Του Νικόλα Μπάρδη
Σε μία απόσταση 22 χιλιομέτρων από το Βαθύ της Σάμου, σκαρφαλωμένο στις καταπράσινες πλαγιές του όρους Καρβούνη ή Άμπελος, βρίσκεται ένας από τους πιο όμορφους και γραφικούς οικισμούς του νησιού. Και ο λόγος φυσικά για τους Μανωλάτες (ή Μανολάτες), που ξεχωρίζουν τόσο για την αρχιτεκτονική τους, όσο και για την απρόσκοπτη θέα στο πέλαγος και τα μικρασιατικά παράλια.
Σύμφωνα με την παράδοση η ονομασία του χωριού προέρχεται από την οικογένεια Μανώλα, που θεωρείται από τις πρώτες που κατοίκησαν την περιοχή στα τέλη του 18ου αιώνα.
Περιπλανώμενοι στο χωριό θα δείτε πολλά σπίτια με κεραμοσκεπές, που είναι χτισμένα αμφιθεατρικά, πλακόστρωτα στενά, ολάνθιστες αυλές, παραδοσιακές βρύσες και πανέμορφες εκκλησιές. Το χωριό διατήρησε το χρώμα και την ταυτότητά του μέσα στα χρόνια, και παρά την τουριστική ανάπτυξη που γνωρίζει τελευταία, παραμένει όμορφο και αυθεντικό. Η λιτότητα και η ανεπιτήδευτη ελληνική ομορφιά είναι διάχυτη σ’ όλο το τοπίο, και συγκινεί στην πρώτη κιόλας όψη.
Στα μέσα του 19ου αιώνα όπου η Σάμος ήταν Ηγεμονία (1834-1912), αυτόνομο κράτος υπό την επικυριαρχία της Υψηλής Πύλης, οι Μανωλάτες μαζί με τους οικισμούς Άγιος Κωνσταντίνος, Σταυρινίδης, Άμπελος, Βαλεοντάτες και Μαργαρίτες αποτελούσαν την κοινότητα «Έξι Γειτονιές». Μετά το 1912 και την ένωση της Σάμου με το ελεύθερο ελληνικό κράτος, το χωριό έγινε ανεξάρτητη κοινότητα. Σήμερα εκεί μένουν λιγότεροι από 100 μόνιμοι κάτοικοι, μεταξύ των οποίων είναι πολλοί ξένοι που ερωτεύτηκαν το μέρος και αποφάσισαν να περάσουν εκεί το υπόλοιπο της ζωής τους. Οι περισσότεροι κάτοικοι της περιοχής ασχολούνται με τον τουρισμό, την κεραμική τέχνη και φυσικά την αμπελοκαλλιέργεια, απ’ όπου προέρχεται και το περίφημο σαμιώτικο κρασί.
Ο δρόμος από την ακτή οδηγεί στους Μανωλάτες και στον οργανωμένο χώρο στάθμευσης στην είσοδο του χωριού, όπου οι επισκέπτες αφήνουν το αυτοκίνητό τους, για να συνεχίσουν από εκεί με τα πόδια στα στενά γραφικά καλντερίμια, που θυμίζουν σκηνικό άλλης εποχής. Ισόγεια και διώροφα σπίτια σε έντονα χρώματα, χαρακτηριστικά δείγματα της ντόπιας αρχιτεκτονικής, πλακόστρωτες πλατείες κυριολεκτικά «πνιγμένες» στο πράσινο και τα λουλούδια, καθώς και παραδοσιακά καφενεία και ταβέρνες συνθέτουν ένα παραμυθένιο και άκρως γραφικό σκηνικό, χαρακτηριστικό δείγμα της αυθεντικής ελληνικής επαρχίας.
Τα στενά δρομάκια ανηφορίζουν προς τις ψηλότερες γειτονιές του οικισμού, απ’ όπου μπορείτε να απολαύσετε τη μαγευτική θέα προς της θάλασσα και τα μικρασιατικά παράλια, που διακρίνονται πεντακάθαρα. Στην κεντρική πλατεία θα δείτε και την εντυπωσιακή σκεπαστή μαρμάρινη κρήνη, καθώς και την εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής, που γιορτάζει την Παρασκευή της Διακαινησίμου και κάθε χρόνο στήνεται μεγάλο πανηγύρι στα γύρω στενά. Ακόμη, κοντά στην εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής, θα βρείτε μία αναπαλαιωμένη παραδοσιακή κατοικία που λειτουργεί σήμερα ως Λαογραφικό Μουσείο. Εκεί θα έχετε την ευκαιρία να δείτε πως ήταν η καθημερινότητα των κατοίκων του χωριού τα παλιά χρόνια.
Ο ζωγράφος – συντηρητής αρχαιοτήτων και έργων τέχνης Νικήτας Κυπαρίσσης, διέσωσε και ανέδειξε το οίκημα, με αγάπη και σεβασμό στην ιστορία του. Τα σπίτια αυτού του είδους αναπτύσσονταν συνήθως σε δύο επίπεδα. Το ανώι στον όροφο και το κατώι στο ισόγειο, το οποίο συνήθως στέγαζε αποθηκευτικούς χώρους, αγροτοπαραγωγικές δραστηριότητες της οικογένειας, εργαστήρια ή και καταστήματα όπως καφενεία, παντοπωλεία, κουρεία κ.ά.
Σε αντίθεση με πολλά γειτονικά χωριά που «έσβησαν» από τον χάρτη, οι Μανωλάτες παραμένουν ζωντανές και επιμένουν παραδοσιακά, σε μία συνεχώς αναπτυσσόμενη τουριστική χώρα, που ενίοτε «θυσιάζει» την ομορφιά για χάρη του μαζικού τουρισμού. Το ταξίδι στους Μανωλάτες είναι ένα αληθινό ταξίδι στον χρόνο, κι αν βρεθείτε στο νησί αξίζει να κάνετε μία επίσκεψη σ’ αυτόν τον ορεινό, γραφικό νησιωτικό οικισμό, με τα πολύχρωμα σπίτια και τα εργαστήρια κεραμικής.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
