Μέση Ανατολή: Η Σαουδική Αραβία παρασύρεται σε έναν πόλεμο που προσπαθούσε να αποφύγει απεγνωσμένα

Η Σαουδική Αραβία προσπάθησε επί πέντε μήνες να μην εμπλακεί στην περιφερειακή σύγκρουση, διατηρώντας ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη, ακόμη και όταν ιρανικά drones έπλητταν την πετρελαϊκή της βιομηχανία. Σήμερα όμως βρίσκεται περικυκλωμένη από εχθρούς από τρεις κατευθύνσεις: το Ιράν, καθώς και τους συμμάχους του στο Ιράκ και την Υεμένη.

Την τελευταία εβδομάδα, το βασίλειο δέχτηκε πυραυλικές επιθέσεις από τους Χούθι της Υεμένης, επιθέσεις με drones από φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ, καθώς και νέες απειλές από την Τεχεράνη. Ως απάντηση, μετά από μια μακρά περίοδο αυτοσυγκράτησης, η Σαουδική Αραβία πραγματοποίησε, μαζί με αμερικανικά αεροσκάφη, αεροπορικές επιθέσεις σε ολόκληρη την ανατολική περιοχή του Ιράκ.

Όμως το διακύβευμα είναι μεγάλο, καθώς η εμπλοκή σε μια ευρύτερη σύγκρουση αποτελεί μια επικίνδυνη και ενδεχομένως δαπανηρή επιλογή για το Ριάντ, αναφέρει σε ανάλυσή του το CNN. 

Κατά την τελευταία δεκαετία, το Ριάντ έχει επικεντρωθεί στο άνοιγμα του βασιλείου στις ξένες επενδύσεις και στη μετατροπή του σε περιφερειακή οικονομική υπερδύναμη. Αυτό συνέβαλε εν μέρει στην πολιτική χαλάρωσης των σχέσεων με το Ιράν πολύ πριν από τον πόλεμο, η οποία οδήγησε σε μια συμφωνία με τη μεσολάβηση της Κίνας το 2023.

Η στρατηγική αυτή βρίσκεται πλέον απειλείται, καθώς η Σαουδική Αραβία βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα. Το βασίλειο έχει δαπανήσει δεκάδες δισ. δολάρια για τον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεών του και την αγορά υπερσύγχρονων συστημάτων πυραυλικής άμυνας, αλλά διαθέτει τεράστιες εκτάσεις που πρέπει να υπερασπιστεί, ενώ η πετρελαϊκή του υποδομή είναι διασκορπισμένη.

Η απειλή των Χούθι

Το Σαββατοκύριακο, οι Χούθι εκτόξευσαν πυραύλους εναντίον δύο πετρελαϊκών συγκροτημάτων της Σαουδικής Αραβίας στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας. Δορυφορικές εικόνες και βίντεο υποδηλώνουν εκτεταμένες ζημιές σε μία από αυτές τις εγκαταστάσεις, στο Τζαζάν, κοντά στα σύνορα με την Υεμένη.

Οι πυραυλικές επιθέσεις ακολούθησαν επιθέσεις των Χούθι εναντίον δύο σαουδαραβικών δεξαμενόπλοιων στην Ερυθρά Θάλασσα και τον αποκλεισμό πλοίων από το στενό του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.

Για τους Σαουδάραβες, οι οποίοι έχουν ανακατευθύνει μεγάλο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου τους μέσω λιμανιών της Ερυθράς Θάλασσας καθώς το Στενό του Ορμούζ είναι αποκλεισμένο, η κίνηση των Χούθι μεταφράζεται ως σημαντική κλιμάκωση της έντασης.

Η Σαουδική Αραβία προσπάθησε επί επτά χρόνια, χωρίς επιτυχία, να εκδιώξει τους Χούθι από τη βόρεια Υεμένη, ξεκινώντας το 2015 μια μεγάλης κλίμακας επίθεση εναντίον της μαχητικής ομάδας που προκάλεσε μία από τις χειρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις στον κόσμο.

Το 2022 επιτεύχθηκε εκεχειρία, η οποία όμως δεν οδήγησε ποτέ σε ειρήνη και η Σαουδική Αραβία συνέχισε να επιβάλλει οικονομικό και αεροπορικό αποκλεισμό στις περιοχές που ελέγχονται από τους Χούθι.

