Υπάρχουν νόμοι και διατάξεις, που όταν ψηφίστηκαν είχαν μια λογική και ένα νόημα. Τώρα, δεν έχουν κανέναν. Και όμως, όχι απλά δεν καταργούνται, δεν μας περνάει καν από το μυαλό η πιθανότητα να καταργηθούν.
Παράδειγμα 1ο: Ο Ειδικός Φόρος Ακινήτων (ΕΦΑ)
Νομοθετήθηκε το 2002 με τον Ν.3091. Τότε, αν ιδιοκτήτης ενός ακινήτου ήταν μια αλλοδαπή εταιρεία ή μια ελληνική εταιρεία με μετόχους αλλοδαπές εταιρείες, δεν υπήρχε τρόπος να υποχρεώσεις την εταιρεία να αποκαλύψει τους πραγματικούς δικαιούχους πίσω από το νομικό πρόσωπο. Ο ΕΦΑ λοιπόν ήταν ένας έμμεσος τρόπος να εξαναγκάσει τις εταιρείες αυτές να αποκαλύψουν τους πραγματικούς δικαιούχους· αν δεν το έκαναν, επιβαρύνονταν με ΕΦΑ που ήταν 3% στην αντικειμενική αξία του ακινήτου. Από το 2010 μάλιστα, με τον Ν. 3842, ο φόρος από 3% έγινε 15%. Οι εταιρείες λοιπόν είχαν δικαίωμα να κρατήσουν κρυφούς τους πραγματικούς δικαιούχους, αλλά αυτό θα κόστιζε πολύ ακριβά.
Από το 2018 όμως με τον Ν. 4557 η αποκάλυψη του πραγματικού δικαιούχου κάθε εταιρείας είναι υποχρεωτική και προβλέπονται μάλιστα βαρύτατα πρόστιμα για όσες εταιρείες δεν το κάνουν. Οπότε πλέον ο Ειδικός Φόρος Ακινήτων δεν έχει νόημα. Συνεχίζεται ως μια παγίδα προστίμων προς τις εταιρείες που για οποιοδήποτε λόγο ξεχάσουν να κάνουν υποβολή της δήλωσης ή την υποβάλλουν λανθασμένα. Μάλιστα φέτος, η ΑΑΔΕ άλλαξε τον τρόπο υποβολής της δήλωσης την τελευταία στιγμή, δίνοντας μόλις 8 ημερολογιακές μέρες εκ των οποίων οι 5 εργάσιμες, για να υποβληθεί η δήλωση. Με τον νέο τρόπο υποβολής άλλαξε και τους κωδικούς απαλλαγής, με αποτέλεσμα όσες εταιρείες απλά αντέγραψαν την περσινή δήλωση, να δουν με έκπληξη ότι επιβαρύνθηκαν με έναν τεράστιο φόρο και μετά έτρεχαν στην ΑΑΔΕ να κάνουν διόρθωση.
2ο Παράδειγμα. Οι ασφαλιστικές κρατήσεις για τα μπλοκάκια βάσει του άρθρου 39.9 του Ν. 4387
Ο «Νόμος Κατρούγκαλου» (σ.σ. Δηλαδή η αναλογική ασφαλιστική επιβάρυνση μη μισθωτών) καταργήθηκε. Όλος; Όχι! Η παράγραφος 9 του άρθρου 39 του Ν. 4387, αντιστέκεται. Είναι η διάταξη εκείνη που επιτρέπει σε όσους έχουν ατομική επιχείρηση και μέχρι 2 πελάτες, να επιλέξουν να πληρώνονται οι ασφαλιστικές εισφορές από τους πελάτες – εργοδότες τους. Ο τρόπος αυτός ήταν ανέκαθεν ασύμφορος από χρηματική άποψη, καθώς για δεδομένο κόστος πελάτη – εργοδότη, ο αμειβόμενος έπαιρνε λιγότερα χρήματα. Το μόνο που γλίτωνε ήταν η ευθύνη της πληρωμής.
Μολονότι αυτή η διάταξη είναι απολύτως εθελοντική από πλευράς αμειβόμενου, όλες οι εταιρείες του στενού ή ευρύτερου δημοσίου τομέα, εξαναγκάζουν τους αμειβόμενους να ενταχθούν στο καθεστώς αυτό, παρόλο που δεν συμφέρει κανένα συμβαλλόμενο μέρος. Δημόσιο είναι αυτό, παρανομεί ανενόχλητα· ειδικά όταν οι θιγόμενοι είναι κατά συνθήκη πολύ αδύναμοι για να διεκδικήσουν το δίκιο τους.
