Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου προαχθήκανε στις θέσεις του Προέδρου και Εισαγγελέα ΑΠ οι κ.κ. Παναγιώτης Λ. Λυμπερόπουλος Αντ/εδρος ΑΠ και Ευάγγελος Μπακέλας Αντ/λέας ΑΠ αντίστοιχα, που είχαν όχι μόνο τα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα, τις προτιμήσεις των συναδέλφων και της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής, αλλά και την έξωθεν καλή μαρτυρία, που μεταφράζεται σε εμπιστοσύνη των πολιτών για τον θεσμικό τους ρόλο στη αξιόπιστη λειτουργία της δικαιοσύνης.
Σε ένα κράτος δικαίου κανένας θεσμός ιδιαίτερα η Δικαιοσύνη δεν μπορεί να λειτουργήσει ικανοποιητικά χωρίς την εμπιστοσύνη των πολιτών τουλάχιστον σε ποσοστό πλέον του ημίσεος, που συνήθως αποτυπώνεται με δημοσκοπήσεις. Χωρίς την εμπιστοσύνη των πολιτών δεν μπορεί να λειτουργήσει η Δικαιοσύνη, χωρίς τη καλή λειτουργία αυτής δεν μπορεί να λειτουργήσει ούτε η οικονομία ούτε η κοινωνία ούτε η Δημοκρατία και στο τέλος επικρατεί πλήρης αταξία, όπου καταργείται το κράτος και επιβάλλεται το δίκαιο του ισχυρότερου.
Το 2009 σύμφωνα με τη δημοσκόπηση του καθηγητή Ε.Πανά η εμπιστοσύνη των πολιτών στη δικαιοσύνη ανέρχονταν σε 64ο/ο, τα τελευταία χρόνια σε αλλεπάλληλες δημοσκοπήσεις κυμαίνεται μεταξύ 15-25 ο/ο, ποσοστό που η Αθηνά Κακούρη σε άρθρο της στη «Κ» θεωρεί υπερβολικό και αδικαιολόγητο. Φυσικά η δημοσκόπηση θα ήταν πιο ακριβής με ερώτηση μόνο σε όσους είχαν πρόσφατη εμπλοκή με δικαιοσύνη.
Διαχρονικά η Ηγεσία της Δικαιοσύνης και το Υπουργείο Δικαιοσύνης δίνουν την εντύπωση ,ότι δεν τους ενδιαφέρει να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών για τη δικαιοσύνη , που λειτουργεί υπό καθεστώς πλήρους εσωστρέφειας και είναι αποτέλεσμα της κρατούσας δικαστικής νοοτροπίας αφού ακόμα και για κάποια γεγονότα, που γίνονται γνωστά από τα ΜΜΕ και που κλονίζουν το κύρος της δικαιοσύνης επικρατεί άκρα του τάφου σιωπή. Η πρακτική αυτή είναι όχι μόνο εσφαλμένη, αλλά και επικίνδυνη , γιατί επιτρέπει τη διασπορά εσφαλμένων και ψευδών ειδήσεων σε βάρος της δικαιοσύνης χωρίς αντίλογο..
Συνεπώς υπάρχει επιτακτική ανάγκη για εξωστρέφεια στη λειτουργία της δικαιοσύνης με την έννοια, ότι οι δικαστές οφείλουν να γνωστοποιούν τι συμβαίνει στη Δικαιοσύνη, να εξηγούν τι λένε οι δικαστικές αποφάσεις και κυρίως γιατί το λένε. Στις ποινικές αποφάσεις που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τη κοινή γνώμη και τα ΜΜΕ αυτό επιτυγχάνεται μόνο με τη γνωστοποίηση της ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, που πρέπει να περιέχει σύμφωνα με το άρθρο 93παρ.3 Συντάγματος κάθε απόφαση. Όταν με το Σύνταγμα του 1911 ο Ελευθέριος Βενιζέλος θέσπισε τη παραπάνω διάταξη χαιρετίστηκε ως διάταξη ελέγχου της αυθαιρεσίας των δικαστών.
Η συμμόρφωση προς τη συνταγματική διάταξη απαιτεί την καθαρογράφηση όλων των ποινικών αποφάσεων κυρίως των αθωωτικών, γιατί ο διάβολος κρύβεται στη λεπτομέρεια , ενώ σύμφωνα με τη πρόσφατη γνωμοδότηση της Ολομέλειας του Εφετείου Αθηνών οι αθωωτικές αποφάσεις δεν καθαρογράφονται αν δεν υπάρχει δήλωση προς υποστήριξη της κατηγορίας με συνέπεια να μην υπάρχει αιτιολόγηση για κάποιες αθωωτικές αποφάσεις που απασχόλησαν τη κοινή γνώμη παρά μόνο δικαστικός θρίαμβος του δικηγόρου.
Φοβάμαι ότι ούτε η μέχρι τώρα ηγεσία της Δικαιοσύνης ούτε το Υπουργείο Δικαιοσύνης δεν αξιολόγησαν τις συνέπειες και αποδέχτηκαν τη παραπάνω γνωμοδότηση, που εξαιρεί από κάθε έλεγχο ενδεχόμενα μη ορθές αποφάσεις και υποδηλώνει άκρα εσωστρέφεια και δικαστική αυθαιρεσία. Συνεπώς αποτελεί υποχρέωση της νέας δικαστικής ηγεσίας να επιβάλλουν τη συμμόρφωση των δικαστηρίων στη συνταγματική επιταγή, που είναι ρητή και δεν επιδέχεται ερμηνεία με γνωμοδοτήσεις και η οποία μπορεί να ανατραπεί με γνωμοδότηση της Ολομέλειας ΑΠ.
Η επιλογή της νέας ηγεσίας ΑΠ είναι κατά γενική ομολογία επιτυχής, γιατί θα συμβάλλει στην επίλυση των χρονιζόντων προβλημάτων και δυσλειτουργιών της δικαιοσύνης, που βρίσκεται στο στάδιο της ηλεκτρονικής ψηφιοποίησης της λειτουργίας της. Η επίλυση των προβλημάτων στη δικαιοσύνη απαιτεί εκτός από τις νομοθετικές πρωτοβουλίες κυρίως τη κατανόηση των δικαστών που σημαίνει αλλαγή νοοτροπίας, που μόνο με σταδιακά βήματα και με πρωτοβουλίες της νέας ηγεσίας μπορεί ανεπαίσθητα να εκδηλώνεται κατά την απονομή της δικαιοσύνης χωρίς όμως συνδικαλιστικές αγκυλώσεις και χάραξη κόκκινων γραμμών.
Στην απονομή της δικαιοσύνης τον κυρίαρχο λόγο έχει ο δικαστής με την ανεξάρτητη και απροσωπόληπτη δικανική του κρίση , όλοι δε οι άλλοι συμπράττοντες στην απονομή της δικαιοσύνης παρέχουν απλή συνδρομή κατά τη λειτουργία της. Καθήκον λοιπόν της νέας ηγεσίας είναι η διασφάλιση της απροσωπόληπτης δικανικής κρίσης δηλαδή όχι παρεμβάσεις κατά τον σχηματισμό της. Στη διεθνή κατάταξη για δικαστική ανεξαρτησία η χώρα μας κατατάσσεται στην όχι και τόσο ζηλευτή 47η θέση μεταξύ 142 χωρών.
Φυσικά για τις νομοθετικές ρυθμίσεις η ηγεσία ΑΠ πρέπει να απαιτήσει να λαμβάνονται υπόψη οι εισηγήσεις ή αντιρρήσεις της και όχι να θεσπίζονται νόμοι σχετικοί με τη λειτουργία της για την ικανοποίηση αιτημάτων επαγγελματικών τάξεων ή συνδικαλιστών ή για λόγους πολιτικούς.
Ο Πρόεδρος ΑΠ προεδρεύει του ΑΔΣ, που είναι το αρμόδιο όργανο για όλα τα υπηρεσιακά θέματα των δικαστών. Καθήκον της δικαστικής ηγεσίας αποτελεί η επιλογή και προώθηση των εξαιρετικών δικαστών σε θέσεις ευθύνης για τη καλύτερη απονομή δικαιοσύνης και για την ικανή διάδοχο κατάσταση. Αυτό όμως απαιτεί αξιόπιστο σύστημα επιθεώρησης και αξιολόγησης των δικαστών, γιατί το ισχύον είναι ανεπαρκές και χρειάζεται βελτίωση με το να λαμβάνονται υπόψη από τον επιθεωρητή του δικαστή και δικαστικές αποφάσεις, που εξαφανίστηκαν κατόπιν ενδίκου μέσου.
