- Ανάμεσα σε πολλά «σύμπαντα-φυσαλίδες», οι συνθήκες για τη ζωή ήταν αναπόφευκτο να εμφανιστούν κάπου. Μπορεί κι άλλου, όμως, όχι μόνο στη γειτονιά μας.
- Οι προοπτικές επίσκεψης σε άλλα σύμπαντα, αν υπάρχουν, είναι περιορισμένες. Υποθετικές σήραγγες στον ιστό του χωροχρόνου, γνωστές ως σκουληκότρυπες, θα μπορούσαν να συνδέουν διαφορετικές πραγματικότητες.
- Υπάρχουν πολλαπλές ιδέες για το πώς το σύμπαν μας θα μπορούσε να εντάσσεται σε έναν ευρύτερο «αστερισμό» πραγματικοτήτων.
Η επιστημονική φαντασία λατρεύει το πολυσύμπαν. Από το Rick and Morty μέχρι τον Spider-Man, ήρωες περνούν μέσα από πύλες και συναντούν εναλλακτικές εκδοχές του εαυτού τους. Η προσωπική μου αγαπημένη χρήση αυτού του αφηγηματικού μοτίβου προέρχεται από την κωμική σειρά Community, όπου μια απλή ρίψη ζαριού χωρίζει τους πρωταγωνιστές σε επτά εναλλακτικά χρονοδιαγράμματα. Αφού οι κάτοικοι του «σκοτεινότερου χρονοδιαγράμματος» υφίστανται θεαματικές, αξιομνημόνευτες συμφορές, μετατρέπονται σε κακούς και φορούν ψεύτικα μούσια για να ταιριάζουν με τις νέες μοχθηρές περσόνες τους.
Οι σεναριογράφοι συχνά χρησιμοποιούν αυτό το μοτίβο για να προκαλέσουν διαστασιακές συμμαχίες ή συγκρούσεις. Όμως ορισμένοι φυσικοί ενδιαφέρονται για την ιδέα του πολυσύμπαντος για έναν άλλο λόγο: η ύπαρξη πολλών, μη παρατηρήσιμων κόσμων θα μπορούσε να απαντήσει σε βαθιά ερωτήματα για το δικό μας σύμπαν. Και, ίσως ταιριαστά, υπάρχουν πολλαπλές ιδέες για το πώς το σύμπαν μας θα μπορούσε να εντάσσεται σε έναν ευρύτερο «αστερισμό» πραγματικοτήτων. Δύο από τις πιο δημοφιλείς προέρχονται από την κοσμολογία και την κβαντική μηχανική.
Λίγο μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, το σύμπαν μας πέρασε από μια σύντομη περίοδο εξαιρετικά γρήγορης διαστολής, γνωστής ως πληθωρισμός. Κατά τη διάρκεια αυτής της εκρηκτικής ανάπτυξης, μικροσκοπικές κβαντικές διακυμάνσεις στη δομή του σύμπαντος «τεντώθηκαν» σε τεράστιες κλίμακες. Σε περιοχές του διαστήματος αρκετά κοντινές ώστε το φως να έχει φτάσει στη Γη μέσα στη διάρκεια ζωής του σύμπαντος, αυτές οι διακυμάνσεις δημιούργησαν διαφορές στην πυκνότητα που αποτέλεσαν τους σπόρους για τον σχηματισμό γαλαξιών.
Σε ακόμη μεγαλύτερες κλίμακες, πολύ πέρα από τον κοσμικό μας ορίζοντα, οι κβαντικές διακυμάνσεις θα μπορούσαν να έχουν δημιουργήσει περιοχές του διαστήματος με ριζικά διαφορετικές ιδιότητες, λέει ο Αντρέι Λίντε, συνταξιούχος φυσικός του Πανεπιστημίου Στάνφορντ και ένας από τους δημιουργούς της θεωρίας του πληθωρισμού. Τα αθέατα τμήματα του διαστήματος θα μπορούσαν να έχουν διαφορετικές μάζες σωματιδίων και διαφορετικές ισχύς θεμελιωδών δυνάμεων σε σχέση με τη δική μας κοσμική «γειτονιά», λέει ο Λίντε. Τα ηλεκτρόνια, για παράδειγμα, θα μπορούσαν να είναι πολύ βαρύτερα. Ή η βαρύτητα θα μπορούσε να συμπεριφέρεται διαφορετικά. Σε τέτοιες περιοχές, η ζωή ίσως να μην μπορεί να υπάρξει.
Επιπλέον, παρότι ο πληθωρισμός έχει σταματήσει στο παρατηρήσιμο σύμπαν μας, ενδέχεται να συνεχίζεται αλλού, διογκώνοντας αιώνια νέες «φυσαλίδες» χώρου με μοναδικές ιδιότητες. Αυτές οι φυσαλίδες θα ήταν τόσο μακρινές και τόσο διαφορετικές, ώστε στην πράξη θα αποτελούσαν ξεχωριστά σύμπαντα.
Για τον Λίντε και ορισμένους άλλους επιστήμονες, αυτό το σενάριο εξηγεί ένα μεγάλο αίνιγμα της κοσμολογίας: γιατί οι μάζες των σωματιδίων και οι ισχύς των δυνάμεων στο σύμπαν μας φαίνονται τέλεια προσαρμοσμένες για τη ζωή. Αν υπάρχει πολυσύμπαν, τότε αυτή η σύμπτωση δεν είναι και τόσο ύποπτη. Ανάμεσα σε πολλά «σύμπαντα-φυσαλίδες», οι συνθήκες για τη ζωή ήταν αναπόφευκτο να εμφανιστούν κάπου.
Η δοκιμή αυτής της ιδέας ίσως είναι εφικτή. Αν το σύμπαν μας είναι μία φυσαλίδα μέσα σε έναν απύθμενο αφρό, ίσως κάποιο άλλο σύμπαν να έχει συγκρουστεί με το δικό μας, αφήνοντας ένα «σημάδι» στην ακτινοβολία υποβάθρου της Μεγάλης Έκρηξης. Όμως «κανείς δεν έχει δει ακόμη τους δακτυλίους που θα αντιπροσώπευαν τα ίχνη τέτοιων συγκρούσεων», λέει ο φυσικός Πολ Χάλπερν του Πανεπιστημίου Saint Joseph στη Φιλαδέλφεια.
Μια άλλη ιδέα για το πολυσύμπαν προέρχεται από την κβαντική φυσική, η οποία υποστηρίζει ότι τα σωματίδια μπορούν να υπάρχουν σε υπέρθεση πιθανών καταστάσεων έως ότου μετρηθούν. «Σύμφωνα με την παραδοσιακή άποψη της κβαντικής μηχανικής», λέει ο Χάλπερν, «μόλις κάποιος κάνει μια μέτρηση, αυτό το ασαφές σενάριο καταρρέει σε μία και μοναδική δυνατότητα». Για παράδειγμα, ένα ηλεκτρόνιο που θα μπορούσε να βρίσκεται σε ένα «θάμπωμα» πιθανών θέσεων ανιχνεύεται τελικά σε ένα μόνο σημείο. «Αυτό είναι κάπως παράξενο, γιατί απαιτεί έναν ανθρώπινο παρατηρητή», λέει ο Χάλπερν. Αν ισχύει, πώς λειτουργούσε το σύμπαν πριν υπάρξουν άνθρωποι;
Το 1957, ο φυσικός Χιου Έβερετ Γ΄ πρότεινε μια εξήγηση. Αντί η παρατήρηση να προκαλεί την κατάρρευση των κβαντικών πιθανοτήτων σε ένα μοναδικό αποτέλεσμα, ίσως όλες οι δυνατότητες να ξεδιπλώνονται σε εναλλακτικές πραγματικότητες. Για παράδειγμα, ένας παρατηρητής «διασπάται» σε πολλαπλά αντίγραφα του εαυτού του, καθένα από τα οποία είδε το ηλεκτρόνιο σε διαφορετική θέση.
«Οι εκδοχές αυτές διαχωρίζονται ομαλά», λέει ο Χάλπερν. «Δεν θα γνωρίσουν ποτέ η μία την άλλη και ζουν σε παράλληλα σύμπαντα». (Αυτό πλησιάζει περισσότερο την εικόνα του πολυσύμπαντος που βλέπουμε στο Community, αν και, φυσικά, για τις ανάγκες της πλοκής, οι χαρακτήρες τελικά συναντιούνται και πρέπει να νικήσουν τους κακούς εαυτούς τους.)
Ωστόσο, αυτή η θεωρία είναι εξαιρετικά δύσκολο να ελεγχθεί πειραματικά. «Δεν μπορούμε να χωρίσουμε κάποιον σε ένα πείραμα σε δύο διαφορετικές εκδοχές και να ρωτήσουμε την καθεμία πώς ήταν», λέει ο Χάλπερν. «Αν η θεωρία είναι σωστή, δεν θα το αντιλαμβανόσασταν καν».
Οι προοπτικές επίσκεψης σε άλλα σύμπαντα, αν υπάρχουν, είναι εξίσου περιορισμένες. Υποθετικές σήραγγες στον ιστό του χωροχρόνου, γνωστές ως σκουληκότρυπες, θα μπορούσαν να συνδέουν διαφορετικές πραγματικότητες. Όμως «δεν γνωρίζουμε αν είναι δυνατό να δημιουργηθούν, και αν ήταν… θα απαιτούσαν τόσο τεράστια ποσά ενέργειας και μάζας που θα ξεπερνούσαν κατά πολύ τη σημερινή τεχνολογία», λέει ο Χάλπερν. «Δεν είναι δηλαδή σαν να έχεις μια σκουληκότρυπα σε μια μυστική ντουλάπα στο υπνοδωμάτιό σου και κάθε βράδυ να ανοίγεις την πόρτα και να πηδάς μέσα για να ταξιδεύεις σε όλα αυτά τα άλλα μέρη».
Αυτό ίσως να είναι κακά νέα για όποιον ονειρεύεται να ενώσει δυνάμεις με τους εναλλακτικούς εαυτούς του για να σώσει τον κόσμο, αλά Spider-Man. Από την άλλη, το καλό νέο είναι ότι μάλλον δεν θα χρειαστεί ποτέ να πολεμήσεις μια κακιά, γενειοφόρα εκδοχή του εαυτού σου.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
