Όπως συμβαίνει σε πολλές σχέσεις που καταρρέουν, από τότε που ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο πριν από έναν χρόνο, η κατάσταση χαρακτηρίζεται από διαρκείς καβγάδες, εντάσεις και μια προσπάθεια να διατηρηθούν τα προσχήματα δημοσίως.
Ωστόσο, σημειώνει το Politico, για πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένων των παλαιότερων και πιο πιστών συμμάχων της Αμερικής, η απειλή του Τραμπ να επιβάλει δασμούς σε όποιον προσπαθήσει να τον εμποδίσει να καταλάβει τη Γροιλανδία ήταν η τελευταία σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Πιστεύουν ότι το «διαζύγιο» είναι πλέον αναπόφευκτο.
Σε ιδιωτικές συζητήσεις, απογοητευμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι περιγράφουν τη βιασύνη του Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία ως «τρελή» και «παράλογη», αναρωτιούνται αν έχει παρασυρθεί από την «πολεμική του διάθεση» μετά την περιπέτειά του στη Βενεζουέλα και λένε ότι του αξίζους σκληρλα αντίποινα της Ευρώπης για αυτό που πολλοί θεωρούν ως μια σαφή και απρόκλητη «επίθεση» εναντίον συμμάχων στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
«Νομίζω ότι αυτό εκλαμβάνεται ως ένα βήμα πέρα από τις κόκκινες γραμμές», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης, ο οποίος, όπως και άλλοι, μίλησε στο Politico υπό τον όρο της ανωνυμίας για να εκφραστεί με ειλικρίνεια. «Η Ευρώπη έχει δεχθεί κριτική ότι εμφανίζεται αδύναμη απέναντι στον Τραμπ. Υπάρχει κάποια αλήθεια σε αυτό, αλλά υπάρχουν και κόκκινες γραμμές».
Ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πιστεύουν όλο και περισσότερο ότι ήρθε η ώρα να αντιμετωπίσουμε την αλήθεια ότι η Αμερική του Τραμπ δεν είναι πλέον ένας αξιόπιστος εμπορικός εταίρος, πόσο μάλλον ένας αξιόπιστος σύμμαχος στον τομέα της ασφάλειας, και να κοιτάξουμε επειγόντως προς το μέλλον. «Υπάρχει μια αλλαγή στην πολιτική των ΗΠΑ και από πολλές απόψεις ήρθε για να μείνει», σύμφωνα με έναν ανώτερο αξιωματούχο μιας ευρωπαϊκής κυβέρνησης. «Το να περιμένουμε δεν είναι λύση. Αυτό που πρέπει να γίνει είναι μια ομαλή και συντονισμένη μετάβαση σε μια νέα πραγματικότητα».
Ο συντονισμός αυτός έχει ήδη ξεκινήσει, όπως και η μεγάλη συζήτηση για το τι θα ακολουθήσει.
Εκτός και αν υπάρξει μια ριζική αλλαγή στην προσέγγιση των Ηνωμένων Πολιτειών, αυτή η διαδικασία φαίνεται πιθανό να καταλήξει σε μια ριζική αναδιάρθρωση της Δύσης, η οποία θα ανατρέψει την παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων. Οι επιπτώσεις κυμαίνονται από διατλαντική οικονομική ζημιά, καθώς αυξάνονται οι εμπορικές εντάσεις, έως κινδύνους για την ασφάλεια, καθώς η Ευρώπη προσπαθεί να αμυνθεί χωρίς την αμερικανική βοήθεια, πριν να είναι πλήρως έτοιμη να το πράξει.
Πιθανότατα θα υπάρξει κόστος και για τις ΗΠΑ, όπως ο περιορισμός της ικανότητάς τους να προβάλλουν σκληρή ισχύ στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή χωρίς την πρόσβαση στο δίκτυο βάσεων, αεροδιαδρόμων και υλικοτεχνικής υποστήριξης που σήμερα παρέχει η Ευρώπη.
