Ο Τραμπ θέλει τη βοήθεια της Κίνας για το Ιράν, αλλά ο Σι έχει άλλα σχέδια

Ο Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) αναμένεται να ζητήσει τη βοήθεια του Σι Τζινπίνγκ για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν κατά τη συνάντησή τους αυτή την εβδομάδα, όμως αναλυτές εκτιμούν ότι το Πεκίνο δύσκολα θα εγκαταλείψει έναν από τους σημαντικότερους συμμάχους του στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με αναλυτές, ο Κινέζος πρόεδρος ενδέχεται να πιέσει διακριτικά την Τεχεράνη να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ωστόσο δεν αναμένεται να διακόψει την οικονομική στήριξη προς το Ιράν ούτε να σταματήσει την παροχή αγαθών διπλής χρήσης που είναι κρίσιμα για τις στρατιωτικές του δυνατότητες.

Από την πλευρά του, ο Τραμπ διαθέτει ισχυρά μέσα πίεσης απέναντι στην Κίνα,  μεταξύ αυτών και την απειλή κυρώσεων σε μεγάλες κινεζικές τράπεζες, όμως η χρήση τους θα μπορούσε να έχει υψηλό οικονομικό κόστος και για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι ελπίδες για συμφωνία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, που θα μπορούσε να τερματίσει τη σύγκρουση και να αποκλιμακώσει την εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου, έχουν εξασθενήσει, ενώ η εκεχειρία εμφανίζεται ολοένα και πιο εύθραυστη.

Σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τον σχεδιασμό της συνάντησης, συνεργάτες του Τραμπ θεωρούν ότι το Πεκίνο ως ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου  είναι από τους λίγους παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την ηγεσία της Τεχεράνης ώστε να οριστικοποιήσει μια συμφωνία με την Ουάσινγκτον.

Διαβάστε όλες τις εξελίξεις για την Κρίση στη Μέση Ανατολή

Η αμερικανική πλευρά, χωρίς αποτελεσματικά μέσα εξαναγκασμού απέναντι στην Κίνα, επιδιώκει να πείσει την κινεζική ηγεσία ότι η άμεση λήξη του πολέμου εξυπηρετεί και τα δικά της συμφέροντα.

Το Πεκίνο, ωστόσο, έχει αντικρουόμενα συμφέροντα. Από τη μία πλευρά επιθυμεί να παραμείνει ανοιχτό το Στενό του Ορμούζ, το οποίο οι ιρανικές στρατιωτικές κινήσεις έχουν ουσιαστικά περιορίσει. Από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, συμπεριλαμβανομένου μεγάλου μέρους των εισαγωγών που κατευθύνονται προς την Κίνα.

Από την άλλη πλευρά, το Ιράν παραμένει για την Κίνα στρατηγικός σύμμαχος σε μια κρίσιμη γεωπολιτική περιοχή και αντίβαρο απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα, ο πόλεμος -αν και επιβαρύνει οικονομικά το Πεκίνο- έχει στρέψει τη διπλωματική και στρατιωτική προσοχή της Ουάσινγκτον μακριά από τον Ινδο-Ειρηνικό.

Αυτό καθιστά λιγότερο πιθανό το ενδεχόμενο ο Σι Τζινπίνγκ να αξιοποιήσει την ισχυρή επιρροή της Κίνας στην Τεχεράνη για να πιέσει το Ιράν σε σημαντικές παραχωρήσεις.

Η Ενριέτα Λέβιν, ανώτερη ερευνήτρια στο think tank «Συμβούλιο Στρατηγικών και Διεθνών Σχέσεων στην Ουάσινγκτον», δήλωσε ότι ο Σι προσέρχεται στη σύνοδο «με ενισχυμένη αυτοπεποίθηση», ενισχυμένος τόσο από την υποχώρηση του Τραμπ από την περσινή εκστρατεία επιβολής δασμών όσο και από την αίσθηση ότι η αμερικανική εμπλοκή στο Ιράν αποσπά κρίσιμο στρατιωτικό εξοπλισμό από την «αυλή» της Κίνας.

Ο Τραμπ, πάντως, δήλωσε την Τρίτη σε δημοσιογράφους ότι δεν χρειάζεται τη βοήθεια της Κίνας για να πιέσει το Ιράν, επικαλούμενος τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.

