Τα βασικά πολιτικά ρεύματα που εκφράζονται με οργανωμένα πολιτικά κόμματα στο δυτικό δημοκρατικό κόσμο είναι έξι: Χριστιανοδημοκρατία, σοσιαλδημοκρατία, φιλελευθερισμός, κόμμα πρασίνων, κομμουνισμός και ακροδεξιά. Τη χριστιανοδημοκρατία τη συναντούμε και ως κεντροδεξιά ή λαϊκή δεξιά και τη σοσιαλδημοκρατία ως σοσιαλισμό ή κεντροαριστερά. Ο κομμουνιστοκαπιταλισμός της Κίνας και ο ολιγαρχικός καπιταλισμός της Ρωσίας είναι δύο πολιτικά ρεύματα που γεννήθηκαν μετά την κατάρρευση του μαοϊκού κομμουνισμού και του ψευδοσοσιαλισμού της Σοβιετικής Ένωσης, στις αρχές της δεκαετίας του 1990.
Για δεκαετίες μετά τη μεταπολίτευση η Ελλάδα δεν αποτέλεσε στο πεδίο αυτό εξαίρεση στον κανόνα, καθώς τρία, τέσσερα ή πέντε το πολύ κόμματα εισέρχονταν σε κάθε βουλευτική περίοδο στη Βουλή. Βέβαια, στις εκλογές συμμετείχαν πάντα δεκάδες κόμματα που δεν κατάφερναν να περάσουν το όριο του 3%. Τα περισσότερα από αυτά είχαν συγγενή πολιτική ιδεολογία, ιδιαίτερα αυτά του χώρου της Αριστεράς, που όμως δεν ήταν ικανή για να τα συσπειρώσει κάτω από μια ιδεολογική ομπρέλα. Λειτουργούσαν και συνεχίζουν να λειτουργούν έτσι με τη μορφή καπετανάτου, σαν προσωποπαγή δημιουργήματα του ή της αρχηγού τους.
Η πολιτική μας κουλτούρα, που επί διακόσια χρόνια αρδεύεται από τον αντισυλλογικό ατομικισμό, το χαμηλό όριο εισόδου στη Βουλή, τη χρηματοδότηση των κομμάτων της Βουλής και τα κάθε λογής προνόμια των αρχηγών των πολιτικών κομμάτων, φλογίζει τη φαντασία εγωπαθητικών ατόμων που διακατέχονται από το σύνδρομο του Ναπολέοντα και συχνά ακόμα και γραφικών, με αποτέλεσμα να συμμετέχουν κάθε φορά στις εκλογές πάνω από τριάντα πολιτικοί σχηματισμοί. Πρόκειται για υπερβολικό αριθμό κομμάτων για μια χώρα δέκα εκατομμυρίων κατοίκων που στις εκλογές συμμετέχουν λίγοι περισσότεροι από τους μισούς.
Από όσα γνωρίζω δεν υπάρχει μεγάλη ευρωπαϊκή δημοκρατική χώρα, στο κοινοβούλιο της οποίας να συμμετέχουν εννέα πολιτικά κόμματα όπως στην Ελλάδα. Ακόμα και αν αυτό συμβαίνει, είναι συνήθης η πρακτική να συνεργάζονται δύο ή τρία πολιτικά κόμματα στη βάση ενός συναινετικού προγράμματος αρχών για να συγκυβερνήσουν. Η συναίνεση είναι για αυτούς πρόκληση για το κοινό καλό της χώρας τους, ενώ για εμάς είναι προδοσία.