Νωρίτερα αυτό το μήνα, οι μαχητές κατηγόρησαν τη Σαουδική Αραβία ότι βομβάρδισε το αεροδρόμιο της πρωτεύουσας, προκειμένου να εμποδίσει την προσγείωση μιας απευθείας πτήσης από την Τεχεράνη, η οποία είχε αγνοήσει τις προειδοποιήσεις να αλλάξει πορεία.

Η πτήση μετέφερε μια αντιπροσωπεία των Χούθι που επέστρεφε από την κηδεία του πρώην ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ. Ωστόσο, «η προσοχή επικεντρώθηκε στο τι άλλο ενδέχεται να μεταφερόταν στο αεροσκάφος», αναφέρει ο Ναουάφ Ομπέιντ του Τμήματος Πολεμικών Σπουδών του King’s College του Λονδίνου.

Αυτό πυροδότησε έναν νέο κύκλο βίας, ο οποίος κορυφώθηκε με τις πυραυλικές επιθέσεις το Σαββατοκύριακο.

Μια μεγάλη δύναμη μαχητών της Υεμένης, εχθρικών προς τους Χούθι, συγκεντρώνεται στις ερήμους της ανατολικής Υεμένης, όπως ανέφερε τη Δευτέρα στο CNN μια πηγή της περιοχής. Σε περίπτωση που προχωρήσει, θα υποστηριχθεί από την αεροπορία της Σαουδικής Αραβίας, με ελικόπτερα Apache.

Ωστόσο, προς το παρόν, η αντίδραση της Σαουδικής Αραβίας είναι πιο πιθανό να περιλαμβάνει αεροπορικές επιδρομές, σύμφωνα με αναλυτές. Την Παρασκευή, η Σαουδαραβική Πολεμική Αεροπορία έπληξε το λιμάνι της Χοντέιντα, το μεγαλύτερο υπό τον έλεγχο των Χούθι, ως αντίποινα για τις επιθέσεις εναντίον των δεξαμενόπλοιων.

Σύμφωνα με τον Ομπέιντ, η σαουδαραβική Πολεμική Αεροπορία διαθέτει σήμερα πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες σε σχέση με πριν από 10 χρόνια όσον αφορά τον εντοπισμό, την παρακολούθηση και την αντιμετώπιση διάσπαρτων στρατιωτικών απειλών. Έχει ενσωματώσει συστήματα με τρόπο που «συντομεύει δραματικά το χρονικό διάστημα μεταξύ εντοπισμού και εμπλοκής».

Υπάρχει όμως και η πιθανότητα οι Χούθι να μπορούν να εξαγοραστούν, καθώς έχουν ζητήσει επανειλημμένα μετρητά για να καλύψουν τους τεράστιους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων και των μελών των πολιτοφυλακών τους. Και έτσι δεν είναι απίθανο να γυρίσουν την πλάτη στους Ιρανούς με αντάλλαγμα τα χρήματα της Σαουδικής Αραβίας.

Η απειλή του Ιράκ

Φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές από το Ιράκ εξαπέλυσαν σειρά επιθέσεων με drones κατά κρίσιμων υποδομών της Σαουδικής Αραβίας και το Ριάντ τη Δευτέρα και την Τρίτη. Σύμφωνα με αναλυτές, οι Χούθι ενδέχεται να παρείχαν τεχνική βοήθεια σε αυτές τις πολιτοφυλακές.

Με αυτό, η υπομονή του Ριάντ εξαντλήθηκε. Νωρίς την Τρίτη, «πραγματοποίησε ακριβείς και στοχευμένες επιθέσεις» εναντίον πολιτοφυλακών στο ανατολικό Ιράκ «που συνδέονται με τις επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στο βασίλειο», ανέφερε το υπουργείο Άμυνας. «Το βασίλειο τονίζει ότι δεν επιδιώκει κλιμάκωση, αλλά θα ανταποκριθεί σε οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια αντιμετωπίσει», πρόσθεσε το υπουργείο. «Αρκετοί άνθρωποι» σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν στις επιθέσεις.

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) δήλωσε ότι η κοινή επιχείρηση ήταν μια «ηχηρή απάντηση» στις 30 και πλέον επιθέσεις με drones, οι οποίες είχαν κατευθυνθεί από τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Σύμφωνα με τη CENTCOM, κατά τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, εκατοντάδες drones εκτοξεύθηκαν από το Ιράκ προς αμερικανικές εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία.

