Το Όουλου και το Τρέντσιν είναι οι Πολιτιστικές Πρωτεύουσες του 2026 που αποδεικνύουν ότι ο πολιτισμός μπορεί να συνδυαστεί με την περιβαλλοντική συνείδηση, τη δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή.Το Τρέντσιν είναι μια γραφική πόλη στη δυτική Σλοβακία, με σήμα κατατεθέν της ένα ιστορικό κάστρο που δεσπόζει πάνω από την πόλη. Στην παλιά πόλη βρίσκεται και η συναγωγή, η οποία μόλις ανακαινίστηκε. Ένα ισχυρό σύμβολο για την εβραϊκή κοινότητα του Τρέντσιν, που μετρά αιώνες ιστορίας. Εκεί χτυπάει η καρδιά της πόλης, με τη συναγωγή να είναι δημοφιλές αξιοθέατο και χώρος εκδηλώσεων.
Το Τρέντσιν έχει 55.000 κατοίκους. Και αυτοί ολοένα λιγοστεύουν, επειδή φεύγουν για το εξωτερικό – ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζει και η υπόλοιπη χώρα. Οι λόγοι είναι κυρίως πολιτικοί: οι πολίτες είναι δυσαρεστημένοι με την αριστερή λαϊκιστική κυβέρνηση του Ρόμπερτ Φίτσο, η οποία συνεργάζεται με εθνικιστές και έρχεται σε σύγκρουση με την ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Ενάντια στη φιλορωσική κυβέρνηση πραγματοποιούνται τακτικά διαδηλώσεις στη Σλοβακία.
Ένα φεστιβάλ για ολόκληρη την πόλη
Τώρα που το Τρέντσιν γίνεται Πολιτιστική Πρωτεύουσα, υπάρχει η φιλοδοξία να αντισταθμιστεί η κατάσταση. Με σύνθημα «Awakening Curiosity» («Ξυπνώντας την περιέργεια») διοργανώνεται ένα φεστιβάλ για όλους, με εορτασμούς και εκδηλώσεις στις γειτονιές και δράσεις που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή. Στόχος, να γίνει η πόλη πιο ελκυστική, ιδίως για τους νέους.
Στο Τρέντσιν υπάρχει ένα πολιτιστικό κέντρο που ανακαινίστηκε πρόσφατα και πλέον έχει αίθουσες χορού και θεάτρου, ατελιέ, εργαστήρια και ένα άρτια εξοπλισμένο κινηματογραφικό στούντιο. Έτσι υπάρχει η ελπίδα προσέλκυσης ανθρώπων των τεχνών και του πολιτισμού, οι οποίοι ενδεχομένως θα μπορούσαν και να αποφασίσουν να ζήσουν μόνιμα στην πόλη.
Όουλου: «Πολιτιστική κλιματική αλλαγή»
Η Φινλανδίασυγκαταλέγεται στις χώρες με τους πιο ευτυχισμένους ανθρώπους στον κόσμο. Είναι γνωστή για το χόκεϊ επί πάγου, τη σάουνα, τη heavy metal. Με τον τηλεπικοινωνιακό κολοσσό Nokia η Φινλανδία αποτελεί επίσης σημαντικό τεχνολογικό κόμβο και διαθέτει πλούσια πολιτιστική σκηνή.
Όλα αυτά φιλοδοξεί να εκπροσωπήσει το 2026 το Όουλου, η δεύτερη Πολιτιστική Πρωτεύουσα της χρονιάς. Η πόλη της βόρειας Φινλανδίας έχει περίπου 220.000 κατοίκους και απέχει γύρω στα 600 χιλιόμετρα από το Ελσίνκι. Η Nokia έχει δημιουργήσει εκεί ένα πανεπιστημιακό και ερευνητικό campus με έμφαση στις τεχνολογίες 5G και 6G. Η έρευνα και η εκπαίδευση έχουν κεντρικό ρόλο, όπως και η έντονη καλλιτεχνική σκηνή, που χαρακτηρίζεται από μία στενή σχέση με τη φύση.
