ESA και Αστεροσκοπείο Αθηνών ερευνούν τις προσκρούσεις εξωγήινων αντικειμένων στη Σελήνη

Οι μετεωροειδείς, γνωστοί και ως πεφταστέρια, αποτελούν αντικείμενο εντατικής μελέτης λόγω των πιθανών κινδύνων που ενέχουν για δορυφόρους και μελλοντικές βάσεις στη Σελήνη. Αν και τα περισσότερα καίγονται κατά την είσοδό τους στη γήινη ατμόσφαιρα, εκτός αυτής οι προσκρούσεις τους σε άλλα αντικείμενα μπορεί να έχουν καταστροφικές συνέπειες.

Ένα σημαντικό ερευνητικό πρόγραμμα, το NELIOTA (Near-Earth object Lunar Impacts and Optical TrAnsients), υλοποιείται από το 2015 από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (ΕΑΑ), με στόχο την ενίσχυση της πλανητικής άμυνας. Το πρόγραμμα έχει εισέλθει στην τρίτη του φάση, εστιάζοντας στη μελέτη μετεωροειδών που κινούνται με ταχύτητες έως και 60 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές σε διαστημικές υποδομές.

Η Σελήνη λειτουργεί ως ιδανικό «εργαστήριο» για την παρατήρηση αυτών των φαινομένων, καθώς απουσιάζει η προστατευτική ατμόσφαιρα και κάθε μετεωροειδής προσκρούει απευθείας στην επιφάνειά της. Μέσα από τη μελέτη των εκλάμψεων που προκαλούνται κατά τις προσκρούσεις, οι επιστήμονες εκτιμούν τη μάζα, την ακτίνα και τη θερμοκρασία των αντικειμένων, καθώς και το μέγεθος των κρατήρων που δημιουργούνται.

Σύμφωνα με τον Δρ Αλέξιο Λιάκο, εντεταλμένο ερευνητή στο Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης του ΕΑΑ και επιστημονικά υπεύθυνο του προγράμματος, έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα 193 πλήρως επιβεβαιωμένες εκλάμψεις και 103 υποψήφιες. Η ανάλυση δείχνει ότι τα περισσότερα αντικείμενα είχαν μάζα κάτω από 200 γραμμάρια και ακτίνα 1-3 εκατοστά, ωστόσο η κινητική τους ενέργεια είναι αρκετή για να προκαλέσει σημαντικές ζημιές σε τεχνητούς δορυφόρους ή μελλοντικές εγκαταστάσεις στη Σελήνη.

Οι θερμοκρασίες που αναπτύσσονται κατά τις προσκρούσεις αγγίζουν τους 3.000-4.000 βαθμούς Κελσίου σε κλάσματα του δευτερολέπτου, γεγονός που συμβάλλει στην επιλογή κατάλληλων υλικών για διαστημικές αποστολές. Η τρίτη φάση του προγράμματος, χρηματοδοτούμενη από το «Horizon Europe», ξεκίνησε το καλοκαίρι και θα διαρκέσει τρία χρόνια. Ήδη κατά τις πρώτες παρατηρήσεις εντοπίστηκε μία νέα επιβεβαιωμένη εκλάμψη στη Σελήνη.

Το πρόγραμμα πραγματοποιείται στο Αστεροσκοπείο Κρυονερίου Κορινθίας, όπου λειτουργεί το μεγαλύτερο τηλεσκόπιο στον κόσμο αφιερωμένο στην παρατήρηση της Σελήνης. Με τη χρήση δύο προηγμένων ψηφιακών καμερών και αυτοματοποιημένου λογισμικού, καταγράφονται και αναλύονται οι εκλάμψεις με υψηλή ακρίβεια.

Στόχος του NELIOTA είναι η δημιουργία μιας ανοιχτής βάσης δεδομένων σεληνιακών εκλάμψεων, προσβάσιμης στην επιστημονική κοινότητα. Παράλληλα, η ESA έχει δρομολογήσει τη διαστημική αποστολή LUMIO, με έναν μικρό δορυφόρο CubeSat που θα εκτοξευθεί στα τέλη του 2026 για την καταγραφή εκλάμψεων στη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης. Στην αποστολή αυτή συμμετέχουν ως επιστημονικοί σύμβουλοι ο Αλέξιος Λιάκος και η Άλκηστις Μπονάνου, διευθύντρια ερευνών στο ΙΑΑΔΕΤ/ΕΑΑ.

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.