Σαφώς γίνεται εκ μέρους της Πολιτείας προσπάθεια για την αναδιοργάνωση και εκσυγχρονισμό της λειτουργίας της δικαιοσύνης με την ηλεκτρονική ψηφιοποίηση των διαδικασιών, που θα επιταχύνουν την απονομή της πολιτικής δίκης τουλάχιστον με τη ταχύτερη έκδοση αποφάσεων σε βάρος όμως της ουσιαστικής κρίσης, γιατί αποκλείστηκε η ζωντανή διαδικασία με την εξέταση των μαρτύρων από το δικαστήριο και η δικανική κρίση στηρίζεται στο επισφαλές αποδεικτικό μέσο των ενόρκων βεβαιώσεων .Επίσης στη ποινική δίκη έχει σωρευθεί ένας τεράστιος όγκος ποινικών υποθέσεων, που μόνο με την επέκταση του ωραρίου του ακροατηρίου επί δίωρο μπορεί σε βάθος χρόνου να διεκπεραιωθεί. Τα συνδικάτα έχουν χαράξει κόκκινες γραμμές για τη επίλυση των προβλημάτων νομοθετικά και επομένως το ζήτημα είναι πολιτικό..
Διαχρονικά εκδίδονται σωρεία σωστών δικαστικών αποφάσεων προς όφελος της κοινωνίας και οικονομίας αλλά εκδίδονται και αποφάσεις ιδίως ποινικές, που δίνουν την εντύπωση , ότι είναι προϊόν παρέμβασης ή διακριτικής μεταχείρισης επωνύμων ιδία δικηγόρων ή με ανεπαρκή αιτιολογία, που προκύπτει από αποφάσεις ανώτερων δικαστηρίων, που τις ακυρώνουν. Σε αυτές δίνεται μεγάλη δημοσιότητα από τα ΜΜΕ ή από το διαδίκτυο που διασύρουν άδικα τη δικαιοσύνη , κλονίζουν την εμπιστοσύνη των πολιτών , γιατί λόγω εσωστρέφειας σε όλο το πλέγμα της δίκης υπάρχει μονομερής ενημέρωση των πολιτών.
Πιστεύω, ότι η νέα ηγεσία ΑΠ μπορεί να επιβάλλει εξωστρέφεια κατά την απονομή της δικαιοσύνης με αλλαγή της νοοτροπίας των δικαστών, ώστε με ανοικτές διαδικασίες και χωρίς την αυθάδεια του αξιώματος η κοινή γνώμη να αντιληφθεί το σπουδαίο έργο, που επιτελεί η δικαιοσύνη και κερδίσει την εμπιστοσύνη της. Αυτό μπορεί να γίνει όχι με λόγια αλλά με στοχευμένες πράξεις που δείχνουν αλλαγή νοοτροπίας, όπως ίση μεταχείριση όλων διαδίκων και δικηγόρων, έκδοση αποφάσεων που την ορθότητα τους αντιλαμβάνεται η κοινή γνώμη, ταχύτερη απονομή ιδίως της ποινικής δίκης, έλεγχος των δικαστών όχι μόνο για βραδύτητα, αλλά και όταν η δικανική κρίση υπερβαίνει τα ακραία όρια, έλεγχος των καταγγελιών κατά δικαστών και όχι αρχειοθέτηση λόγω συναδελφικής αλληλεγγύης.
Γνωρίζω, ότι κάθε προσπάθεια της νέας ηγεσίας θα αντιμετωπίσει εγγενείς δυσχέρειες , συνδικαλιστικές αγκυλώσεις και αντιδράσεις, πολιτικές παρεμβάσεις και πιθανό έλλειμα συνεργασίας με τη Πολιτεία, γιατί οι πολιτικοί υπολογίζουν το πολιτικό κόστος, αλλά η ανάκτηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στη δικαιοσύνη αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα.
* Λέανδρος Τ.Ρακιντζής Αρεοπαγίτης ε.τ.