Το γενικό «concept» όλων των εκδηλώσεων περιλαμβάνει έναν συνδυασμό του νέου και του απρόσμενου, με στόχο να φέρει τους ανθρώπους κοντά μέσω του πολιτισμού. Τέχνη και φύση θα συνδεθούν με τρόπους πρωτόγνωρους. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται «τυπικά φινλανδικά» θέματα όπως το χιόνι, ο πάγος, η σάουνα, το φως και το σκοτάδι. Οι τέσσερις εποχές παίζουν ιδιαίτερο ρόλο στη διαμόρφωση του προγράμματος. Το πρότζεκτ έχει ως σύνθημα την «πολιτιστική κλιματική αλλαγή», με έμφαση όχι μόνο στον πολιτισμό αλλά και στη μεγάλη οικολογική ευθύνη που έχουμε όλοι.
Ο πολιτισμός ως κινητήριος δύναμη
Όταν η Ελληνίδα υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη και ο Γάλλος ομόλογός της Ζακ Λανγκ παρουσίασαν το 1985 την ιδέα της «Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Πόλης», στόχος τους ήταν να ενώσουν πολιτιστικά την Ευρώπη, σε μία περίοδο που χαρακτηριζόταν από τον Ψυχρό Πόλεμο. Η Αθήνα ήταν η πρώτη πόλη που έλαβε τον τίτλο και από τότε ξεκίνησε ένα πρόγραμμα που σήμερα συγκαταλέγεται στα πιο επιτυχημένα πολιτιστικά εγχειρήματα της ΕΕ.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή οι Πολιτιστικές Πρωτεύουσες «αναδεικνύουν την πολιτιστική ποικιλομορφία της Ευρώπης, ενισχύουν το αίσθημα του ανήκειν σε έναν κοινό πολιτιστικό χώρο και προωθούν τη συμβολή του πολιτισμού στην αστική ανάπτυξη».
Από το 1985 ο τίτλος έχει αποδοθεί σε περισσότερες από 70 πόλεις, όχι μόνο σε μητροπόλεις όπως το Παρίσι, το Άμστερνταμ ή η Μαδρίτη, αλλά και σε πολλές μικρότερες. Και πράγματι, όπως δείχνουν οι σχετικές στατιστικές της ΕΕ, το εγχείρημα αυτό δίνει μεγάλη ώθηση στις πόλεις που αναδεικνύονται ως πολιτιστικές πρωτεύουσες, ενισχύοντας σημαντικά τη διεθνή προβολή τους και τον πολιτιστικό τουρισμό.
Έμφαση στη βιωσιμότητα
Σήμερα ολοένα περισσότερες Πολιτιστικές Πρωτεύουσες εστιάζουν στη βιωσιμότητα, την κοινωνική συμμετοχή και την ψηφιακή καινοτομία. Πολλά ευρωπαϊκά προγράμματα ενισχύουν δράσεις που συνδέουν την τέχνη με την αστική οικολογία, την κυκλική οικονομία ή την πολιτιστική κληρονομιά – δίνοντας έμφαση στα «μικρά» έργα.
Σε αυτό το πλαίσιο το Όουλου έχει τον ρόλο ενός ευρωπαϊκού εργαστηρίου, όπου ο πολιτισμός χρησιμοποιείται ως εργαλείο απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Το Τρέντσιν, από την άλλη, δίνει έμφαση στην κοινωνική βιωσιμότητα, ως μέσο ενίσχυσης της δημοκρατίας. Αυτή ακριβώς είναι η κεντρική ιδέα του προγράμματος: η ανάδειξη του πολιτισμού ως κοινής γλώσσας που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα και καταδεικνύει ότι η Ευρώπη δεν αποτελεί μία κοινότητα απλώς πολιτική, αλλά και πολιτιστική.
Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
