Στη Μητρόπολη Αθηνών τελέστηκε σήμερα το μεσημέρι η εξόδιος ακολουθία της σπουδαίας βυζαντινολόγου και πρώην πρύτανη, Ελένης Γλύκατζη - Αρβελέρ, η οποία έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 99 ετών, αφήνοντας πίσω της τεράστια πνευματική παρακαταθήκη.
Η κηδεία πραγματοποιήθηκε δημοσία δαπάνη, κατόπιν κοινής απόφασης των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Παιδείας και Πολιτισμού, ενώ πριν από την τελετή η σορός της εκτέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα.
Το παρών έδωσε σύσσωμη η πολιτική σκηνή, μεταξύ αυτών ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κώστας Τασούλας, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, η υπουργός Τουρισμού Λίνα Μενδώνη, ο περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς, η τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος.
Τη Μητρόπολη κατέκλισαν και πρόσωπα της ακαδημαϊκής ζωής, καλλιτέχνες αλλά και πλήθος κόσμου.
Τους επικήδειους εκφώνησαν ο πρωθυπουργός και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
ΠτΔ: «Πέρασε στην αιωνιότητα των οικουμενικών Ελληνίδων»
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στον επικήδειο ανέφερε: «Η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ πέρασε στην αιωνιότητα των διαχρονικών και οικουμενικών Ελληνίδων και Ελλήνων χάρη σε ένα έργο ζωής. Ήταν ένα κορίτσι από τον Βύρωνα, μια αγωνίστρια της Εθνικής Αντιστάσεως που έθεσε τον εαυτό της υπεράνω μέτρων και συρμών. Ήταν μια Ιστορικός που ήθελε να αναμετρηθεί με την Ιστορία.
Γιατί όπως έλεγε, είχε διαγράψει από το λεξιλόγιό της τη λέξη «αδύνατον». Δεν ήταν όμως αιθεροβάμων. Δεν εφησύχαζε μέσα σε ζωτικά ψεύδη και αυταπάτες. Όπως έλεγε, «ο εφησυχασμός είναι η μεγαλύτερη δειλία». Και μόνο δειλή δεν υπήρξε. Πάντοτε θαρραλέα, είχε ως οδηγό της το «γνώθι σαυτόν». Υπέβαλλε όλες τις αλήθειες, τις δικές της, αλλά και τις αλήθειες των άλλων, στη δοκιμασία του ορθολογισμού. Τις έθετε μία προς μία κάτω από το σκληρό φως της έρευνας, της εργασίας και του λόγου.
Κι έτσι, όχι μόνο δεν εφησύχασε σε στερεότυπα, όχι μόνο δεν αναπαύτηκε περιστοιχισμένη από προκατασκευασμένα σχήματα, αλλά προχώρησε και κατέκτησε νέα εδάφη. Έτσι αναμετρήθηκε με τα μεγάλα. Και έτσι έκανε τα αδύνατα δυνατά. Με σχέδιο, με σκληρή δουλειά, με λόγο υπερήφανο, κοφτερό και ζυγισμένο.
Έκανε τα αδύνατα δυνατά πάνω απ’ όλα στο πεδίο της Ιστορίας. Η Αρβελέρ, που σπούδασε αρχαιολογία στην Αθήνα προτού αφοσιωθεί στην Ιστορία στο Παρίσι ανέσκαψε και έφερε στο φως αλήθειες και όψεις του ελληνισμού και του ευρωπαϊκού πνεύματος. Αλήθειες που η Ευρώπη και η Ελλάδα είχαν από αιώνες αγνοήσει και ξεχάσει.
