Του Ishaan Tharoor*
Ο Πολωνός ηγέτης έδειξε αβεβαιότητα. «Αγαπητοί Αμερικανοί φίλοι, η Ευρώπη είναι ο στενότερος σύμμαχός σας, όχι το πρόβλημά σας», έγραψε ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το Σάββατο. «Και έχουμε κοινούς εχθρούς. Τουλάχιστον έτσι ήταν τα τελευταία 80 χρόνια. Πρέπει να παραμείνουμε σε αυτό, είναι η μόνη λογική στρατηγική για την κοινή μας ασφάλεια. Εκτός αν κάτι έχει αλλάξει».
ΑΥτό το «κάτι» στη δήλωση του Τουσκ, που απειλεί από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού και ρίχνει τη σκιά του στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, είναι το φάντασμα του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Η επιστροφή της πολιτικής του «America First» (σ.σ. Αμερική Πρώτα) φέτος έχει ήδη προκαλέσει κύματα ανησυχίας σε ολόκληρη την ήπειρο για το μέλλον των σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης και τους γεωπολιτικούς κινδύνους που οι Ευρωπαίοι πρέπει να αντιμετωπίσουν μόνοι τους. Κατά τη διάρκεια αγώνων γκολφ και συνομιλιών στο Λευκό Οίκο, πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν προσπαθήσει να κερδίσουν την εύνοια του Τραμπ, κολακεύοντάς τον και επαινώντας τον, ενώ παράλληλα προσπαθούν να τον αποτρέψουν από την εμφανή συμπάθειά του προς το Κρεμλίνο και την περιφρόνησή του για το ευρωπαϊκό εγχείρημα.
Αυτές οι προσπάθειες δεν απέδωσαν τα επιθυμητά αποτελέσματα και φαίνεται ότι απαιτείται περαιτέρω περιορισμός των ζημιών. Η δημοσίευση της Εθνικής Στρατηγικής Ασφάλειας (NSS) του Λευκού Οίκου αργά το βράδυ της Πέμπτης, ενός εγγράφου που σκιαγραφεί τις προτεραιότητες της εξωτερικής πολιτικής του προέδρου και τα ιδεολογικά τους θεμέλια, έπεσε σαν βόμβα στις Βρυξέλλες. Αντί να επικεντρωθεί στις γεωπολιτικές προκλήσεις της Ρωσίας και της Κίνας (όπως έκανε η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας της πρώτης θητείας του Τραμπ), έβαλε στο στόχαστρο την ίδια την Ευρώπη, προειδοποιώντας για την «εξάλειψη του πολιτισμού» στην Ευρώπη λόγω της ανεξέλεγκτης μετανάστευσης και της ανίκανης φιλελεύθερης ηγεσίας.
Το έγγραφο χλευάζει τις «μη ρεαλιστικές προσδοκίες» των Ευρωπαίων αξιωματούχων που υποστηρίζουν την Ουκρανία στον αγώνα της για επιβίωση ενάντια στη Ρωσία και τις «ασταθείς κυβερνήσεις μειοψηφίας». Παρουσιάζει την ευρύτερη άποψη της κυβέρνησης Τραμπ ως μια στροφή από μια εποχή παγκόσμιας κυριαρχίας προς μια προσέγγιση που περιορίζεται στενότερα στα συμφέροντα των ΗΠΑ. «Οι ημέρες που οι Ηνωμένες Πολιτείες στήριζαν ολόκληρη την παγκόσμια τάξη όπως ο Άτλας έχουν τελειώσει», αναφέρεται στο έγγραφο.
Τίποτα από αυτά δεν προκαλεί ιδιαίτερη έκπληξη, όμως η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας ανέδειξε το βάθος του ιδεολογικού φανατισμού που επικρατεί στον Λευκό Οίκο. Ο Gérard Araud, πρώην διπλωμάτης που υπηρέτησε ως πρέσβης της Γαλλίας στις ΗΠΑ και στα Ηνωμένα Έθνη, απάντησε σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «το κεφάλαιο για την Ευρώπη μοιάζει με φυλλάδιο της ακροδεξιάς».
Το NSS επικροτεί την «αυξανόμενη επιρροή των πατριωτικών ευρωπαϊκών κομμάτων» και υποστηρίζει την «καλλιέργεια της αντίστασης στην τρέχουσα πορεία της Ευρώπης εντός των ευρωπαϊκών εθνών» - δηλαδή, υποστηρίζει την ευρωπαϊκή ακροδεξιά και θέλει να υπονομεύσει τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Το μόνο μέρος του κόσμου όπου η νέα στρατηγική ασφάλειας [των ΗΠΑ] βλέπει κάποια απειλή για τη δημοκρατία φαίνεται να είναι η Ευρώπη», έγραψε ο πρώην πρωθυπουργός της Σουηδίας Carl Bildt στο X. «Παράξενο».
Εν τω μεταξύ, το Reuters ανέφερε ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν επικοινωνήσει με τους Ευρωπαίους ομολόγους τους ότι θέλουν «η Ευρώπη να αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος των συμβατικών αμυντικών δυνατοτήτων του ΝΑΤΟ, από τις πληροφορίες έως τους πυραύλους, έως το 2027», σε μια σιωπηρή απόσυρση των δεσμεύσεων των ΗΠΑ που θα μπορούσε να έχει τεράστιες επιπτώσεις για τη στρατιωτική συμμαχία. «Αν αυτό ισχύει πράγματι, είναι κάτι συγκλονιστικό», σχολίασε ο Nicholas Vinocur του Politico. «ΤΟ χρονοδιάγραμα είναι τρομερό. Οι πληθυσμοί της ΕΕ δεν είναι προετοιμασμένοι για αυτό που σημαίνει αυτό – οι ψευδαισθήσεις καταρρέουν, μας περιμένουν σκληρές επιλογές».
