τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο μετά τη λήξη της δεύτερης θητείας του.
Ενώ ο Τραμπ, όπως λένε κάποιοι αξιωματούχοι της ΕΕ, μπορεί εύκολα να αποσπαστεί, ο Βανς εμφανίζεται πιο ιδεολογικά εχθρικός προς την Ευρώπη. Αυτό θα αποτελούσε κίνδυνο όχι μόνο για τη Γροιλανδία, αλλά και για το ΝΑΤΟ και την Ουκρανία. Ορισμένοι Ευρωπαίοι διπλωμάτες θεωρούν ότι οι εδαφικές φιλοδοξίες του Τραμπ εντάσσονται σε ένα ευρύτερο μοτίβο, που περιλαμβάνει τις επιθέσεις του Βανς και τη νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας του Λευκού Οίκου, η οποία στοχεύει στην ανακατεύθυνση της ευρωπαϊκής δημοκρατίας προς τους στόχους του κινήματος MAGA.
Όσον αφορά τη διαμάχη για τη Γροιλανδία, πολλοί στις Βρυξέλλες και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εμφανίζονται απαισιόδοξοι. Ακόμη και ο Ράσμουσεν δεν προσποιήθηκε ότι μια συμφωνία είναι κοντά, παραδεχόμενος ότι ίσως να μη βρεθεί ποτέ λύση. «Ο Τραμπ δεν θέλει να επενδύσει σε κάτι που δεν του ανήκει», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ.
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη εκτεταμένη πρόσβαση στη Γροιλανδία για στρατιωτικές αναπτύξεις, βάσει υφιστάμενων συμφωνιών, και θα μπορούσαν εύκολα να επενδύσουν περαιτέρω στην οικονομική ανάπτυξη, σύμφωνα με τη δανική πλευρά και τους συμμάχους της.
«Δεν είναι σαφές τι υπάρχει προς διαπραγμάτευση, αφού οι Αμερικανοί μπορούν ήδη να έχουν ό,τι θέλουν», είπε άλλος διπλωμάτης. «Το μόνο πράγμα που δεν μπορεί να δώσει η Δανία είναι να πει ότι η Γροιλανδία μπορεί να γίνει αμερικανική».
Ίσως τελικά να μην είναι ζήτημα του τι μπορεί να προσφέρει η Γροιλανδία, αν ο πρόεδρος και ο πρόθυμος αντιπρόεδρός του αποφασίσουν απλώς να την πάρουν.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