Η Αρβελέρ έγινε μια από τις πιο αναγνωρισμένες προσωπικότητες στις Κλασικές Σπουδές διεθνώς γιατί απέδειξε ότι το Βυζάντιο βρίσκεται στην καρδιά της Δύσης. Με αδιάπτωτο πάθος έδειξε πώς και γιατί η Βυζαντινή Αυτοκρατορία έχοντας στο κέντρο της την ελληνική γλώσσα συνδύασε το αρχαίο ελληνικό πνεύμα, τη ρωμαϊκή θεσμική συγκρότηση, το χριστιανικό ηθικό πρότυπο και την πίστη της Ανατολικής Εκκλησίας.
Έδειξε στους Ευρωπαίους την ιστορική ενότητα της Ευρώπης από την αρχαία Ελλάδα και την Κωνσταντινούπολη ως το σήμερα. Έδειξε στους Έλληνες την ενότητα και τη συνέχεια του ελληνισμού. Απέδειξε έτσι εξ επαγωγής την ενότητα Ελλάδας και Ευρώπης.
Εμάς, τους σύγχρονους Έλληνες, μας κάλεσε να κατανοήσουμε ότι είμαστε η ζωντανή έκφραση αυτής της συνέχειας. Μας έμαθε ότι το Βυζάντιο είναι Ελληνική Αυτοκρατορία. Είναι η γέφυρα μεταξύ της αρχαιότητας και της νεοελληνικής Ιστορίας. Μας έμαθε ότι το Βυζάντιο μας πρόσφερε δύο πράγματα, τη σύγχρονη μορφή της ελληνικής γλώσσας, καθώς και την ορθοδοξία. Και μας εξήγησε η σπουδαία αυτή Ελληνίδα Δασκάλα ότι αυτά τα δύο συναποτελούν τη βάση της νεοελληνικής ταυτότητας.
Η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ ήταν ένα υπόδειγμα αυθεντικότητας, πνευματικού θάρρους και ελευθερίας της σκέψης. Νίκησε το χρόνο με όλους τους τρόπους και σε όλα τα αλώνια. Με το έργο της, αλλά και με τη μακρά ζωή της. Και με το νεανικό πείσμα της κατόρθωσε να επιβεβαιώσει ότι η πνευματική εγρήγορση δεν γνωρίζει ηλικία.
Το έργο της, αλλά και το υπόδειγμα σκέψης και ζωής που την αξίωσε να επιτύχει αυτό το έργο μπορεί να είναι πρότυπο και οδηγός για κάθε νέα και για κάθε νέο που θέλει να σπάσει στεγανά και να κατακτήσει κορυφές.
Αυτοκράτορες και φιλόσοφοι, Άγιοι και ποιητές υποδέχονται τώρα την Ελένη Αρβελέρ στην αιώνια ζωή. Όταν φεύγει ένας άνθρωπος που θαυμάσαμε ή που αγαπήσαμε σκεφτόμαστε όλα αυτά που δεν πρόλαβαν να γίνουν, που δεν πρόλαβαν να λεχθούν. Τον πόνο μας σήμερα απαλύνει το γεγονός ότι είναι τελικά αμέτρητα όσα η Ελένη Αρβελέρ μας πρόσφερε και μας είπε. Και ότι η αναγνώριση, η εκτίμηση και η αγάπη που της προσφέραμε, δεν ήταν ποτέ λίγη.
Τώρα, ως ύστατη τιμή στη μνήμη της πρέπει να συνειδητοποιήσουμε αυτό που ήθελε να μας πει. Να αναγνωρίσουμε το αγαθό της ενότητας και της συνεννόησης ως τον ιστορικά αποδεδειγμένο μοναδικό δρόμο για την αποτροπή δεινών. Να κοιτάξουμε πιο μπροστά και πιο ψηλά, με σεμνότητα και σοβαρότητα, με συλλογικό «γνώθι σαυτόν», αλλά και με θάρρος και αυτοπεποίθηση. Κι έτσι, με αυτό τον τρόπο, να διαγράψουμε κι εμείς από το εθνικό μας λεξιλόγιο τη λέξη «αδύνατον».
Αιωνία της η μνήμη».