Όσο ο «Νόμος Κατρούγκαλου» ήταν σε ισχύ καθολικά, το πρόβλημα ήταν σχετικά ασήμαντο. Από τη στιγμή όμως που οι εισφορές μη μισθωτών ορίζονται σε ασφαλιστικές κατηγορίες κατ΄επιλογήν των ασφαλισμένων, οι κρατήσεις του 39.9 είναι σημαντικό πρόβλημα.
Δημιουργείται και το εξής οξύμωρο: οι κρατήσεις του 39.9 ορίζονται ως κρατήσεις μισθωτού, ο αμειβόμενος χαρακτηρίζεται ταυτόχρονα και ως μη μισθωτός, οπότε για τη μια απόδειξη το μήνα αποκτά διπλή ιδιότητα: μισθωτού και μη μισθωτού. Όμως, όποιος έχει διπλή ιδιότητα, αυτομάτως οι κρατήσεις μη μισθωτού πάνε στην αμέσως ανώτερη κατηγορία από αυτήν που έχει επιλέξει.
Στη συνέχεια, από το 2024 οι συνταξιούχοι που απασχολούνται, δεν έχουν πλέον μείωση της σύνταξης, αλλά πληρώνουν προσαυξημένες ασφαλιστικές εισφορές.
Έχουμε λοιπόν την περίπτωση ενός συνταξιούχου που απασχολείται μερικώς σε δημόσιο οργανισμό με μπλοκάκι, με αποτέλεσμα όχι μόνο να του γίνονται οι αναλογικές κρατήσεις βάσει 39.9, αλλά να πληρώνει επιπλέον 140 ευρώ το μήνα, λόγω της ιδιότητα μη μισθωτού με πόρο συνταξιούχου. Ένα μπλοκάκι, ένας ΕΚΦΑ, διπλή ιδιότητα ασφαλισμένου, αμέτρητοι παραλογισμοί και άκρη που να βρεις. Μια αλληλουχία διατάξεων καταλήγει σε κατάφορη αδικία των πολιτών και εμείς αντί να το αντιμετωπίζουμε με σωστή νομοθέτηση, το δεχόμαστε ως μια κατάρα που δεν μπορεί να λυθεί.
Παράδειγμα 3ο : Η πλατφόρμα μισθώσεων βραχυχρόνιας διαμονής
Όταν ξεκίνησε η λειτουργία της πλατφόρμας μισθώσεων βραχυχρόνιας διαμονής, είχε μια προφανή σκοπιμότητα· να δεσμεύεται ο φορολογούμενος ότι θα δηλώσει τις συγκεκριμένες μισθώσεις στη δήλωση φόρου εισοδήματος. Από το 2024 όμως, όσοι ασκούν την βραχυχρόνια μίσθωση ως επιχειρηματική δραστηριότητα, υποχρεούνται να εκδίδουν αποδείξεις με την ολοκλήρωση της διαμονής, αποδείξεις που μάλιστα διαβιβάζονται σε πραγματικό χρόνο στα My Data, ενώ και οι ιδιώτες, θα πρέπει κάθε μήνα να αποδίδουν ΤΑΚΚ. Ποια λοιπόν η χρησιμότητα της τήρησης των μισθώσεων βραχυχρόνιας διαμονής; Από φορολογικής άποψης, απολύτως καμία. Αν ήθελε το κράτος στατιστικά στοιχεία ή άλλη πληροφόρηση για τους επισκέπτες, θα μπορούσε να υπάρχει μια πλατφόρμα καταγραφής, εκτός ΑΑΔΕ, η οποία μάλιστα θα μπορούσε να συμπληρώνεται με την κράτηση και όχι με την ολοκλήρωση της διαμονής. Αυτή τη στιγμή υπάρχει μια φορολογική υποχρέωση, χωρίς κανέναν απολύτως λόγο.
Βλέπουμε τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα (υπάρχουν αμέτρητα άλλα παρόμοια) νόμων που θα έπρεπε να μην υπάρχουν πια, αλλά επιβιώνουν ως βρυκόλακες. Όχι μόνο γιατί δεν πέθαναν όταν έπαψε η χρησιμότητά τους, αλλά κυρίως γιατί ρουφούν το αίμα της παραγωγικότητας της οικονομίας απαιτώντας πόρους και εργατοώρες για διαδικασίες χωρίς νόημα.
Όπως οι βρυκόλακες δεν αντέχουν το φως του ήλιου, έτσι αυτές οι διατάξεις δεν θα μπορούν να σταθούν στο φως της λογικής. Ποιος όμως έχασε τη λογική του για να την βρει το Ελληνικό κράτος;
* Ο Αγαμέμνων Σταυρόπουλος είναι Οικονομολόγος - Φοροτεχνικός
Η εικόνα έχει δημιουργηθεί με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης
