Καθώς η Ευρώπη εισέρχεται στην κορύφωση της θερινής τουριστικής περιόδου, οι επισκέπτες δεν γίνονται πλέον δεκτοί με τον ίδιο ενθουσιασμό στους πιο δημοφιλείς προορισμούς της. Από τους ηλιόλουστους παραλιακούς δρόμους της Βαρκελώνης έως τις πολυσύχναστες λεωφόρους του Παρισιού, οι τοπικές αρχές έχουν επιβάλει τα τελευταία δύο χρόνια αυστηρούς περιορισμούς στον τουρισμό.
Υπό την πίεση των έντονων αντιδράσεων των κατοίκων απέναντι στον υπερτουρισμό, πολλοί δήμοι έχουν περιορίσει δραστικά τις βραχυχρόνιες μισθώσεις μέσω πλατφορμών όπως η Airbnb, έχουν αυξήσει τους φόρους διαμονής και έχουν θέσει αυστηρά όρια στον αριθμό των επιβατών που αποβιβάζονται από κρουαζιερόπλοια. Παρότι τα μέτρα αυτά δυσαρεστούν πολλούς ταξιδιώτες, αντανακλούν μια συνειδητή οικονομική στρατηγική. Περιορίζοντας τον συνολικό αριθμό των επισκεπτών, οι τοπικές επιχειρήσεις μπορούν να χρεώνουν υψηλότερες τιμές σε ένα μικρότερο αλλά οικονομικά ισχυρότερο κοινό, αυξάνοντας τα περιθώρια κέρδους τους και μειώνοντας παράλληλα τη φθορά στις δημόσιες υποδομές.
Οι περιορισμοί αυτοί ενισχύουν επίσης την αγορά κατοικίας. Ο περιορισμός των βραχυχρόνιων μισθώσεων επαναφέρει περισσότερα ακίνητα στη μακροχρόνια ενοικίαση. Καθώς αυξάνεται η προσφορά κατοικιών για τους μόνιμους κατοίκους, τα ενοίκια υποχωρούν, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης και του αυξημένου κόστους ζωής που αντιμετωπίζουν πολλές ευρωπαϊκές πόλεις. Σύμφωνα με μία μελέτη, κάθε επιπλέον επαγγελματική καταχώριση Airbnb στο Βερολίνο εκτόπιζε από 0,23 έως 0,37 κατοικίες από τη μακροχρόνια αγορά ενοικίασης. Άλλη έρευνα έδειξε ότι στις γειτονιές της Βαρκελώνης με τη μεγαλύτερη δραστηριότητα της Airbnb τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 7%. Οι μεγάλοι χαμένοι αυτής της εξέλιξης είναι οι ταξιδιώτες με περιορισμένο προϋπολογισμό. Όταν η Νέα Υόρκη απαγόρευσε ουσιαστικά τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, η μέση ημερήσια τιμή των ξενοδοχείων αυξήθηκε έως και κατά 19 δολάρια μέσα στους πρώτους 18 μήνες. Παρόμοιες αυξήσεις τιμών είναι πιθανό να παρατηρούνται πλέον και στην Ευρώπη.
Από οικονομική άποψη, ο τουρισμός λειτουργεί ως εξαγωγική δραστηριότητα: χρήματα από το εξωτερικό εισρέουν στην εγχώρια οικονομία. Ο περιορισμός του όγκου αυτής της «εξαγωγής» με στόχο την αύξηση των τιμών θυμίζει τη λειτουργία ενός μονοπωλίου. Οι μεμονωμένες επιχειρήσεις δεν έχουν τη δύναμη να επηρεάσουν την αγορά, όμως οι τοπικές κυβερνήσεις, όπως το δημοτικό συμβούλιο της Βαρκελώνης, μπορούν να περιορίσουν την προσφορά τουριστών, για παράδειγμα απαγορεύοντας τις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Η εξάπλωση των περιορισμών στον τουρισμό συμπίπτει με μια ευρύτερη διεθνή υποχώρηση του ελεύθερου εμπορίου που βασίζεται σε κοινούς κανόνες. Με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου να έχει αποδυναμωθεί και τις Ηνωμένες Πολιτείες να εγκαταλείπουν τον παραδοσιακό τους ρόλο ως υπέρμαχος του ελεύθερου εμπορίου, ο προστατευτισμός επανέρχεται δυναμικά. Από πολλές απόψεις, οι ευρωπαϊκές πολιτικές περιορισμού του τουρισμού θυμίζουν τους δασμούς της αμερικανικής κυβέρνησης στο πλαίσιο της πολιτικής "Liberation Day". Και οι δύο στρατηγικές αξιοποιούν τη δύναμη της αγοράς προς όφελος των «εσωτερικών» συμφερόντων, εις βάρος των «εξωτερικών». Οι δασμοί αναγκάζουν τους ξένους εξαγωγείς να μειώσουν τις τιμές τους, ενώ οι περιορισμοί στον τουρισμό επιτρέπουν στις τοπικές επιχειρήσεις να αυξήσουν τις δικές τους. Οι δασμοί στρέφουν τη ζήτηση προς τους εγχώριους παραγωγούς, ενώ οι περιορισμοί στον τουρισμό αυξάνουν τη διαθεσιμότητα κατοικιών για τους ντόπιους. Και στις δύο περιπτώσεις, το κόστος το επωμίζονται κυρίως οι ξένοι.