Μητσοτάκης: «Αποχαιρετούμε μία γυναίκα που έγινε αυτό που ήθελε»
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός τόνισε στην επικήδεια ομιλία του: «Εκατό χρόνια ζωής γεμάτης από έρευνα, γνώσεις, στοχασμό, από προσφορά στον Πολιτισμό και τα κοινά. Σε δρόμους ανηφορικούς και δύσβατους που ποτέ δεν φοβήθηκε. “Όλα όσα ονειρεύτηκα, τα κατάφερα γιατί δεν ήξερα πως ήταν αδύνατα”, έλεγε η Ελένη. Γεύτηκε έτσι μία διαδρομή από τις γειτονιές στου Βύρωνα που την έφερε στις γειτονιές του κόσμου. Έχοντας την αναγνώριση σύσσωμής της ακαδημαϊκής κοινότητας αλλά και την αγάπη και τον σεβασμό όλων των κοινών ανθρώπων και στις δύο πατρίδες της».
«Η γυναίκα που αποχαιρετούμε πέτυχε να γίνει αυτό που ήθελε. Μια γέφυρα ανάμεσα στα προσφυγικά της Αθήνας και τις πρωτεύουσες του κόσμου. Μια άλλη γέφυρα που ανέδειξε το Βυζάντιο ως αναπόσπαστο στοιχείο της ελληνικής ταυτότητας. Κι αυτό μακριά από ιδεολογικές αγκυλώσεις και συμπλέγματα, ώστε με οδηγούς την εμπειρία και το αποτέλεσμα να βρει αναζήτηση στη φιλελεύθερη σκέψη», σημείωσε ο κ. Μητσοτάκης.
«Με ένα μάθημα, θα ήθελα να πω το προσωπικό αντίο στη μεγάλη αυτή Ελληνίδα. Ήταν σκέψεις γραμμένες στο χέρι από την ίδια στο πολυτονικό, σε ένα χειρόγραφο που μου έδωσε το 2015, όταν με ενθάρρυνε να διεκδικήσω την ηγεσία της ΝΔ. Κι από τότε το κρατώ σαν ένα πολύτιμο κειμήλιο. Γι’αυτό και ένα απόσπασμα το μοιράζομαι σήμερα μαζί σας: ''Όταν πτωχεύουν οι πλούσιοι, δεν θα πλουτίσουν οι φτωχοί. Όταν κυβερνούν ανίκανοι, ένοχοι είναι οι ικανοί. Κι όταν μόνο οι ανάξιοι μιλούν για αξίες, τότε η απαξίωση θα είναι γενική''. Καλό σου ταξίδι, αγαπημένη μου Ελένη», κατέληξε ο πρωθυπουργός.
Δείτε εικόνες και βίντεο:
Κακλαμάνης: «Αιωνία της η μνήμη»
Από τους πρώτους που απότισαν φόρο τιμής στη διακεκριμένη βυζαντινολόγο και πρύτανη ήταν ο πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης.
«Ήρθα να αποχαιρετήσω με διακριτικότητα και τον προσήκοντα σεβασμό μια διαπρεπή επιστήμονα, μια πολύ σημαντική γυναίκα, μια μεγάλη Ελληνίδα. Η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ άφησε με την εμβληματική προσωπικότητά της μεγάλο αποτύπωμα στην ιστορία της νεότερης Ελλάδος. Αιωνία της η μνήμη» δήλωσε ο πρόεδρος της Βουλής.
Παυλόπουλος: «Η παρακαταθήκη της θα είναι για πάντα κοντά μας»
«Ό,τι είχα να πω το είπα. Άλλωστε δεν φεύγει από κοντά μας. Η παρακαταθήκη της, η παρακαταθήκη για τον ευρωπαϊκό και τον εθνικό πολιτισμό φυσικά, θα είναι για πάντα κοντά μας. Αυτή είναι η αιωνιότητα που ανήκει στους ανθρώπους. Αιωνία της η μνήμη» δήλωσε από τη Μητρόπολη Αθηνών και ο πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος.
Ποια ήταν η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ γεννήθηκε στην Αθήνα στις 29 Αυγούστου 1926, σε οικογένεια Μικρασιατών. Ο πατέρας της, Νίκος Γλύκατζης, ήταν έμπορος από τη Μικρά Ασία και διαχειριστής των κτημάτων της οικογένειας της συζύγου του, Καλλιρόης Ψαλτίδη, που καταγόταν από εύπορη οικογένεια της Προύσας. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η οικογένεια εγκαταστάθηκε ως προσφυγική στον Βύρωνα.
Από μικρή ηλικία έδειξε έντονο ενδιαφέρον για τα κοινά· μόλις έξι ετών εκφωνούσε «λόγους» στη γειτονιά της, διαβάζοντας εφημερίδα ανάποδα υπέρ του Βενιζέλου. Κατά την Κατοχή, σε ηλικία 14 ετών, εντάχθηκε στην Αντίσταση στον Βύρωνα, αναλαμβάνοντας τη μεταφορά μηνυμάτων.
Ολοκλήρωσε τις σπουδές της στο 4ο Γυμνάσιο Αθηνών και φοίτησε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας. Μετά τον πόλεμο εργάστηκε στο ίδρυμα που δημιούργησε η βασίλισσα Φρειδερίκη για τα άπορα παιδιά, παρά τις γνωστές πολιτικές της πεποιθήσεις, ενώ παράλληλα αφιερώθηκε στην έρευνα για τη Μικρά Ασία και την Καππαδοκία (1949-1953), διαθέτοντας τα έσοδά της στην οικογένειά της.
Το 1953 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι για μεταπτυχιακές σπουδές στην École des Hautes Études, όπου αναγορεύθηκε διδάκτωρ Ιστορίας το 1960. Το 1956 γνώρισε τον Γάλλο αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού Ζακ Αρβελέρ, τον οποίο παντρεύτηκε το 1957 και απέκτησαν μία κόρη, τη Μαρί-Ελέν.
Διορίστηκε στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (CNRS) της Γαλλίας και το 1967 εξελέγη καθηγήτρια Βυζαντινής Ιστορίας στη Σορβόννη. Το 1966 απέκτησε τον τίτλο doctorat ès lettres με τη μελέτη της «Byzance et la mer», που εκδόθηκε από τις Presses universitaires de France.
Διετέλεσε διευθύντρια του Τμήματος Ιστορίας και πρόεδρος της επιτροπής έρευνας της Φιλοσοφικής Σχολής της Σορβόννης, προσκεκλημένη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, αντιπρόεδρος και στη συνέχεια η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του Πανεπιστημίου Paris I Panthéon-Sorbonne (1976-1981), ενώ το 1982 έγινε η πρώτη γυναίκα πρύτανης της Ακαδημίας και καγκελάριος των Πανεπιστημίων του Παρισιού. Αργότερα ανέλαβε την προεδρία του Κέντρου Ζορζ Πομπιντού.
Παράλληλα, κατείχε σημαντικές θέσεις σε διεθνείς οργανισμούς και ιδρύματα, όπως η UNESCO, η Διεθνής Ένωση Βυζαντινών Σπουδών, η Διεθνής Επιτροπή Ιστορικών Επιστημών και το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, ενώ διετέλεσε πρόεδρος του Εθνικού Θεάτρου Ελλάδος (1999-2012).
Ήταν αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, της Βρετανικής Ακαδημίας, της Βασιλικής Ακαδημίας του Βελγίου και άλλων σημαντικών επιστημονικών ιδρυμάτων, ενώ τιμήθηκε ως επίτιμη διδάκτωρ από πολυάριθμα πανεπιστήμια στην Ευρώπη, την Αμερική και τη Μέση Ανατολή.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