Δημοκρατία σημαίνει δημιουργική συνεργασία και συναίνεση των πολιτικών δυνάμεων για το κοινό καλό και αποδοχή των απόψεων των άλλων. Η εκτόξευση προσωπικών προσβλητικών χαρακτηρισμών και ύβρεων από το βήμα της Βουλής ή τα ΜΜΕ κατά των αντιπάλων δεν έχει σχέση με τη δημοκρατία. Όταν οι πολιτικοί αντίπαλοι αντιμετωπίζονται σαν εχθροί η δημοκρατία χάνει την υπόστασή της και κινδυνεύει. Είμαστε πολιτικά ανώριμοι και μοιραίοι, όπως θα έλεγε ο ποιητής, εγωπαθείς ατομικιστές, φθονεροί, μαριονέτες ξένων δυνάμεων που υποσκάπτουν το μέλλον της χώρας ή εκκολαπτόμενοι σωτήρες που ζηλεύουμε τη δόξα του Χριστού; Αν όχι γιατί βγαίνουμε με ψαρόβαρκες στη φουρτουνιασμένη θάλασσα αντί να συνταξιδέψουμε με δυο-τρία ασφαλή σκαριά; Γιατί δεν ωριμάζουμε πολιτικά και κοινωνικά και παραμένουμε φανατικοί εφηβολάγνοι; Υπάρχει σώφρων άνθρωπος που θα αντέξει να παρακολουθήσει συζήτηση της Βουλής και δεν θα σχηματίσει την εντύπωση ότι δεν πρόκειται για Κοινοβούλιο, αλλά για συνεδρίαση της Εθνικής Φοιτητικής Ένωσης Ελλάδας (ΕΦΕΕ);
Το φαινόμενο του πολυκομματισμού γίνεται όλο και πιο έντονο όσο πλησιάζουμε προς τις εκλογές. Η ίδρυση δύο ακόμα κομμάτων τις τελευταίες μέρες και η εκκόλαψη ενός ακόμα θα οδηγήσουν σε έναν κομματικό πολυκερματισμό, ο οποίος θα στενέψει ακόμα περισσότερο τα περιθώρια πολιτικής συναίνεσης και συνεργασίας. Σε μια εποχή που ο κόσμος σπαράσσεται από πολέμους, η διεθνής οικονομική κατάσταση χειροτερεύει και η Τουρκία ανοίγει πάλι τη βεντάλια του οθωμανικού αναθεωρητισμού δεν θεωρώ πως η εξέλιξη αυτή είναι χρήσιμη για τη χώρα.
Εύχομαι στις εκλογές να πρυτανεύσουν η λογική, η ορθή κρίση και ο νηφάλιος στοχασμός, να συνειδητοποιήσουμε την επικινδυνότητα της κατάστασης και να πράξουμε τα δέοντα. Όπως έγραψαν οι Στωικοί χιλιάδες χρόνια πριν, η λογική είναι η ύψιστη αρχή που μας επιτρέπει να ελέγχουμε τα συναισθήματα, τις ορμές και τα πάθη και μας προφυλάσσει από τις κακοτοπιές και τις δυστυχίες. Η λογική χαλιναγωγεί τη βούληση και μας απελευθερώνει από τις δουλείες έγραψε ο Σπινόζα. Η λογική μας βοηθά να αποδιώξουμε προκαταλήψεις και ψευδαισθήσεις και μας ωριμάζει υποστήριξε ορθά ο Ντέιβιντ Χιουμ.
Μήπως είναι καιρός να δούμε σοβαρά την επικείμενη αναθεώρηση του Συντάγματος και να ενσωματώσουμε ζητήματα όπως η αύξηση του ποσοστού εισόδου στη Βουλή στο 5%, η μείωση του αριθμού των βουλευτών σε 200, ο σταθερός αριθμός υπουργείων και υπουργών σε όχι περισσότερα από είκοσι, όπως συμβαίνει στις μεγάλες δημοκρατικές χώρες της Β. Ευρώπης, και ο ορισμός ανώτατου ορίου δύο θητειών στη Βουλή; Τα οφέλη από τις μεταρρυθμίσεις αυτές θα είναι τεράστια για την ποιότητα του πολιτεύματος και για την εθνική οικονομία, διότι αφενός θα εκλείψουν από το πολιτικό προσκήνιο πολλοί μη χρήσιμοι επαγγελματίες πολιτικοί και αφετέρου θα εξοικονομηθούν πόροι για την υλοποίηση ευνοϊκότερων κοινωνικών πολιτικών.
* Ο Ανδρέας Μήλιος είναι διδάκτωρ πολιτειολογίας του πανεπιστημίου της Φρανκφούρτης, οικονομολόγος και συγγραφέας. Το τελευταίο του βιβλίο με τον τίτλο «Τα μυστικά των λογοτύπων» κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις ΚΛΕΙΔΑΡΙΘΜΟΣ.