Η απειλή του Ιράν

Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, το Ριάντ έσπευσε να επενδύσει σε τεχνολογία κατά των drones, καθώς ιρανικά μη επαναδρωμένα αεροσκάφη τύπου «Shahed» έπληξαν πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στην ανατολική ακτή της χώρας. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι επισκέφθηκε την περιοχή για να προσφέρει ένα ολοκληρωμένο αμυντικό σύστημα για την άμυνα ενάντια στα σμήνη ιρανικών drones. Ωστόσο, ένα τέτοιο σύστημα δεν εγκαθίσταται από τη μία μέρα στην άλλη. Η Σαουδική Αραβία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη διπλή απειλή των ιρανικών drones και των βαλλιστικών πυραύλων μικρής εμβέλειας που εκτοξεύονται από την άλλη πλευρά του Κόλπου.

Αν και το Ιράν δεν έχει επιτεθεί άμεσα στη Σαουδική Αραβία από τον Απρίλιο, το υπουργείο Εξωτερικών του ισχυρίστηκε και πάλι αυτή την εβδομάδα ότι «ορισμένες χώρες του Περσικού Κόλπου συμμετείχαν σε στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν. Οι ΗΠΑ είναι υπεύθυνες για τις επιθέσεις, αλλά ο ρόλος ορισμένων χωρών της περιοχής δεν μπορεί να αγνοηθεί».

Η Σαουδική Αραβία πράγματι πραγματοποίησε κάποιες αεροπορικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν στις αρχές της σύγκρουσης, αλλά αυτές ήταν προσεκτικά υπολογισμένες, σύμφωνα με έναν διπλωμάτη που μίλησε στο CNN.

Πρόκειται για μια αντίδραση που είχε ως στόχο να δείξει ότι το βασίλειο μπορεί να αμυνθεί «ακόμα και εάν οι ΗΠΑ δεν είναι παρούσες», δήλωσε ο ίδιος διπλωμάτης τον Μάιο.

Σε περίπτωση που η Σαουδική Αραβία δεχθεί ξανά επιθέσεις με πυραύλους και drones από το Ιράν, θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με μια δυσάρεστη επιλογή: να ανταποκριθεί με τρόπο που θα την ενέπλεκε ακόμη πιο βαθιά στον πόλεμο ή να γυρίσει το άλλο μάγουλο και να ενθαρρύνει το καθεστώς της Τεχεράνης.

Η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει ήδη σημαντικό οικονομικό πλήγμα λόγω της σύγκρουσης. Κατά τους πρώτους τρεις μήνες του 2026, κατέγραψε το μεγαλύτερο τριμηνιαίο έλλειμμα από το 2018, καθώς αύξησε τις δαπάνες για να αντισταθμίσει τις επιπτώσεις του πολέμου και της υποτονικής οικονομίας.

Το έλλειμμα έχει αντισταθμιστεί εν μέρει από τα υψηλότερα έσοδα λόγω της αύξησης της τιμής του πετρελαίου, αλλά περαιτέρω διαταραχές στην παραγωγή και τις εξαγωγές πετρελαίου θα έθεταν αυτό το πλεονέκτημα σε κίνδυνο. 

Μια επικίνδυνη γειτονιά

Σαν συμπέρασμα, η Σαουδική Αραβία βρίσκεται στο κέντρο μιας περιοχής που φαίνεται πιο απειλητική και ασταθής από ό,τι στις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξέσπασε ο πόλεμος.

Οι Σαουδάραβες αξιωματούχοι έχουν εκπλαγεί επίσης από τις απότομες αλλαγές στις πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ όσον αφορά το Ιράν και τη Γάζα.

Αν και η στρατιωτική συνεργασία μεταξύ των δύο δυνάμεων παραμένει στενή, στο Ριάντ επικρατεί μια γενικότερη ανησυχία ότι θα μείνουν μόνοι τους να αντιμετωπίσουν ένα πιο επιθετικό και επιβλητικό Ιράν, μόλις τελειώσουν τα συμφέροντα των ΗΠΑ.

Το βασίλειο και οι σύμμαχοί του βρίσκονται σε σταυροδρόμι και το Ριάντ πρέπει να αποφασίσει ποιο είναι το όριο πριν προχωρήσει σε αντίποινα.

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.