- Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να παρουσιάσει την προκαταρκτική συμφωνία ως επιτυχία, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη έχει αποδεχθεί βασικές αμερικανικές απαιτήσεις, από τις πυρηνικές επιθεωρήσεις έως το καθεστώς διέλευσης από το Στενό του Ορμούζ.
- Το Ιράν διαψεύδει ή αμφισβητεί δημόσια σειρά αμερικανικών ισχυρισμών, επιμένοντας ότι δεν έχει αναλάβει νέες δεσμεύσεις για τις πυρηνικές εγκαταστάσεις, τα αποδεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία ή το πυραυλικό του πρόγραμμα.
- Αρκετές από τις παραχωρήσεις που η αμερικανική πλευρά παρουσιάζει ως συμφωνημένες δεν περιλαμβάνονται στο μνημόνιο κατανόησης, γεγονός που εντείνει την αβεβαιότητα γύρω από το πραγματικό περιεχόμενο των συνομιλιών.
- Οι αντικρουόμενες αφηγήσεις από Ουάσιγκτον και Τεχεράνη, σε συνδυασμό με τα ερωτήματα για την αξιοπιστία των δύο πλευρών, θολώνουν το τοπίο των διαπραγματεύσεων και δυσκολεύουν την αποτίμηση των πραγματικών συγκλίσεων που έχουν επιτευχθεί.
Μετά τις επικρίσεις που δέχθηκε η κυβέρνηση Τραμπ για την προκαταρκτική συμφωνία με το Ιράν, καθώς πολλοί την κατηγόρησαν για υπερβολικές παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη, έχει επιδοθεί σε ένα μπαράζ δηλώσεων μετά τις συνομιλίες στην Ελβετία, επιχειρώντας να πείσει ότι η ιρανική πλευρά έχει ενδώσει στις περισσότερες από τις βασικές αμερικανικές απαιτήσεις.
Η Τεχεράνη, ωστόσο, φροντίζει να καταστήσει σαφές ότι οι διαπραγματεύσεις δεν αποτελούν μονόλογο της Ουάσιγκτον. Μη αφήνοντας αναπάντητες τις αμερικανικές προκλήσεις, διαψεύδει σχεδόν αναφανδόν μια σειρά από ισχυρισμούς της κυβέρνησης Τραμπ, διατηρώντας το κλίμα αβεβαιότητας γύρω από το πραγματικό περιεχόμενο των συμφωνηθέντων.
Αξιοσημείωτο είναι, επίσης, ότι πολλοί από τους αμερικανικούς ισχυρισμούς περί συμφωνίας σε κρίσιμα ζητήματα δεν περιλαμβάνονται καν στο μνημόνιο κατανόησης, με το Ιράν να συνεχίζει να τους διαψεύδει δημοσίως.
Και δεδομένων των προβλημάτων αξιοπιστίας που έχει επιδείξει η ίδια η κυβέρνηση Τραμπ, δεν είναι καθόλου σαφές ποιον πρέπει να εμπιστευτεί κανείς, όπως επισημαίνει το αμερικανικό δίκτυο CNN.
Οι πυρηνικές επιθεωρήσεις
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αντιπαράθεσης καταγράφηκε το πρωί της Τρίτης, όταν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε στον ισχυρισμό ότι το Ιράν έχει ήδη συμφωνήσει σε εκτεταμένες πυρηνικές επιθεωρήσεις επ' αόριστον.
«...Το Ιράν έχει συμφωνήσει πλήρως και ολοκληρωτικά στο υψηλότερο επίπεδο πυρηνικών επιθεωρήσεων για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα στο μέλλον (για πάντα!!!)», έγραψε στην πλατφόρμα Truth Social. «Αυτό θα διασφαλίσει την "πυρηνική ειλικρίνεια". Αν δεν είχαν συμφωνήσει σε αυτό, δεν θα υπήρχαν περαιτέρω διαπραγματεύσεις!»
Αντίστοιχα, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα στην Ελβετία, έκανε λόγο για ένα «σημαντικό ορόσημο». Όπως είπε, το Ιράν συμφώνησε να δεχθεί επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ).
