Δύο δεκαετίες κρατικών επενδύσεων έχουν μετατρέψει την Τουρκία σε σημαντικό εξαγωγέα μη επανδρωμένων αεροσκαφών και άλλου στρατιωτικού εξοπλισμού, ενώ επιδιώκει πλέον να αξιοποιήσει αυτή τη δυναμική σε μια περίοδο κατά την οποία η Δύση επανεξοπλίζεται και οι συμμαχίες ασφαλείας αναδιαμορφώνονται.
Όπως σημειώνει σε ανάλυσή του το ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters, η Τουρκία, που κάποτε εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από ξένους κατασκευαστές όπλων, προμηθεύει σήμερα σχεδόν 40 χώρες -κυρίως στον Κόλπο, την Αφρική, την Ασία και τμήματα της Ευρώπης- με οπλικά συστήματα τα οποία πολλοί αγοραστές θεωρούν φθηνότερα, ταχύτερα στην παράδοση και πιο ευέλικτα σε σχέση με τις εναλλακτικές λύσεις.
Καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επανεξετάζουν τις εξαρτήσεις τους στον τομέα της ασφάλειας μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και αμφισβητούν τη διαχρονική αξιοπιστία των αμερικανικών εγγυήσεων ασφαλείας, πολλοί σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ βλέπουν ολοένα και περισσότερο την Τουρκία όχι μόνο ως στρατιωτικό προπύργιο στη νοτιοανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας, αλλά και ως πιθανό βιομηχανικό εταίρο, σημειώνει το Reuters.
Η Άγκυρα ελπίζει ότι η φιλοξενία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και άλλων ηγετών του ΝΑΤΟ στη σύνοδο κορυφής τον επόμενο μήνα θα συμβάλει στην ενίσχυση των πωλήσεων όπλων και της κοινής παραγωγής για τις δυτικές αγορές, ιδιαίτερα για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Εκεί, οι τουρκικές εταιρείες αντιμετωπίζουν διαρθρωτικά εμπόδια, όπως αμυντικές πρωτοβουλίες που απευθύνονται αποκλειστικά σε κράτη-μέλη, καθώς και πολιτικές αντιστάσεις που συνδέονται με ευρύτερες διπλωματικές διαφορές, υπογραμμίζεται στο δημοσίευμα.
Ανασκόπηση των εμπορικών στοιχείων από το Reuters δείχνει ότι οι τουρκικές αμυντικές εξαγωγές, συμπεριλαμβανομένων των γνωστών οπλισμένων drones που χρησιμοποιούνται από τις ουκρανικές δυνάμεις, έχουν υπερτριπλασιαστεί από το 2021, φθάνοντας τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 3,7% των συνολικών εξαγωγών της οικονομίας της.
Οι εξαγωγές προς την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες σχεδόν τετραπλασιάστηκαν την ίδια περίοδο, φθάνοντας τα 5,6 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η ανάπτυξη αυτή αντανακλά την ωρίμανση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας της Τουρκίας, στην οποία περιλαμβάνονται η κατασκευάστρια εταιρεία drones Baykar, η Turkish Aerospace Industries (TAI), καθώς και μικρότερες εταιρείες όπως η Arca Defense και η Kale.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η σταθερή κρατική στήριξη, οι ευέλικτες εφοδιαστικές αλυσίδες και η προθυμία προσαρμογής των συστημάτων στις ανάγκες των πελατών έχουν επιτρέψει σε αυτές τις εταιρείες να διεισδύσουν γρήγορα σε αγορές όπου οι δυτικοί προμηθευτές αντιμετωπίζουν περιορισμούς παραγωγικής ικανότητας ή χρονοβόρες διαδικασίες προμηθειών.
Απειλές πολέμου και ευκαιρίες
Η Τουρκία στοχεύει να διπλασιάσει τις αμυντικές εξαγωγές της μέσα στα επόμενα δύο χρόνια, σύμφωνα με την αρμόδια κρατική υπηρεσία αμυντικής βιομηχανίας, γεγονός που θα μπορούσε να αποφέρει πολύτιμα έσοδα καθώς η χώρα επιδιώκει να μειώσει το χρέος της και να χρηματοδοτήσει περαιτέρω την ανάπτυξη.
Βρισκόμενη ανάμεσα σε δύο μεγάλες συγκρούσεις - την Ουκρανία στα βόρεια και το Ιράν στα νοτιοανατολικά - η Τουρκία έχει παράλληλα να αντιμετωπίσει και τις δικές της προκλήσεις ασφαλείας. Η χώρα εξακολουθεί να παρουσιάζει κενά στην αεράμυνα, καθώς και στην παραγωγή κινητήρων για μαχητικά αεροσκάφη και άρματα μάχης, τα οποία θα μπορούσαν να καλυφθούν μέσω εμπορικών συμφωνιών και συνεργασιών μεταφοράς τεχνολογίας.
Ο Τζαν Κασάπογλου, ανώτερος ερευνητής του Hudson Institute, δήλωσε ότι η τουρκική αμυντική βιομηχανία έχει πραγματοποιήσει «ένα σημαντικό άλμα», κυρίως μέσω των εξαγωγών προηγμένων συστημάτων και ιδιαίτερα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Όπως ανέφερε, ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέδειξε ότι ο σύγχρονος πόλεμος δεν εξαρτάται μόνο από προηγμένες πλατφόρμες οπλικών συστημάτων, αλλά και από τη βιομηχανική βάση και τη δυνατότητα διαρκούς παραγωγής και υποστήριξης - τομείς στους οποίους η Τουρκία έχει πλέον αποκτήσει αξιοπιστία.