«Το ιρανικό καθεστώς γνωρίζει ότι η σημερινή κατάσταση δεν είναι βιώσιμη και ο πρόεδρος Τραμπ κρατά όλα τα χαρτιά καθώς οι διαπραγματευτές εργάζονται για μια συμφωνία», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Ολίβια Γουέιλς.

Από την πλευρά της Κίνας, ο εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας Λιου Πενγκγιού δήλωσε ότι το Πεκίνο αντιτίθεται σε «παράνομες μονομερείς κυρώσεις» και πρόσθεσε ότι η Κίνα ζητά από τις εταιρείες της να λειτουργούν σύμφωνα με τους νόμους και τους κανονισμούς.

«Όσον αφορά την κατάσταση στο Ιράν, η άμεση προτεραιότητα αυτή τη στιγμή είναι να αποτραπεί με κάθε τρόπο η επανάληψη των συγκρούσεων και όχι να εκμεταλλευτούμε την κατάσταση για να εκτοξεύονται κατηγορίες εναντίον άλλων χωρών», δήλωσε ο Λιου.

Περιορισμένες οι επιλογές πίεσης προς την Κίνα

Ο Ντόναλντ Τραμπ, του οποίου τα ποσοστά αποδοχής έχουν πληγεί σημαντικά από τον πόλεμο, διαθέτει περιορισμένα μέσα πίεσης προς την Κίνα ώστε να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο απέναντι στο Ιράν. Στα διαθέσιμα εργαλεία περιλαμβάνονται κυρώσεις και δασμοί, καθώς και ορισμένες λιγότερο πιθανές επιλογές.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό στο Ιράν, ενώ ο Τραμπ είχε αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο επιβολής τελών στη διέλευση πλοίων από το Στενό του Ορμούζ, μια προοπτική που θα προκαλούσε έντονη αντίδραση στο Πεκίνο.

Ωστόσο, μετά τις αντιδράσεις στο εσωτερικό και διεθνώς, ο Λευκός Οίκος ξεκαθάρισε ότι ο Τραμπ επιθυμεί να παραμείνει ανοιχτό το Στενό του Ορμούζ χωρίς περιορισμούς στην κυκλοφορία. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανακοίνωσε μάλιστα αυτή την εβδομάδα ότι Ουάσινγκτον και Πεκίνο συμφώνησαν πως καμία χώρα ή ομάδα δεν θα πρέπει να επιβάλλει διόδια στη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.

Μία ακόμη επιλογή είναι οι κυρώσεις. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη επιβάλει οικονομικές κυρώσεις σε ορισμένες κινεζικές οντότητες που εμπλέκονται στην παράκαμψη των κυρώσεων κατά του Ιράν, όμως ειδικοί εκτιμούν ότι τα μέτρα αυτά δεν έχουν επηρεάσει ουσιαστικά τις εμπορικές ροές.

Ο Μπρετ Έρικσον, επικεφαλής της Obsidian Risk Advisors, υποστήριξε ότι αυτό συμβαίνει επειδή η Ουάσινγκτον αποφεύγει να χρησιμοποιήσει κρίσιμους μοχλούς πίεσης, όπως η στοχοποίηση κινεζικών τραπεζών που διευκολύνουν το εμπόριο με το Ιράν.

«Το υπουργείο Οικονομικών απλώς δεν είναι διατεθειμένο να κινηθεί εναντίον των κινεζικών τραπεζών που πραγματικά έχουν σημασία», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Πηγή με άμεση γνώση των επιλογών του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών ανέφερε ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν χιλιάδες πιθανούς στόχους που συνδέονται με παράνομες χρηματοοικονομικές δραστηριότητες της Κίνας.

«Είναι πρακτικά αδύνατο να εφαρμοστούν οι κυρώσεις κατά του Ιράν χωρίς να στοχοποιηθούν κινεζικές τράπεζες», ανέφερε η ίδια πηγή, προσθέτοντας ωστόσο ότι μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί εντολή για μέτρα κατά μεγάλων κινεζικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, παρά τις πρόσφατες απειλές προς αγοραστές ιρανικού πετρελαίου.