Ωστόσο, το Ιράν έχει απορρίψει τον ισχυρισμό ότι υπήρξε οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδος στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Αντίθετα, η Τεχεράνη δήλωσε ότι η συνεργασία της με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), τον πυρηνικό εποπτικό οργανισμό του ΟΗΕ, θα συνεχιστεί «βάσει των υφιστάμενων διαδικασιών».
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, δήλωσε ότι το Ιράν δεν έχει συμφωνήσει να επιτρέψει στους επιθεωρητές να εξετάσουν τις σοβαρά κατεστραμμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις του και ότι δεν έχει αναλάβει «καμία νέα δέσμευση».
Στην πραγματικότητα, παρά τον ισχυρισμό του Βανς περί σημαντικής προόδου, ο ΔΟΑΕ διαθέτει ήδη περιορισμένη πρόσβαση στο Ιράν. Επομένως, το γεγονός και μόνο ότι οι επιθεωρητές θα συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση δεν συνιστά από μόνο του κάποια σημαντική νέα εξέλιξη.
Εξάλλου, οι διευρυμένες επιθεωρήσεις αποτελούσαν βασικό στοιχείο της πυρηνικής συμφωνίας που είχε συνάψει η κυβέρνηση Ομπάμα με το Ιράν, από την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ αποχώρησε αργότερα.
Ωστόσο, ο Τραμπ δεν υπαναχώρησε και επανήλθε το απόγευμα της Τρίτης, καθ’ οδόν προς εκδήλωση στην Πενσιλβάνια.
«Κάνουν λάθος, κάνουν λάθος», δήλωσε στους δημοσιογράφους αναφερόμενος στους Ιρανούς. «Το έχουμε συμφωνήσει: 100% επιθεωρήσεις. Και αν είχαν δίκιο, θα ακύρωνα τις συναντήσεις αυτή τη στιγμή».
Η χρήση των αποδεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει επίσης ότι τα δισεκατομμύρια δολάρια σε ιρανικά περιουσιακά στοιχεία που θα αποδεσμευτούν στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά αμερικανικών προϊόντων.
Ο ισχυρισμός αυτός προβάλλεται καθώς η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις επικρίσεις ότι το Ιράν θα μπορούσε να αξιοποιήσει τα κεφάλαια αυτά, σε συνδυασμό με τουλάχιστον 300 δισ. δολάρια σε κονδύλια ανοικοδόμησης από χώρες του Κόλπου, για να ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές του δυνατότητες ή να χρηματοδοτήσει τρομοκρατικές δραστηριότητες.
Ακόμη και πολλοί Ρεπουμπλικανοί έχουν εκφράσει αντιρρήσεις για τις εκτεταμένες οικονομικές παραχωρήσεις προς το Ιράν που προβλέπει η συμφωνία.
Ο Βανς δήλωσε τη Δευτέρα ότι ο επικεφαλής διαπραγματευτής Τζάρεντ Κούσνερ έχει καταρτίσει ένα σχέδιο βάσει του οποίου η διάθεση των χρημάτων θα εγκρίνεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Κατάρ.
Όπως είπε, «στη συνέχεια τα χρήματα θα χρησιμοποιούνται για την αγορά αμερικανικής σόγιας, αμερικανικού καλαμποκιού και αμερικανικού σιταριού προς όφελος του ιρανικού λαού».
«Εάν αποδεσμευτούν ποτέ ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, θα κάνουν τους Αμερικανούς αγρότες πλουσιότερους και θα βοηθήσουν στη διατροφή του ιρανικού λαού», δήλωσε ο Βανς.
Αργότερα τη Δευτέρα, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη Μάικλ Γουόλτς δήλωσε στο Fox News ότι «θα αγοράσουν αμερικανικές αγροτικές καλλιέργειες».
Ο Τραμπ πρόσθεσε το πρωί της Τρίτης, σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ότι τα χρήματα αυτά θα «τελούν υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ και θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για την αγορά τροφίμων και ιατρικών προμηθειών από τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Ωστόσο, σε ερώτηση δημοσιογράφου σχετικά με το πόσο δεσμευτική και ασφαλής είναι η συμφωνία, εκείνος άφησε να εννοηθεί ότι οι σχετικές λεπτομέρειες εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Όπως είπε, το ζήτημα του «πώς θα ελέγχουμε» τα χρήματα βρίσκεται «υπό διαπραγμάτευση αυτή τη στιγμή».