Επίδειξη ισχύος στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ
Η Τουρκία προμηθεύει περίπου το 65% των οπλισμένων drones που χρησιμοποιούνται παγκοσμίως και αποτελεί σημαντικό εξαγωγέα πυρομαχικών. Παράλληλα, παράγει ή σχεδιάζει να κατασκευάσει φρεγάτες, αεροπλανοφόρο, συστήματα αεράμυνας και τεθωρακισμένα οχήματα.
Η Ινδονησία ανακοίνωσε πέρυσι ότι θα προμηθευτεί 48 τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη, τα οποία βρίσκονται ακόμη υπό ανάπτυξη.
Ωστόσο, οι φιλοδοξίες της Άγκυρας συνοδεύονται και από πολιτικούς και επικοινωνιακούς κινδύνους. Τον περασμένο μήνα παρουσίασε πρωτότυπο εγχώριας κατασκευής διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου σε αμυντική έκθεση στην Κωνσταντινούπολη, προκαλώντας επικρίσεις από ορισμένους ειδικούς σχετικά με τη σκοπιμότητα του εγχειρήματος αλλά και το μήνυμα που εξέπεμπε. Οι επικρίσεις επικεντρώθηκαν σε διαφημιστικό βίντεο που απεικόνιζε υποθετική εκτόξευση με φαινομενικό στόχο τη Βόρεια Αμερική.
Τούρκοι αξιωματούχοι αναφέρουν ότι ο αμυντικός τομέας θα βρεθεί στο επίκεντρο της συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα στις 7-8 Ιουλίου. Ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, έχει δηλώσει ότι το προγραμματισμένο φόρουμ αμυντικής βιομηχανίας που θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της συνόδου θα είναι το πιο ολοκληρωμένο που έχει διοργανώσει μέχρι σήμερα το ΝΑΤΟ.
Εμπόδια στην Ευρώπη
Η πίεση των ΗΠΑ προς τους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του αμυντικού βάρους, συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων για απόσυρση χιλιάδων Αμερικανών στρατιωτών από τη Γερμανία, δημιουργεί τόσο ευκαιρίες όσο και αβεβαιότητες για την Τουρκία, η οποία διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη στη Συμμαχία, σημειώνει το Reuters.
Ο υπουργός Άμυνας της Τουρκίας, Γιασάρ Γκιουλέρ, κάλεσε τον Απρίλιο τους Ευρωπαίους συμμάχους να εγκαταλείψουν τις αμυντικές ρυθμίσεις που αποκλείουν μη μέλη της ΕΕ τα οποία ανήκουν στο ΝΑΤΟ, όπως η Τουρκία. Υποστήριξε ότι τέτοιες πολιτικές θα μπορούσαν «να βλάψουν την ευρωπαϊκή ασφάλεια και ανθεκτικότητα περισσότερο από μια μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη».
Η Τουρκία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εκτός του ευρωπαϊκού προγράμματος Security Action for Europe (SAFE), ενώ ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξακολουθούν να κρατούν αποστάσεις από την Άγκυρα λόγω διαφωνιών σε ζητήματα περιφερειακής πολιτικής και ανησυχιών για την υποχώρηση των δημοκρατικών θεσμών, συμπεριλαμβανομένης της εκτεταμένης δικαστικής πίεσης κατά της κύριας αντιπολιτευόμενης παράταξης.
Παρά τα εμπόδια αυτά, τουρκικές εταιρείες έχουν εξασφαλίσει συμβόλαια προμήθειας αμυντικού εξοπλισμού με την Πολωνία, την Ισπανία, την Πορτογαλία και τη Ρουμανία, ενώ η Baykar εξαγόρασε την ιταλική Piaggio Aerospace και σύναψε συνεργασία με τη Leonardo για παραγωγικά προγράμματα.
Παγκόσμια έκρηξη αμυντικών δαπανών
Οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 24%, φτάνοντας σχεδόν τα 2,9 τρισ. δολάρια κατά την πενταετία έως το 2025, σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI). Στην Ευρώπη, η αύξηση έφθασε το 75%.
Την ίδια περίοδο, η τουρκική υπηρεσία αμυντικής βιομηχανίας διπλασίασε τον αριθμό των χρηματοδοτούμενων ερευνητικών και αναπτυξιακών προγραμμάτων (R&D), τα οποία πλέον ξεπερνούν τα 1.400.
Ο αναλυτής αμυντικών θεμάτων Άρντα Μεβλούτογλου εκτίμησε ότι υπάρχουν οι προϋποθέσεις για βαθύτερη συνεργασία μεταξύ Τουρκίας και Ευρώπης, εφόσον ξεπεραστούν τα πολιτικά εμπόδια.
«Η Ευρώπη χρειάζεται λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν γρήγορα, όμως απαιτείται πολιτική βούληση σε υψηλό επίπεδο ώστε αυτή η συνεργασία να προχωρήσει ομαλά», δήλωσε.
«Η Τουρκία βρίσκεται σε διαδικασία επαναπροσδιορισμού και αναπροσαρμογής της σχέσης της τόσο με την Ευρώπη όσο και με το ΝΑΤΟ», πρόσθεσε.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
