Ο Stephen Lankenau έχει αφιερώσει χρόνια στη μελέτη του τρόπου με τον οποίο οι άνθρωποι χρησιμοποιούν την κάνναβη στην καθημερινή τους ζωή. Ως διευθυντής του Κέντρου Έρευνας Ιατρικής Κάνναβης του Πανεπιστημίου Drexel, έχει παρακολουθήσει τη νομιμοποίηση της ουσίας να επεκτείνεται, τα προϊόντα να γίνονται ισχυρότερα και την καθημερινή χρήση να γίνεται ολοένα συχνότερη.
Ωστόσο, ένα από τα πιο βασικά ερωτήματα παραμένει εκπληκτικά δύσκολο να απαντηθεί: Πόση κάνναβη θεωρείται υπερβολική για τον εγκέφαλο;
Σε αντίθεση με το αλκοόλ, όπου υπάρχουν κοινωνικά πρότυπα που ορίζουν τη μετριοπάθεια, μια μπίρα μετά τη δουλειά ή ένα ποτήρι κρασί στο δείπνο, η κάνναβη εισέρχεται στη σύγχρονη καθημερινότητα χωρίς σαφείς κανόνες ή κοινά αποδεκτές συνήθειες. Οι ερευνητές προσπαθούν να κατανοήσουν πότε η χρήση γίνεται προβληματική και κατά πόσο νέες κοινωνικές πρακτικές θα μπορούσαν να περιορίσουν τους κινδύνους.
Το ζήτημα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία καθώς η χρήση κάνναβης αυξάνεται, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων ενηλίκων, οι οποίοι χρησιμοποιούν συχνότερα και τα πιο ισχυρά προϊόντα της αγοράς.
Οι γιατροί αναφέρουν αυξανόμενο αριθμό ασθενών που καταλήγουν στα επείγοντα περιστατικά με σύγχυση, παράνοια, ταχυκαρδία, ζάλη και άλλα συμπτώματα δηλητηρίασης από κάνναβη. Παράλληλα, μια μελέτη έδειξε ότι τα περιστατικά του συνδρόμου υπερέμεσης από κανναβινοειδή, μιας κατάστασης που προκαλεί σοβαρούς και επαναλαμβανόμενους εμετούς, τετραπλασιάστηκαν μεταξύ ενηλίκων ηλικίας 18 έως 35 ετών από το 2016 έως το 2022.
Η ψυχαγωγική χρήση κάνναβης είναι πλέον νόμιμη σε 24 πολιτείες των ΗΠΑ και στην Ουάσιγκτον. Το 2002 περίπου 25 εκατομμύρια Αμερικανοί δήλωναν ότι είχαν χρησιμοποιήσει κάνναβη μέσα στον τελευταίο χρόνο. Μέχρι το 2023 ο αριθμός αυτός είχε φτάσει σχεδόν τα 70 εκατομμύρια. Η καθημερινή ή σχεδόν καθημερινή χρήση αυξήθηκε ακόμη ταχύτερα, ενώ οι άνω των 35 ετών αποτελούν πλέον μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες ομάδες χρηστών.
Η επιστημονική κοινότητα καταλήγει ολοένα και περισσότερο σε τρεις βασικούς παράγοντες: πόσο συχνά χρησιμοποιεί κάποιος, σε ποια ηλικία ξεκίνησε και πόσο ισχυρό είναι το προϊόν.
1. Η δραστικότητα της κάνναβης έχει αλλάξει δραματικά
Όταν η μαριχουάνα έγινε ευρέως γνωστή στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1960, συνδέθηκε με την αντικουλτούρα, τις αντιπολεμικές διαδηλώσεις και τον νεανικό πειραματισμό.
Σήμερα, όμως, η κάνναβη είναι πολύ πιο ισχυρή από εκείνη που χρησιμοποιούσαν οι προηγούμενες γενιές.
Τις δεκαετίες του 1970 και του 1980 τα περισσότερα άνθη κάνναβης περιείχαν χαμηλά ποσοστά THC, συχνά μονοψήφια. Σήμερα πολλά εμπορικά προϊόντα ξεπερνούν το 20% THC, ενώ τα συμπυκνώματα, τα έλαια και τα προϊόντα ατμίσματος μπορούν να φτάσουν ακόμη και το 70%-90%.
