Η τοποθέτηση πυρηνικών όπλων στο Διάστημα απαγορεύεται, ωστόσο μέχρι σήμερα δεν υπάρχει τρόπος να επιβεβαιωθεί αν κάποιο κράτος παραβιάζει αυτή την απαγόρευση. Μια νέα προτεινόμενη τεχνική φιλοδοξεί να καλύψει αυτό το κενό, επιτρέποντας τον εντοπισμό παράνομων πυρηνικών όπλων σε τροχιά.
Από το 1967, η ανάπτυξη πυρηνικών όπλων στο Διάστημα απαγορεύεται από τη Συνθήκη για το Εξώτερο Διάστημα (Outer Space Treaty), η οποία έχει επικυρωθεί από 118 χώρες, μεταξύ των οποίων οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία.
Ο πυρηνικός φυσικός Άρεγκ Νταναγκουλιάν από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT) παρουσίασε ένα σχέδιο για τον εντοπισμό πιθανών παραβιάσεων της συνθήκης. Σύμφωνα με τη μελέτη, ένας μικρός δορυφόρος, περίπου στο μέγεθος ενός κουτιού παπουτσιών, θα μπορούσε να προσεγγίσει έναν ύποπτο δορυφόρο και να αναζητήσει ενδείξεις ύπαρξης πυρηνικού όπλου.
Εάν ο εξεταζόμενος δορυφόρος μετέφερε πυρηνική κεφαλή, ο «επιθεωρητής» θα μπορούσε να ανιχνεύσει νετρόνια που παράγονται όταν πρωτόνια υψηλής ενέργειας της διαστημικής ακτινοβολίας συγκρούονται με το ουράνιο του όπλου. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στις 8 Ιουλίου στο περιοδικό Nature.
Η έκρηξη ενός πυρηνικού όπλου σε τροχιά θα μπορούσε να καταστρέψει τεράστιο αριθμό δορυφόρων. Το ενδεχόμενο αυτό προκαλεί ολοένα μεγαλύτερη ανησυχία, καθώς τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των δορυφόρων έχει αυξηθεί ραγδαία και οι σύγχρονες κοινωνίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα δεδομένα και τις υπηρεσίες που αυτοί παρέχουν.
Τα τελευταία χρόνια, οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι η Ρωσία αναπτύσσει πυρηνικό όπλο για χρήση στο Διάστημα. Συγκεκριμένα, ο ρωσικός δορυφόρος Cosmos 2553, που εκτοξεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2022, έχει χαρακτηριστεί από αμερικανικής πλευράς ως πιθανή δοκιμή τεχνολογίας για μελλοντικό πυρηνικό σύστημα σε τροχιά. Η Ρωσία απορρίπτει τις κατηγορίες.
Ο συγκεκριμένος δορυφόρος διέρχεται από την εσωτερική ζώνη ακτινοβολίας Van Allen, τη χαμηλότερη από τις δύο ζώνες φορτισμένων σωματιδίων που περιβάλλουν τη Γη.
«Είναι ένα πολύ κακό σημείο για να τοποθετήσει κανείς έναν δορυφόρο, καθώς η έντονη ακτινοβολία θα προκαλέσει σοβαρές φθορές», επισημαίνει ο Νταναγκουλιάν. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, η περιοχή αυτή θα ήταν ιδανική για την πυροδότηση ενός πυρηνικού όπλου, καθώς η ακτινοβολία της έκρηξης θα παγιδευόταν στη ζώνη Van Allen από το μαγνητικό πεδίο της Γης, με αποτέλεσμα να καταστρέψει χιλιάδες δορυφόρους που κινούνται σε χαμηλότερες τροχιές.
Παράλληλα, η ίδια αυτή ζώνη μπορεί να αποτελέσει και το «κλειδί» για την αποκάλυψη ενός κρυμμένου πυρηνικού όπλου. Τα πρωτόνια υψηλής ενέργειας συγκρούονται με το ουράνιο μιας πυρηνικής κεφαλής, παράγοντας μεγάλο αριθμό νετρονίων.
Ένας μικρός δορυφόρος θα μπορούσε να εξοπλιστεί με ειδικούς ανιχνευτές που θα καταγράφουν τα νετρόνια τα οποία προέρχονται από την κατεύθυνση του ύποπτου δορυφόρου, ενώ πρόσθετοι αισθητήρες θα φιλτράρουν τα σήματα που προκαλούνται από πρωτόνια και ηλεκτρόνια.
Οι προσομοιώσεις του Νταναγκουλιάν δείχνουν ότι ένας τέτοιος δορυφόρος θα μπορούσε να εντοπίσει μια θερμοπυρηνική κεφαλή από απόσταση περίπου 4 χιλιομέτρων, εφόσον παρακολουθεί τον στόχο του για περίπου μία εβδομάδα. Με ακόμη μικρότερη απόσταση ή με τη συνεργασία περισσότερων δορυφόρων-επιθεωρητών, η ανίχνευση θα μπορούσε να ολοκληρωθεί μέσα σε λίγες ώρες, ακόμη και κατά τη διάρκεια ενός μόνο περάσματος.
Ο αστροδυναμικός Τόμας Γκονζάλες Ρόμπερτς από το Georgia Tech χαρακτηρίζει την πρόταση ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, επισημαίνει όμως ότι ο δορυφόρος-ανιχνευτής θα πρέπει να προσεγγίζει τον στόχο σε εξαιρετικά μικρή απόσταση. Όπως σημειώνει, ακόμη και προσεγγίσεις σε απόσταση μερικών δεκάδων χιλιομέτρων έχουν στο παρελθόν προκαλέσει ανησυχία στους διαχειριστές δορυφόρων.
Χωρίς συντονισμό μεταξύ των δύο πλευρών, μια τόσο κοντινή προσέγγιση θα μπορούσε να αυξήσει ακόμη και τον κίνδυνο σύγκρουσης. Για τον λόγο αυτό θεωρεί ότι η τεχνολογία θα ήταν πιο αποτελεσματική εάν εντασσόταν σε έναν επίσημο μηχανισμό επιθεώρησης και επαλήθευσης στο πλαίσιο διεθνών συνθηκών, ώστε οι ελιγμοί των δορυφόρων να γίνονται με συνεννόηση.
Παρά τις προκλήσεις, ειδικοί εκτιμούν ότι δορυφόροι με δυνατότητα ανίχνευσης πυρηνικών όπλων θα μπορούσαν να αλλάξουν τα δεδομένα στον έλεγχο των εξοπλισμών στο Διάστημα.
«Είναι εξαιρετικά σημαντικό να υπάρχουν μηχανισμοί επαλήθευσης», τονίζει η πολιτική επιστήμονας Βικτόρια Σάμσον από το Secure World Foundation. «Δεν αρκεί να λες "σας ζητάμε να μην το κάνετε". Είναι πολύ πιο ισχυρό να μπορείς να πεις: "Μπορούμε να διαπιστώσουμε αν έχετε τοποθετήσει κάτι εκεί πάνω".»
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
