Του Νικόλα Μπάρδη
Η Ιερά Μονή Βλατάδων (ή Βλαττάδων) βρίσκεται στη γραφική Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης, σε υψόμετρο 120 μέτρων, και αποτελεί το κατ’ εξοχήν βυζαντινό μοναστήρι της πόλης, που λειτουργεί αδιάκοπα μέχρι και τις μέρες μας, ενώ παράλληλα προσφέρει στον επισκέπτη και μία ανεπανάληπτη θέα στον Θερμαϊκό Κόλπο. Η Μονή είναι γνωστή σήμερα και για το Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών που ιδρύθηκε εκεί το 1965 από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Αθηναγόρα, και αποτελεί Θεολογικό Επιστημονικό Ίδρυμα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, με μία αξιόλογη βιβλιοθήκη.
Σύμφωνα με τις πηγές, το μοναστήρι ιδρύθηκε αμέσως μετά την ενθρόνιση του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, όταν οι μαθητές του, ιερομόναχοι Δωρόθεος και Μάρκος Βλατής, γεννημένοι στη Θεσσαλονίκη με κρητική καταγωγή, εγκαταστάθηκαν στην πόλη περί το 1351. Η Μονή είναι αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος και το όνομά της προέρχεται από τους δύο ιερομόναχους. Μεγάλη χορηγός της μονής υπήρξε η αυτοκράτειρα Άννα Παλαιολογίνα, η οποία, αφότου πέθανε ο σύζυγός της Ανδρόνικος Γ’, εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη, μετά την επικράτηση και τον θρίαμβο του «Ησυχασμού», του οποίου ηγούταν ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς.
Πρόκειται για την εποχή όπου οι Παλαιολόγοι έδειξαν ιδιαίτερο ζήλο για την τόνωση του θρησκευτικού αισθήματος του λαού, που φυσικά απαιτούσε και την ενότητα του συνόλου, απέναντι στους σοβαρούς κινδύνους, που είχε να αντιμετωπίσει η Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Το καθολικό της μονής πάντως προϋπήρχε της ιδρύσεως, καθώς κατά τις εργασίες αναστήλωσης το 1983 ήρθαν στο φως σπάνιες τοιχογραφίες του 11ου αιώνα, ενώ κατά την προφορική παράδοση στο μέρος αυτό κήρυξε και ο Απόστολος Παύλος προς τους Θεσσαλονικείς το 51 μ.Χ.
Μετά την πρώτη κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους το 1387 το καθολικό της μονής μετατράπηκε σε τζαμί, ενώ μετά τη δεύτερη κατάληψή της το 1430 επετράπη στο μοναστήρι να λειτουργήσει κανονικά ως μοναστικό καθίδρυμα καθ’ όλη τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Οι επιρροές από την οθωμανική αρχιτεκτονική είναι εμφανείς. Σήμερα, στο σκευοφυλάκιο της Μονής υπάρχουν ιερά λείψανα Αγίων, και σε ξεχωριστές θήκες φυλάσσονται τρία τεμάχια του Αγίου Ποτηρίου του Μυστικού Δείπνου του Κυρίου. Φυσικά εκεί υπάρχουν και πολλές σπουδαίες και σπάνιες φορητές εικόνες, και εκκλησιαστικά σκεύη μεγάλης καλλιτεχνικής και ιστορικής αξίας.
Ο περιποιημένος κήπος της μονής με τα πανέμορφα παγώνια, τα γραφικά στενά και τα επιβλητικά τείχη της Άνω Πόλης, σε συνδυασμό με την απρόσκοπτη, πανοραμική θέα στον Θερμαϊκό Κόλπο δημιουργούν ένα σκηνικό βγαλμένο από άλλη εποχή. Αν βρεθείτε στη Θεσσαλονίκη αξίζει να κάνετε αυτήν τη βόλτα στην άνω γειτονιά της πόλης, να προσκυνήσετε στο ιστορικό μοναστήρι και να απολαύσετε τους αργούς ρυθμούς της συμπρωτεύουσας.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
