Τρεις μήνες μετά την κοινή επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν, η κατάσταση στην περιοχή παραμένει σε πλήρες αδιέξοδο. Ο αμερικανικός αποκλεισμός και ο έλεγχος που ασκεί η Τεχεράνη στο Στενό του Ορμούζ έχουν δημιουργήσει μια εύθραυστη ισορροπία, χωρίς καμία από τις δύο πλευρές να υποχωρεί, ενώ οι οικονομικές συνέπειες γίνονται ολοένα και πιο σοβαρές.
Διπλωματικοί και στρατηγικοί αναλυτές εκφράζουν έντονη ανησυχία, όχι τόσο για το αν μπορεί να επιτευχθεί σύντομα μια συμφωνία, αλλά για το πόσο μπορεί να διατηρηθεί αυτή η ένταση χωρίς ένα λάθος υπολογισμό από την Ουάσινγκτον ή την Τεχεράνη που θα οδηγήσει σε νέα πολεμική σύγκρουση.
Την ίδια στιγμή, στις ΗΠΑ και το Ισραήλ ενισχύονται οι φωνές που ζητούν νέα στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν, με το επιχείρημα ότι η περαιτέρω πίεση θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη διαπραγματευτική θέση της Τεχεράνης και να την αναγκάσει να επιστρέψει στις συνομιλίες.
Ωστόσο, ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, ανώτερος ερευνητής για το Ιράν στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ και πρώην επικεφαλής του ιρανικού τμήματος στις ισραηλινές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών, θεωρεί ότι αυτή η στρατηγική έχει ήδη αποτύχει.
«Έχουμε ήδη δοκιμάσει επανειλημμένα αυτή τη θεωρία και το Ιράν δεν υπέκυψε», σημείωσε, προειδοποιώντας ότι η περιοχή βρίσκεται πλέον σε έναν πόλεμο φθοράς, όπου η πιθανότητα νέας αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης αυξάνεται καθημερινά.
Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Reuters ότι το πυραυλικό πρόγραμμα της χώρας, οι πυρηνικές της δυνατότητες και ο έλεγχος του Στενού του Ορμούζ δεν αποτελούν απλά διαπραγματευτικά εργαλεία, αλλά βασικούς πυλώνες επιβίωσης της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Όπως υποστηρίζουν, η εγκατάλειψή τους δεν θα ισοδυναμούσε με συμβιβασμό αλλά με παράδοση.
Παρά τις έμμεσες συνομιλίες που διεξάγονται με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν, δεν έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος, καθώς οι διαφορές ανάμεσα στις δύο πλευρές παραμένουν τεράστιες.
Οι απαιτήσεις των δύο πλευρών
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν από το Ιράν να σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου για 20 χρόνια και να μεταφέρει τα αποθέματά του στις ΗΠΑ. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη απαιτεί τον τερματισμό των επιθέσεων, εγγυήσεις ασφαλείας, πολεμικές αποζημιώσεις και αναγνώριση της κυριαρχίας της στα Στενά του Ορμούζ, όρους που η Ουάσινγκτον απορρίπτει.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump), προειδοποίησε ότι «ο χρόνος τελειώνει» για την Τεχεράνη, δηλώνοντας ότι αν δεν υπάρξει συμφωνία, το Ιράν θα βρεθεί αντιμέτωπο με «πολύ δύσκολες συνέπειες».
Ο Αλί Βαέζ από το International Crisis Group εκτιμά ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν είναι διατεθειμένη να προχωρήσει στις «επώδυνες παραχωρήσεις» που απαιτούνται για μια συμφωνία, καθώς και οι δύο θεωρούν ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ τους.
Η στρατηγική σημασία του Στενού του Ορμούζ
Η αντιπαράθεση επικεντρώνεται στο Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως. Πριν από τη σύγκρουση, από εκεί διερχόταν περίπου το 25% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και το 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η σχεδόν πλήρης διακοπή της κυκλοφορίας στο Στενό προκαλεί ήδη σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και στις αλυσίδες εφοδιασμού.
Ο πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Άλαν Έιρ εκτιμά ότι μια συμφωνία ίσως να μην είναι πλέον εφικτή, υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ δεν επιδιώκει απλώς μια νίκη, αλλά μια ταπεινωτική ήττα του Ιράν.
Η οικονομική πίεση στο Ιράν
Παρά τη σκληρή δημόσια στάση της Τεχεράνης, πηγές κοντά στο ιρανικό καθεστώς παραδέχονται ότι η χώρα δεν επιθυμεί μια παρατεταμένη κατάσταση «ούτε πολέμου ούτε ειρήνης», καθώς η οικονομική κρίση βαθαίνει, ο πληθωρισμός αυξάνεται και η ανεργία επιδεινώνεται.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το Ιράν επιδιώκει μια προσωρινή συμφωνία που θα οδηγούσε στο άνοιγμα των Στενών υπό ιρανική επιτήρηση, με αντάλλαγμα την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού, αφήνοντας τα πιο δύσκολα ζητήματα, όπως οι κυρώσεις και το πυρηνικό πρόγραμμα, για μεταγενέστερες διαπραγματεύσεις.
Η Τεχεράνη εμφανίζεται επίσης διατεθειμένη να μειώσει ή να μεταφέρει μέρος των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, κατά προτίμηση στη Ρωσία, ώστε να μπορεί να τα ανακτήσει σε περίπτωση παραβίασης μιας συμφωνίας από τις ΗΠΑ. Η Ουάσινγκτον απορρίπτει μέχρι στιγμής αυτή την πρόταση.
«Δεν υπάρχει στρατιωτική λύση»
Αναλυτές εκτιμούν ότι η κρίση στα Στενά του Ορμούζ δύσκολα μπορεί να λυθεί στρατιωτικά χωρίς ένα τεράστιο κόστος για τις ΗΠΑ.
Ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην Αμερικανός διαπραγματευτής στη Μέση Ανατολή, θεωρεί ότι η έκβαση της κρίσης θα αποτελέσει καθοριστικό τεστ για την εξωτερική πολιτική του Τραμπ.
Από την πλευρά του, ο Αλί Βαέζ υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει ρεαλιστική στρατιωτική λύση για τον έλεγχο των Στενών χωρίς μια μακροχρόνια και εξαιρετικά δαπανηρή αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο ιρανικό έδαφος, γεγονός που καθιστά τις διαπραγματεύσεις τη μοναδική βιώσιμη επιλογή.
Παρά τα επιχειρησιακά κέρδη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι δεν επετεύχθη στρατηγικό πλήγμα που να αλλάζει ουσιαστικά τη στάση του Ιράν.
«Δεν ανατρέψαμε το καθεστώς. Αντίθετα, έχουμε πλέον απέναντί μας ένα πιο ριζοσπαστικοποιημένο Ιράν, που εξακολουθεί να διαθέτει πυραυλικές δυνατότητες και εμπλουτισμένο ουράνιο», υπογράμμισε ο Σιτρινόβιτς.
Όπως προειδοποιεί, η υποτίμηση της αντοχής της Τεχεράνης ενδέχεται να οδηγήσει την Ουάσινγκτον σε μια νέα σύγκρουση, με την εσφαλμένη εκτίμηση ότι η πίεση θα οδηγήσει τελικά το Ιράν σε συνθηκολόγηση.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