Ένα μέλλον χωρίς τις ΗΠΑ
Παράλληλα με όλες τις συζητήσεις για αντίποινα που στοχεύουν το εμπόριο των ΗΠΑ, Ευρωπαίοι διπλωμάτες και αξιωματούχοι εξετάζουν επίσης τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει μια μακροπρόθεσμη ρήξη με την Ουάσιγκτον.
Για τους περισσότερους, η προοπτική αυτή είναι οδυνηρή, καθώς σηματοδοτεί το τέλος 80 ετών ειρηνικής συνεργασίας, αμοιβαίας υποστήριξης και κερδοφόρου εμπορίου και αποτελεί θανάσιμο πλήγμα για το ΝΑΤΟ στην τρέχουσα μορφή του. Πολλές κυβερνήσεις θέλουν να σώσουν ό,τι μπορούν, ενώ η ηγέτιδα της ακροδεξιάς στην Ιταλία, Τζιόρτζια Μελόνι, προσπαθεί να αποκαταστήσει τις σχέσεις.
Ωστόσο, για ορισμένους κυβερνητικούς αξιωματούχους, είναι δύσκολο να φανταστούν ένα μέλλον χωρίς τις ΗΠΑ.
Καταρχάς, οι ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν ανήκουν στην ΕΕ, όπως η Βρετανία και η Νορβηγία, έχουν αφιερώσει μεγάλο μέρος της δεύτερης θητείας του Τραμπ στη συνεργασία με ένα μπλόκο που ήδη λειτουργεί χωρίς την Αμερική: Την αποκαλούμενη «συμμαχία των προθύμων» για τη στήριξη της Ουκρανίας.
Οι σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας από 35 κυβερνήσεις βρίσκονται σε τακτική επαφή, πραγματοποιούν συχνά συναντήσεις διαδικτυακά και αυτοπροσώπως. Έχουν συνηθίσει να αναζητούν λύσεις σε έναν κόσμο όπου ο Τραμπ αποτελεί μεγάλο μέρος του προβλήματος.
Τα επίπεδα εμπιστοσύνης σε αυτούς τους κύκλους είναι γενικά υψηλά, σύμφωνα με πηγές του Politico. Και δεν πρόκειται μόνο για το επίπεδο των αξιωματούχων: Οι εθνικοί ηγέτες οι ίδιοι «σηκώνουν τα μανίκια» και εργάζονται σε νέες ομάδες συνεργασίας.
Ηγέτες όπως ο Κιρ Στάρμερ του Ηνωμένου Βασιλείου, ο Εμανουέλ Μακρόν της Γαλλίας και ο Φρίντριχ Μερτς της Γερμανίας, καθώς και η Πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Αλεξάντρερ Στουμπ της Φινλανδίας και η Μελόνι της Ιταλίας ανταλλάσσουν τακτικά μηνύματα μεταξύ τους - συχνά στην ίδια ομαδική συνομιλία.
Τα μηνύματα μεταξύ των ηγετών
Τον τελευταίο χρόνο έχουν αναπτύξει μια καλά οργανωμένη ρουτίνα ανταλλαγής μηνυμάτων κάθε φορά που ο Τραμπ κάνει κάτι παράλογο και ενδεχομένως επιζήμιο. «Όταν τα πράγματα αρχίζουν να εξελίσονται γρήγορα, είναι δύσκολο να συντονιστείς, και αυτή η ομάδα [αυτό το chat] είναι πραγματικά αποτελεσματική», ανέφερε πηγή του Politico. «Δείχνει πολλά για τις προσωπικές σχέσεις και πόσο σημαντικές είναι».
Η «ανεπίσημη αλλά ενεργή αυτή δομή είναι γνωστή ως Ομάδα της Ουάσινγκτον, που περιλαμβάνει τους Ευρπαίους ηγέτες που επισκέφθηκαν τον Λευκό Οίκο μαζί με τον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τον περασμένο Αύγουστο.
