Έντονες αντιδράσεις προκαλεί στους ευρωπαϊκούς θεσμούς η απόφαση να φιλοξενηθεί αντιπροσωπεία των Ταλιμπάν στις Βρυξέλλες, με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ευρωβουλευτές να προειδοποιούν ότι η συνάντηση κινδυνεύει να οδηγήσει στην «κανονικοποίηση» ενός καθεστώτος που έχει απαγορεύσει την εκπαίδευση των κοριτσιών μετά την έκτη τάξη και έχει περιορίσει δραστικά τη συμμετοχή των γυναικών στη δημόσια ζωή.
Το βελγικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι χορήγησε πέντε μονοήμερες βίζες σε μέλη αντιπροσωπείας των Ταλιμπάν προκειμένου να συμμετάσχουν σε συνάντηση στις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με πληροφορίες, η συνάντηση επρόκειτο να πραγματοποιηθεί σήμερα Τρίτη.
Πρόκειται για εξέλιξη που έρχεται λίγες εβδομάδες μετά την επιβεβαίωση από πλευράς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ότι βρίσκεται σε συνομιλίες με τους Ταλιμπάν από τον Ιανουάριο, με αντικείμενο την εντατικοποίηση των απελάσεων Αφγανών μεταναστών από την Ευρώπη.
Θίγεται η αξιοπιστία της Ευρώπης
Η διάθεση των ευρωπαϊκών αρχών να συνεργαστούν με τους Ταλιμπάν έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη στάση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο έχει επανειλημμένα εγκρίνει ψηφίσματα που καταδικάζουν το καθεστώς, υποστήριξε ο σοσιαλιστής ευρωβουλευτής Χουάν Φερνάντο Λόπες Αγκιλάρ.
«Είμαι σοκαρισμένος. Πρόκειται για πρόκληση και για πλήγμα στην αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία εμφανίζεται να υϊοθετεί δύο μέτρα και δύο σταθμά», δήλωσε
Υπενθυμίζεται ότι το Διεθνές Ποικινό Δικαστήριο έχει εκδώσει εντάλματα σύλληψης εναντίον δυο κορυφαίων στελεχών των Ταλιμπάν για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που σχετίζονται με τη συστηματική δίωξη γυναικών και κοριτσιών. Παράλληλα, η ΕΕ έχει επιβάλει κυρώσεις σε πρόσωπα που συνδέονται με το καθεστώς.
Οι απελάσεις στο επίκεντρο των συνομιλιών
Τον Μάιο, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχε αναφέρει ότι οι συνομιλίες με τους Ταλιμπάν οργανώθηκαν σε συντονισμό με τη Σουηδία, έπειτα από αίτημα που υπέβαλαν 20 κράτη-μέλη για τη δημιουργία συγκεκριμένων διαδικασιών επιστροφής Αφγανών που δεν διαθέτουν νόμιμη άδεια παραμονής ή θεωρούνται απειλή για την ασφάλεια.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι συζητήσεις επικεντρώνονται αποκλειστικά στην επιστροφή ατόμων που «συνιστούν κίνδυνο για την ασφάλεια» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Αγκιλάρ απέρριψε το επιχείρημα αυτό, κατηγορώντας τις ευρωπαϊκές αρχές ότι επιτρέπουν στην ακροδεξιά και στη σκληρή αντι-μεταναστευτική ρητορική να καθορίζουν την πολιτική ατζέντα.
«Η Ευρώπη αριθμεί 450 εκατομμύρια κατοίκους. Δεν υπάρχει λόγος πανικού απέναντι σε ανθρώπους που εγκαταλείπουν τη χώρα τους εξαιτίας της απόγνωσης, της έλλειψης ευκαιριών ή των διώξεων. Η μετανάστευση δεν είναι απειλή ούτε κρίση. Είναι κάτι που συμβαίνει στην ιστορία της ανθρωπότητας», υπογράμμισε.
Ανθρωπιστικές οργανώσεις προειδοποιούν για τις συνέπειες
Από την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021, εκατοντάδες χιλιάδες Αφγανοί έχουν αναζητήσει άσυλο στην Ευρώπη. Ωστόσο, η αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής σε πολλές χώρες της ΕΕ καθιστά ολοένα και πιο επισφαλή τη θέση τους.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Επιτροπή Διάσωσης (IRC), περίπου το 40% του πληθυσμού του Αφγανιστάν αντιμετωπίζει επισιτιστική ανασφάλεια. Ιδιαίτερα δύσκολη παραμένει η κατάσταση για τις γυναίκες, οι οποίες έρχονται αντιμέτωπες με συστηματικούς περιορισμούς στην εκπαίδευση, την εργασία και την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας.
Η διευθύντρια της IRC στο Αφγανιστάν, Λίζα Όουεν, προειδοποίησε ότι η επιστροφή ανθρώπων σε μια χώρα όπου σχεδόν οι μισοί κάτοικοι δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τροφή δεν αποτελεί μεταναστευτική πολιτική, αλλά απόφαση που μπορεί να στοιχίσει ανθρώπινες ζωές.
Την ίδια ανησυχία εξέφρασαν σε ανοικτή επιστολή τους 83 αφγανικές και διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. «Το Αφγανιστάν είναι σήμερα ένα από τα πιο επικίνδυνα μέρη στον κόσμο για τις γυναίκες. Η αναγκαστική επιστροφή θα εκθέσει πολλούς ανθρώπους σε διώξεις, βία και σοβαρή στέρηση θεμελιωδών δικαιωμάτων», αναφέρεται στην επιστολή.