Μέχρι το Σαββατοκύριακο, οι σύμμαχοι του Τραμπ δεν έδειχναν καμία διάθεση συμβιβασμού. Η είδηση ότι η Ε.Ε. επέβαλε πρόστιμο 140 εκατομμυρίων δολαρίων στο X για τις προφανείς παραβιάσεις των κανονισμών της Ένωσης έφερε την αντίδραση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος δήλωσε ότι πρόκειται για «επίθεση σε όλες τις αμερικανικές τεχνολογικές πλατφόρμες και τον αμερικανικό λαό από ξένες κυβερνήσεις». Ο μεγιστάνας της τεχνολογίας και ιδιοκτήτης του X, Ίλον Μασκ, ήταν πιο καυστικός: «Η Ε.Ε. πρέπει να καταργηθεί και η κυριαρχία να επιστραφεί στις μεμονωμένες χώρες, ώστε οι κυβερνήσεις να μπορούν να εκπροσωπούν καλύτερα τον λαό τους», έγραψε.
Ανώτατοι αξιωματούχοι του Κρεμλίνου ενίσχυσαν κινήθηκαν στο ίδιο μήκος κύματος, υποστηρίζοντας κυνικά τη στάση του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς και του Μασκ, του οποίου ο ιστότοπος είναι αποκλεισμένος στη Ρωσία. Ο Ντμίτρι Πεσκόφ, εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, δήλωσε ότι το NSS του Τραμπ «αντιστοιχεί από πολλές απόψεις στη δική μας οπτική». Αυτή η ρητορική ενισχύει την πεποίθηση ορισμένων Ευρωπαίων ότι η κυβέρνηση Τραμπ είναι διατεθειμένη να θυσιάσει τα συμφέροντα της Ουκρανίας και της Ευρώπης υπέρ μιας ταχείας πολιτικής διευθέτησης με τη Ρωσία.
«Η ενότητα μεταξύ Αμερικανών και Ευρωπαίων στο θέμα της Ουκρανίας είναι απαραίτητη», δήλωσε ο Μακρόν στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια ταξιδιού του στην Κίνα την Παρασκευή. «Και το επαναλαμβάνω ξανά και ξανά, πρέπει να συνεργαστούμε».
Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να ενδιαφέρεται περισσότερο για την ενίσχυση άλλων δυνάμεων εντός της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων ακροδεξιών φατριών με νεοφασιστικές ρίζες, οι οποίες κάποτε θεωρούνταν μη αποδεκτές στη δυτική πολιτική σκηνή. Ο Τραμπ έχει καλές σχέσεις με τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, το αντιφιλελεύθερο μαύρο πρόβατο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και φίλο του Πούτιν. Επίσης, έχει επαναλάβει τις ακροδεξιές εκκλήσεις για εκδίωξη μεταναστών και απέλαση μουσουλμάνων ή άλλων μη λευκών μεταναστών στις δυτικές κοινωνίες.
«Ο Τραμπ φαίνεται να προωθεί αυτό που οι ερευνήτριες Τάρα Βάρμα και Σοφία Μπεσχ χαρακτήρισαν νωρίτερα φέτος ως “αναθεωρητικό διατλαντισμό”: ένα πλαίσιο στο οποίο ένας υπερεθνικιστικός Λευκός Οίκος και οι Ευρωπαίοι εθνολαϊκιστές θα μπορούσαν να συνεργαστούν για να επαναδιαπραγματευτούν τις αξίες και τα συμφέροντα που ενώνουν τις ΗΠΑ και την Ευρώπη και, στη διαδικασία αυτή, να αποδομήσουν το ευρωπαϊκό εγχείρημα».
Η νέα NSS «στοχεύει την Ευρώπη με πολύ σκόπιμο τρόπο», είπε η Βάρμα, ερευνήτρια στο Brookings Institution. «Παρά την ανακοίνωση μιας μορφής υποχώρησης ή απομονωτισμού, στην πραγματικότητα επικεντρώνεται στην ήπειρο και στην ανάγκη να ευθυγραμμιστεί πλήρως με τους ιδεολογικούς στόχους» της δεύτερης θητείας του Τραμπ.
Αυτές οι κινήσεις, που συνάδουν με το ευρύτερο ιστορικό εκφοβισμού και εξαναγκασμού του Τραμπ από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ενδέχεται να έχουν αντίθετα αποτελέσματα. «Τελικά, η Αμερική λέει τώρα ότι οι βασικοί σύμμαχοί της είναι στην πραγματικότητα οι μεγαλύτεροι εχθροί της», έγραψε ο πολιτικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, Henry Farrell. «Αυτό δίνει σε αυτούς τους συμμάχους ισχυρά κίνητρα να μειώσουν την εξάρτησή τους από την αμερικανική δύναμη, δημιουργώντας στενότερες σχέσεις μεταξύ τους και ίσως με άλλους. Όλα αυτά είναι πιθανό να ωφελήσουν όσους θα ήθελαν να δουν την Αμερική να χάνει την υπεροχή της».
*Ο Ishaan Tharoor είναι αρθρογράφος εξωτερικών υποθέσεων στην εφημερίδα The Washington Post
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