Από την πλευρά του, ο πρεσβευτής του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη, Αλί Μπαχρεϊνί, απέρριψε την Τρίτη κατηγορηματικά αυτό το ενδεχόμενο.
«Το Ιράν είναι η μόνη χώρα που αποφασίζει τι θα κάνει με τα περιουσιακά της στοιχεία», δήλωσε ο Μπαχρεϊνί. Και πρόσθεσε: «Απορρίπτω κάθε ισχυρισμό ότι οποιαδήποτε άλλη χώρα θα μπορούσε να έχει ρόλο ή επιρροή στις αποφάσεις ή στις διαδικασίες αυτές».
Διέλευση χωρίς διόδια από το Στενό του Ορμούζ
Το μνημόνιο κατανόησης προβλέπει ότι τα πλοία θα μπορούν να διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ, το οποίο το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει ως σημαντικό μοχλό πίεσης μέσω του ελέγχου της ναυσιπλοΐας στην περιοχή, «χωρίς καμία χρέωση, μόνο για 60 ημέρες».
Για το τι θα συμβεί μετά το πέρας των 60 ημερών, οι δύο πλευρές εμφανίζονται να διαφωνούν.
Ο Τραμπ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα, κατά τη σύνοδο της G7 στη Γαλλία, ότι το Στενό του Ορμούζ θα παραμείνει ελεύθερο από τέλη διέλευσης και μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου των 60 ημερών.
«Κάποιος είπε ότι θα είναι χωρίς χρεώσεις μόνο για... Όχι, όχι. Θα είναι χωρίς χρεώσεις, τελεία», δήλωσε ο Τραμπ την περασμένη Τρίτη. «Όταν ανοίξει μόνιμα, θα είναι χωρίς χρεώσεις.»
Τη Δευτέρα επανήλθε στο θέμα, λέγοντας ότι «έχουμε μια συμφωνία σύμφωνα με την οποία θα είναι ανοιχτό και χωρίς διόδια. Είχαμε μια μικρή διαφωνία επ’ αυτού, αλλά θα είναι χωρίς διόδια».
Ο Τραμπ είχε διατυπώσει παρόμοια θέση και σε συνέντευξή του στον Ντέιβιντ Σάνγκερ των New York Times, δηλώνοντας ότι το Στενό του Ορμούζ θα παραμείνει «μόνιμα χωρίς διόδια».
Ωστόσο, το Ιράν δεν έχει υιοθετήσει αυτή τη θέση. Αντιθέτως, έχει προαναγγείλει σχέδιο βάσει του οποίου θα επιβάλλονται «τέλη» για ορισμένες υπηρεσίες που σχετίζονται με τη διέλευση από το θαλάσσιο πέρασμα.
Μάλιστα, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times την Τρίτη, η Τεχεράνη έχει ήδη αρχίσει να εφαρμόζει το συγκεκριμένο σχέδιο.
Το γεγονός και μόνο ότι το μνημόνιο κατανόησης προβλέπει ελεύθερη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ χωρίς χρεώσεις μόνο για 60 ημέρες υποδηλώνει ότι το συγκεκριμένο ζήτημα αποτελεί πραγματικό σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις.
Και η διαφωνία φαίνεται να παραμένει αρκετά σοβαρή παρά τις διαβεβαιώσεις του Τραμπ. Το περασμένο Σαββατοκύριακο μάλιστα απείλησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να «αναλάβουν τον έλεγχο» του Στενού του Ορμούζ και να επιβάλλουν οι ίδιες χρεώσεις για τη διέλευση.
Ποιον να πιστέψει κανείς;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι συνήθως αρκετά εύκολη, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για αυταρχικά καθεστώτα όπως το Ιράν.
Ωστόσο, η τάση του Τραμπ να διατυπώνει υπερβολικούς ή ανακριβείς ισχυρισμούς καθιστά την κατάσταση πιο περίπλοκη, σημειώνει το CNN.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ντόναλντ Τραμπ προαναγγέλλει εξελίξεις οι οποίες δεν επιβεβαιώνονται στην πράξη. Για εβδομάδες διαβεβαίωνε ότι μια συμφωνία με το Ιράν ήταν θέμα χρόνου, ενώ είχε φτάσει στο σημείο να υποστηρίξει ότι η Τεχεράνη είχε ήδη αποδεχθεί όλες τις αμερικανικές απαιτήσεις, κάτι που δεν επιβεβαιώθηκε από την πορεία των διαπραγματεύσεων.
