Νέο κύμα έντασης καταγράφεται στη Μέση Ανατολή, μετά τις αεροπορικές επιδρομές που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες εναντίον στόχων στο Ιράν τα ξημερώματα της Τετάρτης, κίνηση μέσω της οποίας η Ουάσιγκτον αναφέρει ότι «απάντησε» στις επιθέσεις της Τεχεράνης που προηγήθηκαν, κατά εμπορικών πλοίων, στο Στενό του Ορμούζ. Η νέα εξέλιξη κρίνεται ιδιαίτερα σοβαρή και εντείνει τους φόβους για νέα γενικευμένη στρατιωτική σύγκρουση στην περιοχή.
Κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εμφανίστηκε απαισιόδοξος για την πορεία των διαπραγματεύσεων με το Ιράν, δηλώνοντας ότι το μνημόνιο κατανόησης (MoU) μεταξύ των δύο χωρών «έχει ουσιαστικά τελειώσει». Παρόλο που άφησε προσωρινά ανοιχτό το ενδεχόμενο να συνεχιστούν οι συνομιλίες, χαρακτήρισε τη διαδικασία «χάσιμο χρόνου».
Μπλοφάρει ο Τραμπ ή όχι;
Οι δηλώσεις αυτές του Τραμπ από κάποιους χαρακτηρίστηκαν ως «μέσο διαπραγματευτικής πίεσης» ενώ άλλοι ανέφεραν ότι ουσιαστικά πρόκειται για την οριστική εγκατάλειψη της συμφωνίας που είχε επιτευχθεί πριν από περίπου τρεις εβδομάδες.
Παράλληλα, προκάλεσαν άμεσες αντιδράσεις στις διεθνείς αγορές. Η τιμή του πετρελαίου Brent ενισχύθηκε κατά 6%, φτάνοντας τα 78 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια υποχώρησαν κατά 1,6%. Την ίδια ώρα, το δολάριο κατέγραψε άνοδο και οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν για νέες πιθανές πληθωριστικές πιέσεις.
Οι αμερικανικές επιθέσεις σημειώθηκαν ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη ειρηνευτικές επαφές μεταξύ των δύο χωρών, αλλά και κατά τη διάρκεια του πολυήμερου πένθους στο Ιράν για τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος είχε σκοτωθεί κατά τις πρώτες ώρες του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, τον περασμένο Φεβρουάριο. Πρόκειται για τις μεγαλύτερες αμερικανικές επιδρομές που έχουν πραγματοποιηθεί από τον Απρίλιο, όταν οι δύο πλευρές είχαν συμφωνήσει να προχωρήσουν σε συνομιλίες για κατάπαυση του πυρός.
Εν τω μεταξύ αυτή ήταν η τρίτη φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν μεγάλης κλίμακας επιθέσεις εναντίον του Ιράν ενώ παράλληλα βρίσκονταν σε εξέλιξη συνομιλίες μεταξύ των δύο χωρών, γεγονός που προσθετικά, σύμφωνα με την Τεχεράνη, έχει οδηγήσει σε πλήρη απώλεια εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι απάντησε στις επιθέσεις πλήττοντας αμερικανικούς στόχους σε γειτονικές χώρες. Σύμφωνα με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), ένας μαχητής τους σκοτώθηκε από «εχθρικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη», ενώ σειρήνες ήχησαν σε Μπαχρέιν και Κουβέιτ τις πρώτες πρωινές ώρες.
Ουάσιγκτον και Τεχεράνη αλληλοκατηγορούνται ότι παραβίασαν τις δεσμεύσεις που είχαν αναλάβει στο πλαίσιο του μνημονίου κατανόησης που εγκαινιάστηκε πριν από τρεις εβδομάδες. Το μνημόνιο προέβλεπε κατάπαυση των εχθροπραξιών για διάστημα 60 ημερών, καθώς και διαπραγματεύσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Παράλληλα, το Ιράν δεσμευόταν να αποκαταστήσει την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν προχωρήσει σε περιορισμένη χαλάρωση των κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου και στην αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.
Οι διεθνείς αντιδράσεις
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, υποστήριξε τις αμερικανικές επιχειρήσεις, σημειώνοντας ότι αποτελούσαν δικαιολογημένη απάντηση στις επιθέσεις του Ιράν κατά εμπορικών πλοίων και κατηγορώντας την Τεχεράνη ότι παραβίασε την εκεχειρία.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC). Ο γενικός γραμματέας του οργανισμού, Τζάσεμ Μοχάμεντ Αλμπουντάιουι, καταδίκασε τις ιρανικές επιθέσεις εναντίον του Μπαχρέιν και του Κουβέιτ, κάνοντας λόγο για κατάφωρη παραβίαση της κυριαρχίας των δύο κρατών και για ενέργειες που υπονομεύουν κάθε προσπάθεια σταθερότητας στην περιοχή.
Αντίστοιχη ήταν και η αντίδραση του Κουβέιτ, με το υπουργείο Εξωτερικών να καταδικάζει τις επιθέσεις κατά αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο έδαφός του, χαρακτηρίζοντάς τις σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και απειλή για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της χώρας.
Την καταδίκη τους εξέφρασαν επίσης το Ομάν, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Αίγυπτος, καλώντας όλες τις πλευρές να αποφύγουν περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση και να επιστρέψουν στον δρόμο της διπλωματίας. Το Κατάρ έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην ανάγκη αποκλιμάκωσης, ενώ ανώτατος διπλωμάτης των ΗΑΕ υποστήριξε ότι οι πρόσφατες ενέργειες της Τεχεράνης δείχνουν αδυναμία δέσμευσης σε μια πορεία ειρήνης και σταθερότητας.
Τι θα συμβεί από εδώ και πέρα
Αναλυτές εκτιμούν ότι, παρά τη νέα κλιμάκωση, καμία από τις δύο πλευρές δεν επιδιώκει προς το παρόν μια γενικευμένη πολεμική σύγκρουση. Ο ερευνητής του Doha Institute of Graduate Studies, Μουχανάντ Σελούμ, εκτιμά ότι οι αμερικανικές επιθέσεις είχαν περιορισμένο χαρακτήρα και ενδεχομένως στόχευαν περισσότερο στην αποστολή πολιτικού μηνύματος παρά στην πλήρη εγκατάλειψη του μνημονίου. Ωστόσο, όπως σημειώνει, οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ έχουν αυξήσει την αβεβαιότητα γύρω από το μέλλον της συμφωνίας.
Από την άλλη πλευρά, ο απόστρατος Αμερικανός αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού Χάρλαν Ούλμαν εκτιμά ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να ασκήσει πίεση στην Ουάσιγκτον σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη χρονική συγκυρία, επιχειρώντας παράλληλα να εντείνει τις διαφωνίες μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους στο ΝΑΤΟ.
Ο ίδιος δεν αποκλείει το ενδεχόμενο το Ιράν να επιχειρεί να κερδίσει χρόνο ενόψει της προθεσμίας του Αυγούστου για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων. Παρά τη νέα ένταση, εκτιμά ότι τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη εξακολουθούν να έχουν συμφέρον να αποφύγουν μια γενικευμένη σύρραξη και να επιδιώξουν, έστω και δύσκολα, την αποκλιμάκωση της κρίσης.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
