Οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για ενδεχόμενη προσάρτηση της Γροιλανδίας επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα ζήτημα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν εκτός συζήτησης: τα όρια των ευρωατλαντικών σχέσεων και τη συνοχή του ΝΑΤΟ. Η δημόσια επιμονή του Αμερικανού προέδρου, σε συνδυασμό με τη ρητορική περί «εθνικής και παγκόσμιας ασφάλειας», προκαλεί ανησυχία στην Ευρώπη και θέτει ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο ασκείται σήμερα η αμερικανική ισχύς.
Στο εβδομαδιαίο Panorama του EURANET+, ο πολιτικός επιστήμονας και διεθνολόγος, Θεόδωρος Τσίκας αναλύει τις προεκτάσεις της υπόθεσης της Γροιλανδίας και τις επιπτώσεις της στις διατλαντικές σχέσεις.
Η στάση του Τραμπ απέναντι στο ΝΑΤΟ
Όπως επισημαίνει ο κ. Τσίκας, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ιδιαίτερη εκτίμηση προς τους πολυμερείς οργανισμούς και τις διεθνείς συμμαχίες. Η στάση του απέναντι στο ΝΑΤΟ υπήρξε διαχρονικά υποτιμητική, ενώ στο παρελθόν έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Συμμαχία. Σε αυτό το πλαίσιο, η επιμονή του στο ζήτημα της Γροιλανδίας δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται να επιδιώκει να καταγραφεί στην ιστορία ως ο πρόεδρος που διεύρυνε την εδαφική επικράτεια των Ηνωμένων Πολιτειών όσο κανένας άλλος τον τελευταίο αιώνα. Ωστόσο, μια τέτοια στάση δημιουργεί σοβαρά προβλήματα για τη συνοχή του ΝΑΤΟ.
«Το ΝΑΤΟ είναι η δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών για την ασφάλεια της Ευρώπης. Όταν ο ισχυρότερος σύμμαχος απειλεί την εδαφική ακεραιότητα ενός κράτους-μέλους, όπως η Δανία, τότε η ίδια η Συμμαχία τίθεται εν αμφιβόλω», σημειώνει.
Το πρόβλημα της εμπιστοσύνης
Καμία συμμαχία δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς την αμοιβαία βεβαιότητα ότι, σε περίπτωση κρίσης, όλοι οι σύμμαχοι θα ανταποκριθούν στις δεσμεύσεις τους. Η αμφισβήτηση λοιπόν αυτής της βεβαιότητας δεν αφορά μόνο τις ευρωατλαντικές σχέσεις, αλλά και την εικόνα που διαμορφώνουν οι αντίπαλοι της Συμμαχίας. Επομένως αν θεωρηθεί ότι η συλλογική απάντηση δεν είναι δεδομένη, αυξάνεται ο κίνδυνος να δοκιμαστούν επιθετικές κινήσεις με την εκτίμηση ότι το κόστος θα είναι μικρότερο.
Πιθανά σενάρια για τη Γροιλανδία
Παρά τη σκληρή ρητορική του Αμερικανού Προέδρου, ο κ. Τσίκας χαρακτηρίζει την πλήρη προσάρτηση της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως ένα σενάριο που δύσκολα θα υλοποιηθεί. Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι αν συνέβαινε, θα σήμαινε ουσιαστικά το τέλος του ΝΑΤΟ, τουλάχιστον για όσο διάστημα οι Ηνωμένες Πολιτείες θα διατηρούσαν μια τέτοια στάση. Ως πιο ρεαλιστική εκδοχή, αναφέρει το ενδεχόμενο μιας λύσης που θα έδινε στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξημένο, ή ακόμη και πλήρη έλεγχο σε ζητήματα ασφάλειας και αξιοποίησης του ορυκτού πλούτου της Γροιλανδίας, χωρίς να αλλάξει ριζικά το καθεστώς κυριαρχίας της Δανίας. Μια τέτοια λύση, ωστόσο, προϋποθέτει νηφάλιους συνομιλητές και πολιτική βούληση, στοιχεία που σήμερα δεν είναι δεδομένα.
Η ευρωπαϊκή διάσταση
Η συζήτηση για τη Γροιλανδία αναδεικνύει την ανάγκη για μια πιο συνεκτική ευρωπαϊκή στάση. Η παρουσία στρατιωτικών δυνάμεων ευρωπαϊκών χωρών στη Γροιλανδία, έστω και σε συμβολικό επίπεδο, λειτουργεί ως μήνυμα αλληλεγγύης προς τη Δανία και ενδοευρωπαϊκής συνοχής. Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής και της κοινής άμυνας είναι μείζονος σημασίας, και τα βήματα που έχουν γίνει τον τελευταίο χρόνο μπορούν να συνεχιστούν και να ενδυναμωθούν, χωρίς αυτό να σημαίνει αμφισβήτηση του ΝΑΤΟ, αλλά απαιτείται μεγαλύτερη ταχύτητα και βάθος στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
Τώρα το αν η υπόθεση της Γροιλανδίας θα παραμείνει μια δύσκολη αλλά διαχειρίσιμη φάση ή αν θα οδηγήσει σε βαθύτερη δοκιμασία των ευρωατλαντικών σχέσεων παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Μαριάννα Πλιακοστάμου
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