Τον Απρίλιο, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ απέστειλε προειδοποιητικές επιστολές σε δύο κινεζικές τράπεζες, των οποίων τα ονόματα δεν αποκαλύφθηκαν, σχετικά με τη διευκόλυνση αγορών ιρανικού πετρελαίου, προειδοποιώντας ότι το υπουργείο είναι έτοιμο να επιβάλει κυρώσεις. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχει υπάρξει περαιτέρω ενέργεια.

Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τον σχεδιασμό της επίσκεψης, ο Μπέσεντ αναμένεται να επαναφέρει το ζήτημα κατά τη διάρκεια της επίσκεψης Τραμπ στην Κίνα.

Ο φόβος κινεζικών αντιποίνων περιορίζει τις ΗΠΑ

Ειδικοί εκτιμούν ότι η απροθυμία της Ουάσινγκτον να στοχοποιήσει ευθέως το κινεζικό τραπεζικό σύστημα αντανακλά τον φόβο για πιθανές σκληρές κινεζικές αντιδράσεις.

Ακόμη και μια αμερικανική κίνηση εναντίον μικρής ή μεσαίας κινεζικής τράπεζας θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν νέο κύκλο οικονομικής κλιμάκωσης ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, προειδοποιεί ο Έντουαρντ Φίσμαν, διευθυντής του Geoeconomics Center στο Council on Foreign Relations.

Μία αντίδραση «οφθαλμός αντί οφθαλμού» θα μπορούσε να επαναφέρει τον δαπανηρό εμπορικό πόλεμο και τους τριψήφιους δασμούς που ΗΠΑ και Κίνα είχαν παγώσει πέρυσι, εξέλιξη που θα είχε πολιτικό κόστος για τον Τραμπ λόγω των πληθωριστικών επιπτώσεων στην αμερικανική οικονομία.

«Οι βομβαρδισμοί σε μια στρατηγικά κρίσιμη περιοχή όπως το Ιράν έχουν τεράστιο αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία, όμως οι κυρώσεις εναντίον μιας μεγάλης κρατικής κινεζικής τράπεζας θα μπορούσαν να έχουν ακόμη μεγαλύτερες συνέπειες», δήλωσε ο Τζιμ Μούλιναξ, πρώην διευθυντής πολιτικής κυρώσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Μια επίθεση στις μεγάλες κινεζικές τράπεζες θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει το Πεκίνο στην αξιοποίηση του ισχυρότερου γεωοικονομικού του όπλου: των κρίσιμων ορυκτών.

Η Κίνα, που διατηρεί σχεδόν μονοπωλιακή θέση στη διύλιση και επεξεργασία σπάνιων γαιών παγκοσμίως, είχε απειλήσει στη διάρκεια του περσινού εμπορικού πολέμου ότι θα περιορίσει τις εξαγωγές των ορυκτών που είναι απαραίτητα για αμερικανικές βιομηχανίες, προκαλώντας έντονη ανησυχία στη Δύση. Η απειλή αυτή συνέβαλε τελικά στη διαμόρφωση μιας εύθραυστης εμπορικής αποκλιμάκωσης μεταξύ των δύο χωρών.

Ακόμη και χωρίς νέες κυρώσεις, πάντως, το ζήτημα αναμένεται να σκιάσει τις συνομιλίες αυτής της εβδομάδας. Το Πεκίνο καταδίκασε τη Δευτέρα τις αμερικανικές κυρώσεις της Παρασκευής κατά τριών εταιρειών με έδρα την Κίνα, τις οποίες η Ουάσινγκτον κατηγορεί ότι υποστήριζαν στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ιράν.

Πέρα από το οικονομικό σκέλος, η Κίνα φαίνεται να έχει διδαχθεί από την αμερικανική εμπειρία στη Μέση Ανατολή και αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα οποιαδήποτε βαθύτερη εμπλοκή στην περιοχή, εκτιμά ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Κερτ Κάμπελ.

«Θα είναι δύσκολο να εμπλακούν βαθιά οι Κινέζοι υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Θα κινηθούν προσεκτικά, γιατί βλέπουν κι αυτοί τον πολιτικό βάλτο που μπορεί να δημιουργηθεί», δήλωσε.
 

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.