Η προσέγγισή τους τον τελευταίο χρόνο ήταν κυρίως να διατηρούν την ψυχραιμία και να αντιδρούν στις πολιτικές ενέργειες του Τραμπ, αντί να πέφτουν στην παγίδα των προκλητικών δηλώσεών του. Αυτή η στάση έχει διευκολύνει τη διαδικασία ειρήνευσης στην Ουκρανία, με τη «συμμαχία των προθύμων» να πλησιάζει σε ένα πλαίσιο για σχέδιο ειρήνης στο οποίο συμμετέχουν και οι ΗΠΑ - συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία. Πρόκειται για ένα σημαντικό επίτευγμα, δεδομένου ότι ο Τραμπ είχε προηγουμένως αποκλείσει τη συμμετοχή του αμερικανικού στρατού.
Αλλά η αναστάτωση που προκάλεσε ο Τραμπ σχετικά με τη Γροιλανδία έχει πλέον ανατρέψει τις ισορροπίες.
Έχει πλέον εγκαταλειφθεί η επιφυλακτική προσέγγιση απέναντι στις απειλές του Αμερικανού προέδρου. Ακόμη και ο Στάρμερ, συνήθως ο πιο συγκρατημένος από τους ηγέτες, χαρακτήρισε την απειλή Τραμπ για δασμούς ως «λανθασμένη».
Η κρίση της Γροιλανδίας έχει στρέψει την προσοχή στο ερώτημα του πώς να προχωρήσει η Ευρώπη χωρίς την Αμερική στο πλευρό της.
«Η συμμαχία των προθύμων ξεκίνησε με αφορμή την Ουκρανία», δήλωσε ένας άλλος διπλωμάτης. «Ωστόσο, έχει δημιουργήσει πολύ στενούς δεσμούς μεταξύ ορισμένων βαισκών ηγετών. Έχουν χτίσει σχέσεις εμπιστοσύνης και έχουν αναπτύξει την ικανότητα να συνεργάζονται. Γνωρίζονται καλά μεταξύ τους και στέλνουν μηνύματα».
Τι γίνεται με το ΝΑΤΟ;
Αυτό το φορμάτ θα μπορούσε ενδεχομένως να αποτελέσει το έδαφος για μια νέα συμμαχία ασφαλείας σε μια εποχή που οι ΗΠΑ δεν υποστηρίζουν πλέον το ΝΑΤΟ και την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Μια νέα συμφωνία δεν θα αποκλείει τη συνεργασία με την Αμερική, αλλά ούτε θα τη θεωρεί δεδομένη.
Στις συνομιλίες με τους ηγέτες της Ομάδας της Ουάσιγκτον συμμετέχει και ο ίδιος ο Ζελένσκι, γεγονός που προσθέτει μια άλλη ενδιαφέρουσα πτυχή στο ζήτημα. Η Ουκρανία είναι μακράν η πιο στρατιωτικοποιημένη χώρα μεταξύ αυτών που εκπροσωπούνται, με έναν τεράστιο στρατό, μια εξαιρετικά εξελιγμένη βιομηχανία παραγωγής drones και μεγαλύτερη εμπειρία από οποιονδήποτε άλλο στον τομέα της διεξαγωγής πολέμου.
Αν και η Ουκρανία επιδιώκει εδώ και καιρό την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, αυτό δεν φαίνεται πλέον τόσο σημαντικό όσο παλαιότερα, καθώς οι υποσχέσεις των ΗΠΑ να υποστηρίξουν οποιεσδήποτε εγγυήσεις ασφαλείας γίνονται κάθε μέρα λιγότερο πειστικές.
Εάν συμπεριληφθεί η στρατιωτική δύναμη της Ουκρανίας, σε συνδυασμό με εκείνη της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Πολωνίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, μεταξύ άλλων, η δυνητική στρατιωτική δύναμη της συμμαχίας των προθύμων θα είναι τεράστια και θα περιλαμβάνει τόσο πυρηνικά όσο και μη πυρηνικά κράτη.
Αν και η ανάγκη της Ευρώπης να αμυνθεί με λιγότερη αμερικανική υποστήριξη αποτελεί ένα παλιό θέμα συζήτησης, τις τελευταίες παρατηρείται μια σειρά πρωτοβουλιών και από τις Βρυξέλλες. Επισήμως, η ΕΕ έχει αποφασίσει να είναι σε θέση να αμυνθεί μέχρι το 2030.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