Φόβοι για «κανονικοποίηση» των Ταλιμπάν
Παρότι η ΕΕ επιμένει ότι οι επαφές δεν συνιστούν αναγνώριση του καθεστώτος των Ταλιμπάν, η αναλύτρια του Κέντρου Ευρωπαϊκών Πολιτικών Μελετών (CEPS) Σαγκοφά Γκαφόρι θεωρεί ότι συμβαίνει κάτι εξίσου ανησυχητικό. «Οι Βρυξέλλες δεν προσφέρουν επίσημη αναγνώριση, αλλά κάτι πιο ύπουλο: την κανονικοποίηση», σημειώνει.
Όπως υποστηρίζει, η κανονικοποίηση δεν απαιτεί υπογραφή συνθηκών ή επίσημες συμφωνίες. Προχωρά σταδιακά, μέσω της χορήγησης θεωρήσεων εισόδου, της πραγματοποίησης συναντήσεων και της αντικατάστασης των αρχών από συναλλακτικές λογικές.
Καταγγελίες για βασανιστήρια και διώξεις επαναπατρισμένων
Έκθεση του ΟΗΕ που δημοσιεύθηκε πέρυσι κατέγραψε ότι πολλοί Αφγανοί που επαναπροωθήθηκαν στη χώρα - κυρίως από το Πακιστάν και το Ιράν - υπέστησαν αυθαίρετες συλλήψεις, κράτηση, βασανιστήρια και κακομεταχείριση από τις αρχές.
Το εύρημα αυτό εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο οι απελάσεις προς το Αφγανιστάν παραβιάζουν τις διεθνείς υποχρεώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μην επιστρέφει ανθρώπους σε χώρες όπου κινδυνεύουν από διώξεις ή βασανιστήρια.
Η Γκαφόρι επικαλείται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα πτήση απέλασης που οργανώθηκε από τη Γερμανία, σε συνεργασία με το Κατάρ, τον Αύγουστο του 2024.
«Μόλις το αεροπλάνο προσγειωθεί, δεν υπάρχει ουσιαστικός μηχανισμός παρακολούθησης. Υπάρχουν αναφορές ότι επαναπατρισμένοι συνελήφθησαν και ανακρίθηκαν, ενώ τουλάχιστον ένας φέρεται να σκοτώθηκε αργότερα», υποστηρίζει.
Κατά την ίδια, εάν η ΕΕ προχωρήσει σε μαζικές απελάσεις, θα το κάνει γνωρίζοντας ότι πολλοί από όσους επιστρέφονται κινδυνεύουν να βρεθούν σε κελιά βασανιστηρίων ή ακόμη και σε ομαδικούς τάφους.
Φόβος για περισσότερες απελάσεις
Η Γερμανία φέρεται να έχει απελάσει περισσότερους από 100 Αφγανούς από τον Αύγουστο του 2024, ενώ αντίστοιχες διαδικασίες έχει ξεκινήσει και η Αυστρία.
Ο ανώτερος αναλυτής πολιτικής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για Πρόσφυγες και Εξόριστους (ECRE), Ρεσάντ Τζαλάλι, εκτιμά ότι η συνεργασία με τους Ταλιμπάν για την επιστροφή καταδικασμένων εγκληματιών ενδέχεται να αποτελέσει μόνο την αρχή.
«Ο πραγματικός κίνδυνος είναι ότι, μόλις οι απελάσεις ομαλοποιηθούν και επαναληφθούν σε συνεργασία με τις de facto αρχές των Ταλιμπάν, θα ανοίξει ο δρόμος για πολύ ευρύτερες επιστροφές Αφγανών που δεν έχουν καταδικαστεί για κανένα αδίκημα», προειδοποιεί.
Έρευνα του γερμανικού τηλεοπτικού δικτύου ZDF υποστήριξε ότι οι γερμανικές απελάσεις δεν αφορούσαν μόνο καταδικασμένους, αλλά και άγαμους Αφγανούς άνδρες που δεν είχαν παραβιάσει τον νόμο.
«Η Ευρώπη δεν πρέπει να νομιμοποιήσει τους Ταλιμπάν»
Ο Τζαλάλι καλεί την ΕΕ να επικεντρωθεί στην προστασία των Αφγανών και στην υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου, αντί να δημιουργεί διαδικασίες που ενδέχεται να προσδώσουν νομιμοποίηση σε ένα από τα πλέον καταπιεστικά καθεστώτα του κόσμου.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Γερμανίδα ευρωβουλευτής των Πρασίνων, Χάνα Νόιμαν, η οποία υποστήριξε ότι οι απελάσεις δεν αποτελούν μόνο ανθρωπιστική αποτυχία αλλά και στρατηγικό λάθος.
Όπως προειδοποίησε, η επιστροφή νεαρών Αφγανών σε συνθήκες φτώχειας και απόγνωσης ενδέχεται να τους οδηγήσει στην εξάρτηση από τα δίκτυα και τις θρησκευτικές σχολές των Ταλιμπάν, οι οποίες συχνά αποτελούν τη μοναδική διαθέσιμη πηγή στέγης και τροφής.
«Έτσι λειτουργούν τα αυταρχικά καθεστώτα. Όχι μόνο μέσω της βίας, αλλά και μέσω της εξάρτησης, του κοινωνικού ελέγχου και της επιβαλλόμενης πίστης», τόνισε. «Απελαύνοντας ανθρώπους στην απόγνωση, δεν αποδυναμώνουμε τους Ταλιμπάν. Αντίθετα, κινδυνεύουμε να ενισχύσουμε τις ίδιες τις δομές που τους διατηρούν στην εξουσία».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