Αντίστοιχα, ο Τραμπ και η κυβέρνησή του υποστήριξαν ότι τα αμερικανικά πλήγματα στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις πέρυσι είχαν «εξαλείψει ολοκληρωτικά» το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. Ο ίδιος ο Τραμπ έφθασε μάλιστα στο σημείο να δηλώσει ότι οι επιθέσεις είχαν καταστρέψει και τη «μελλοντική πυρηνική δυνατότητα του Ιράν».
Ωστόσο, το CNN και άλλα μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι οι αρχικές αξιολογήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών δεν επιβεβαίωναν αυτούς τους ισχυρισμούς.
Και πράγματι, οκτώ μήνες αργότερα, ο Τραμπ προχώρησε σε στρατιωτική σύγκρουση επικαλούμενος εκ νέου την υποτιθέμενη άμεση πυρηνική απειλή που, σύμφωνα με τον ίδιο, εξακολουθούσε να συνιστά το Ιράν.
Με απλά λόγια, σύμφωνα με το άρθρο, και η κυβέρνηση Τραμπ αντιμετωπίζει σοβαρά ζητήματα αξιοπιστίας.
Και αυτό, όπως υποστηρίζεται, ισχύει και για τους γνωστούς μέχρι στιγμής όρους των τρεχουσών διαπραγματεύσεων.
Για παράδειγμα, πριν δημοσιοποιηθεί το μνημόνιο κατανόησης την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ είχε ερωτηθεί εάν αυτό περιλάμβανε ταμείο ανοικοδόμησης ύψους 300 δισ. δολαρίων, χρηματοδοτούμενο από χώρες του Κόλπου. Ο ίδιος είχε απαντήσει ότι κάτι τέτοιο ήταν «ψευδές». Ωστόσο, το μνημόνιο περιλαμβάνει πράγματι ταμείο ανοικοδόμησης.
Παράλληλα, ο Τζέι Ντι Βανς και άλλα στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης απέρριψαν τις πληροφορίες που μετέδιδαν ιρανικά μέσα ενημέρωσης για το περιεχόμενο του μνημονίου, χαρακτηρίζοντάς τες «προπαγάνδα».
Επιπλέον, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου είχε δηλώσει ότι το προσχέδιο του μνημονίου που δημοσίευσε το CNN την περασμένη εβδομάδα «δεν αντανακλούσε το περιεχόμενο του πραγματικού μνημονίου».
Ωστόσο, πολλοί από τους ιρανικούς ισχυρισμούς τελικά αποτυπώθηκαν και στο πραγματικό μνημόνιο κατανόησης. Και το τελικό κείμενο ήταν παρόμοιο με το προσχέδιο που είχαν δημοσιεύσει τα αμερικανικά ΜΜΕ, με ορισμένες διαφορές στη διατύπωση.
Αξίζει επίσης να τεθεί το ερώτημα: εάν ορισμένες από αυτές τις παραχωρήσεις προς την αμερικανική πλευρά είναι τόσο δεσμευτικές και συμφωνήθηκαν τόσο γρήγορα, γιατί δεν περιλήφθηκαν στο μνημόνιο κατανόησης; Γιατί το έγγραφο αυτό εμφανιζόταν τόσο έντονα ευνοϊκό προς το Ιράν;
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι αυτό οφείλεται στις λεπτές πολιτικές ισορροπίες στην ιρανική πλευρά των διαπραγματεύσεων και στο ότι υπάρχουν ορισμένες άτυπες ή μυστικές συμφωνίες που δεν καταγράφηκαν στο κείμενο.
Όμως οι πολιτικές ισορροπίες είναι λεπτές αυτή τη στιγμή και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Και η προσέγγιση της κυβέρνησης, που ουσιαστικά ζητά «εμπιστευθείτε μας», ενδέχεται να μην είναι αρκετή.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
