Του Νικόλα Μπάρδη
Κατά κοινή ομολογία ένα από τα πιο όμορφα, ιστορικά και χαρακτηριστικά μνημεία της Θεσσαλονίκης είναι η Θριαμβική Αψίδα του Γαλερίου, ευρέως γνωστή και ως Καμάρα, που βρίσκεται στην άνω πλευρά της Εγνατίας, πολύ κοντά στην ιστορική Ροτόντα. Για πολλά χρόνια αποτελεί ένα από τα πιο γνωστά σημεία συνάντησης των Θεσσαλονικών και των επισκεπτών της πόλης, και έχει αναδειχθεί ως ένα από τα πιο ιδιαίτερα τοπόσημα της πόλης, με την εικόνα της να πρωταγωνιστεί σε πολλές τουριστικές καμπάνιες για την ανάδειξη της περιοχής. Πρόκειται για ένα εμβληματικό ιστορικό οικοδόμημα μέσα σε μία θάλασσα πολυκατοικιών, και η όψη της στιγματίζει το αστικό τοπίο και του δίνει ταυτότητα.
Η Καμάρα είναι κτίσμα της εποχής της Ρωμαϊκής Τετραρχίας (αρχές 4ου μ.Χ. αιώνα) και αποτελεί το ένα σκέλος μίας στεγασμένης στοάς, που σχηματιζόταν από αψίδες και τόξα. Κατασκευάστηκε για να τιμηθεί ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Γαλέριος, όταν επέστρεψε νικητής στην πόλη (περί το 305 μ.Χ.) μετά από τους πολέμους κατά των Περσών. Η θριαμβική αυτή αψίδα ήταν τοποθετημένη κάθετα στην αρχαία Εγνατία, που διέσχιζε την πόλη (δυτικά προς ανατολικά) και αποτελούσε μέρος του λεγόμενου Γαλεριανού Συγκροτήματος (Ρωμαϊκά Ανάκτορα), που αναπτύσσονταν νοτιοδυτικά από εκεί, στις σημερινές πλατείες Ναυαρίνου και Ιπποδρομίου.
Η Αψίδα του Γαλερίου βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα του ιστορικού κέντρου της Θεσσαλονίκης. Σήμερα σώζονται δύο κύριοι πεσσοί και ένας δευτερεύων, που συνδέονται μεταξύ τους με πλίνθινο τόξο. Οι κύριοι πεσσοί φέρουν επένδυση από μαρμάρινες πλάκες με ανάγλυφες παραστάσεις, που αφηγούνται γεγονότα από τις πολεμικές επιχειρήσεις του Γαλερίου κατά των Περσών. Το κεντρικό τοξωτό άνοιγμα είναι πλάτους 9,7 μέτρων και ύψους 12,5 μέτρων, και το μικρότερο πλάτους 4,85 μέτρων και ύψους 6,5 μέτρων.
Χτίστηκε το 305 μ.Χ. μετά την καθοριστική νίκη του αυτοκράτορα κατά των Περσών. Είχε την τυπολογία ενός οκτάπυλου με τέσσερις κεντρικούς ογκώδεις πεσσούς, τέσσερις δευτερεύοντες στα πλάγια, ισάριθμα τόξα και χαμηλό σφαιροειδή θόλο. Συνδεόταν με τα Ανάκτορα του Γαλερίου και με τη γειτονική Ροτόντα. Η αψίδα στη σημερινή της μορφή είναι αποσπασματική. Λείπει ο τέταρτος πεσσός του τόξου, που θα πατούσε στο οδόστρωμα της σημερινής Εγνατίας, και όλο το αντίστοιχο ανατολικό τόξο. Τα δύο αυτά τόξα ενώνονταν σχηματίζοντας τρούλο, ενώ από κάτω περνούσε πομπική οδός, που πλαισιωνόταν με κιονοστοιχίες δεξιά και αριστερά, και ένωνε τα ανάκτορα με τη Ροτόντα. Κάτω από την Αψίδα περνούσε η Εγνατία Οδός, η οποία ήταν βασιλική οδός (Via Regia), ένας συγκεκριμένος τύπος οδού στρατηγικής σημασίας και συγκεκριμένης νομικής υπόστασης κατά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
Αναμφίβολα τη ματιά κεντρίζουν τα εντυπωσιακά ανάγλυφα που κοσμούν την Καμάρα, που αν και είναι διακοσμητικά, αφηγούνται μία ιστορία. Το κυριότερο χαρακτηριστικό είναι ο πληθωρισμός των παραστάσεων και των μορφών. Και η παραμικρή επιφάνεια γεμίζεται με θέματα που πολλές φορές είναι επουσιώδη. Στόχος τους είναι να αποτυπώσουν τη νίκη του Γαλερίου έναντι του Ναρσή, για να μείνει αυτή η στιγμή στον χρόνο, και να μη σβήσει ποτέ. Εντύπωση προκαλούν ακόμη και οι αφύσικες αναλογίες των εικονιζόμενων προσώπων και ζώων, προκειμένου να χωρέσουν μέσα στις θεματικές ζώνες. Έτσι, θα δείτε ελέφαντες να έχουν το ίδιο μέγεθος με άλογα, αλλά και άλογα που είναι πολύ μικρότερα από τους ανθρώπους.
Οι πρώτες στερεωτικές εργασίες του μνημείου έγιναν ήδη επί Τουρκοκρατίας, το 1889. Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1945 και το 1952 έγιναν νέες εργασίες στερέωσης και συντήρησης στους δύο κεντρικούς πεσσούς. Κάτω από την Καμάρα περνούσε η γραμμή του τραμ (θα έχετε δει ασπρόμαυρες φωτογραφίες), η οποία εν έτει 1954 μετατοπίστηκε, με τη διάνοιξη της Εγνατίας. Ωστόσο, εξαιτίας της ατμοσφαιρικής ρύπανσης η φθορά του μνημείου υπήρξε ραγδαία τις τελευταίες δεκαετίες. Η ΙΣΤ' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων πραγματοποίησε εκ νέου συντήρηση, στερέωση και καθαρισμό των μαρμάρινων ανάγλυφων τη δεκαετία 1991-2001. Όμως, ακόμη και σήμερα οι φθορές είναι ορατές και με γυμνό μάτι. Η Καμάρα βρισκόταν και εξακολουθεί να βρίσκεται μέσα στην καρδιά των Θεσσαλονικιών, και κατά καιρούς έχει αποτυπωθεί σε πολλά εικαστικά έργα και γνωστά τραγούδια, γεγονός που την καθιστά ένα από τα πιο διάσημα μνημεία της Βόρειας Ελλάδας.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