Παρά τις οικονομικές αυτές ομοιότητες, οι αυστηροί περιορισμοί στον τουρισμό δεν έχουν προκαλέσει τις έντονες γεωπολιτικές αντιδράσεις που συνόδευσαν τους αμερικανικούς δασμούς. Το Πεκίνο δεν απείλησε να περιορίσει τις εξαγωγές σπάνιων γαιών προς την Ιταλία επειδή η Βενετία έθεσε όρια στα τουριστικά γκρουπ, ούτε η Ουάσιγκτον επέβαλε δασμούς στα κροατικά φαρμακευτικά προϊόντα επειδή το Ντουμπρόβνικ περιόρισε τις αφίξεις κρουαζιερόπλοιων.
Οι περιορισμοί στον τουρισμό είναι πολιτικά πιο εύκολα αποδεκτοί από τους δασμούς. Αφορούν κυρίως τον τομέα των υπηρεσιών και συνήθως δικαιολογούνται με επιχειρήματα περί προστασίας του περιβάλλοντος ή διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Ακόμη και στην εποχή της απόλυτης κυριαρχίας του ελεύθερου εμπορίου, οι διεθνείς εμπορικές συμφωνίες προέβλεπαν εξαιρέσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, της δημόσιας υγείας και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Οι δασμοί στα αγαθά δεν διαθέτουν αντίστοιχες δικαιολογίες και, ως εκ τούτου, προκαλούν πολύ πιο εύκολα αντίποινα.
Η επίδραση των περιορισμών στον τουρισμό είναι επίσης λιγότερο εμφανής στα στοιχεία του εμπορικού ισοζυγίου. Ένας δασμός μειώνει άμεσα τις εισαγωγές και βελτιώνει το εμπορικό ισοζύγιο. Αντίθετα, οι περιορισμοί στον τουρισμό οδηγούν σε λιγότερους επισκέπτες που όμως ξοδεύουν περισσότερα χρήματα, γεγονός που δυσκολεύει την αποτίμηση της συνολικής οικονομικής επίπτωσης. Επιπλέον, οι δασμοί πλήττουν συγκεκριμένες επιχειρήσεις στο εξωτερικό, οι οποίες έχουν ισχυρή πολιτική φωνή, ενώ οι περιορισμοί στον τουρισμό διαχέουν το οικονομικό κόστος σε εκατομμύρια μεμονωμένους ταξιδιώτες.
Επειδή τα μέτρα αυτά δεν στοχεύουν κάποια συγκεκριμένη εθνικότητα, οι εθνικές κυβερνήσεις σπάνια εμπλέκονται. Η απαγόρευση της Airbnb στη Βαρκελώνη ισχύει το ίδιο για έναν επισκέπτη από το Λος Άντζελες, την Πράγα ή τη Μαδρίτη. Αποφεύγοντας κάθε διάκριση με βάση την υπηκοότητα, οι τοπικές αρχές στερούν από τις ξένες κυβερνήσεις οποιοδήποτε βάσιμο επιχείρημα για εμπορικά αντίποινα.
Εκτός αν μεσολαβήσει μια σοβαρή οικονομική ύφεση, όλα δείχνουν ότι η τάση επιβολής περιορισμών στον τουρισμό θα συνεχιστεί. Αν οι χώρες δεν διαχειριστούν προσεκτικά αυτή την εξέλιξη, τα διεθνή ταξίδια ενδέχεται να μετατραπούν σε προνόμιο αποκλειστικά των εύπορων, περιορίζοντας έτσι μία από τις σημαντικότερες γέφυρες πολιτισμικής κατανόησης μεταξύ των λαών.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