Η THC (τετραϋδροκανναβινόλη) είναι η ουσία που προκαλεί τη μέθη, την παράνοια και, σε ορισμένους χρήστες, ψυχωτικά συμπτώματα.
Αυξανόμενος αριθμός μελετών συνδέει τη συχνή χρήση υψηλής περιεκτικότητας σε THC με μεταβολές στη συνδεσιμότητα του εγκεφάλου, ελλείμματα στη μνήμη εργασίας και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ψυχωσικών συμπτωμάτων, ιδιαίτερα σε νεαρά άτομα και σε όσους έχουν προϋπάρχουσα ευαλωτότητα.
2. Τα οφέλη για την ψυχική υγεία ίσως έχουν υπερεκτιμηθεί
Πολλοί ενήλικες, ιδιαίτερα μεγαλύτερης ηλικίας, χρησιμοποιούν κάνναβη για την αντιμετώπιση του πόνου, της αϋπνίας ή του άγχους.
Ωστόσο, δύο πρόσφατες μελέτες αμφισβητούν αυτή την πρακτική.
Μία ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο JAMA Internal Medicine εξέτασε έρευνες σχετικά με τη διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD), το άγχος, την κατάθλιψη, τη ΔΕΠΥ, τη διπολική διαταραχή και άλλες ψυχικές παθήσεις. Οι συγγραφείς κατέληξαν ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν υποστηρίζουν τη χρήση κάνναβης για καμία από αυτές τις καταστάσεις, ενώ παράλληλα επισημαίνουν σημαντικούς κινδύνους ανεπιθύμητων ενεργειών.
Παρόμοια συμπεράσματα προέκυψαν και από μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο The Lancet. Παρότι βρέθηκαν ενδείξεις για βελτίωση της αϋπνίας, των τικ ή του συνδρόμου Tourette και ορισμένων συμπτωμάτων του αυτισμού, οι ερευνητές τόνισαν ότι η ποιότητα των αποδείξεων ήταν γενικά χαμηλή.
3. Οι γνωστικές επιδράσεις διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία
Ένα από τα πιο απρόσμενα ευρήματα των τελευταίων ετών είναι ότι η μέτρια χρήση στην ενήλικη ζωή ίσως δεν επηρεάζει τη γνωστική λειτουργία όσο φοβούνταν παλαιότερα οι επιστήμονες.
Μελέτη του 2024 που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open σε μεσήλικες και ηλικιωμένους δεν βρήκε σημαντική σχέση μεταξύ μέτριας χρήσης κάνναβης και γνωστικής έκπτωσης μετά από ένα έτος παρακολούθησης.
Ο ψυχολόγος Carl Hart του Πανεπιστημίου Columbia υποστηρίζει ότι ο εγκέφαλος των ενηλίκων μπορεί να είναι πολύ πιο ανθεκτικός στις επιδράσεις της κάνναβης απ' όσο συχνά πιστεύεται.
Παράλληλα, μια μεγάλη μελέτη του 2025 που εξέτασε περισσότερους από 1.000 νέους ενήλικες ηλικίας 22 έως 36 ετών διαπίστωσε ότι οι πιο εμφανείς επιδράσεις εμφανίζονταν στους πολύ βαρείς χρήστες — άτομα που είχαν χρησιμοποιήσει κάνναβη πάνω από 1.000 φορές στη ζωή τους.
Η κύρια διαφορά εντοπίστηκε στη μνήμη εργασίας, δηλαδή στην ικανότητα διατήρησης και επεξεργασίας πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο. Οι μέτριοι χρήστες παρουσίαζαν πολύ λιγότερες διαφορές.
4. Οι έφηβοι φαίνεται να είναι οι πιο ευάλωτοι
Οι έρευνες εδώ και δεκαετίες δείχνουν ότι οι έφηβοι που χρησιμοποιούν τακτικά κάνναβη τείνουν να έχουν χαμηλότερες σχολικές επιδόσεις και μικρότερες πιθανότητες αποφοίτησης.
Μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 παρακολούθησε περίπου 460.000 εφήβους ηλικίας 13 έως 17 ετών μέχρι την ενηλικίωσή τους. Διαπίστωσε ότι όσοι είχαν χρησιμοποιήσει κάνναβη τον προηγούμενο χρόνο είχαν περίπου διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης ψυχωσικών ή διπολικών διαταραχών μέχρι την ηλικία των 26 ετών.
Κατά την εφηβεία, ο εγκέφαλος βρίσκεται σε κρίσιμη φάση ανάπτυξης, με τις νευρωνικές συνδέσεις να σχηματίζονται, να ενισχύονται και να αναδιαμορφώνονται. Μελέτες απεικόνισης έχουν συνδέσει τη χρήση κάνναβης πριν από τα 16 έτη με μεταβολές στη λευκή ουσία του εγκεφάλου.
Η καθηγήτρια ψυχοβιολογίας Bertha Madras από την Ιατρική Σχολή του Harvard διαπίστωσε σε πειράματα με ζώα ότι η καθημερινή έκθεση στην κάνναβη κατά την εφηβεία προκαλούσε σημαντική φλεγμονή σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη ρύθμιση των συναισθημάτων και του στρες.
5. Η διακοπή μπορεί να επιτρέψει γνωστική ανάκαμψη
Η λεγόμενη «αποχή ανοχής» (tolerance break), δηλαδή η προσωρινή διακοπή της χρήσης, είναι δημοφιλής μεταξύ των τακτικών χρηστών.
Μια ανασκόπηση του 2021 διαπίστωσε ότι ορισμένα γνωστικά ελλείμματα που σχετίζονται με τη χρήση κάνναβης — ιδιαίτερα εκείνα που αφορούν την προσοχή και τη μνήμη εργασίας — μπορεί να βελτιωθούν μετά από παρατεταμένη αποχή, ειδικά στους ενήλικες και στους ελαφρύτερους χρήστες.
Επιπλέον, μελέτη του 2018 έδειξε ότι έφηβοι και νεαροί ενήλικες που απείχαν από την κάνναβη για δύο εβδομάδες παρουσίασαν μετρήσιμη βελτίωση στην προσοχή.
Μελέτες απεικόνισης του εγκεφάλου έχουν επίσης δείξει ότι ορισμένες μεταβολές στη συνδεσιμότητα του εγκεφάλου μπορεί να εξομαλυνθούν εν μέρει μετά από περίοδο αποχής.
6. Ενδείξεις ότι ορισμένα κανναβινοειδή ίσως προστατεύουν τον γηράσκοντα εγκέφαλο
Οι επιστήμονες εξετάζουν όλο και περισσότερο αν ορισμένα κανναβινοειδή μπορούν να προστατεύσουν τον εγκέφαλο από τις επιπτώσεις της γήρανσης, μειώνοντας τη φλεγμονή και το κυτταρικό στρες.
Μια μελέτη του 2024 από το Ινστιτούτο Salk επικεντρώθηκε στην κανναβινόλη (CBN), μια ουσία που σχηματίζεται καθώς η THC διασπάται με την πάροδο του χρόνου.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν, σε κυτταρικά και ζωικά μοντέλα, ότι η CBN φαινόταν να προστατεύει τα νευρικά κύτταρα διατηρώντας τη λειτουργία των μιτοχονδρίων και μειώνοντας το οξειδωτικό στρες.
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι επιστήμονες τονίζουν ότι απέχουμε ακόμη πολύ από το να αποδειχθεί πως προϊόντα που προέρχονται από την κάνναβη μπορούν να προλάβουν τη νόσο Αλτσχάιμερ ή τη νόσο Πάρκινσον στους ανθρώπους.
7. Τα προσωπικά όρια κάνουν τη διαφορά
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι, ενώ ορισμένοι χρήστες αναπτύσσουν προβληματικές συμπεριφορές, οι περισσότεροι δεν το κάνουν.
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο, ο Lankenau και οι συνεργάτες του ανέλυσαν εννέα χρόνια δεδομένων από νεαρούς χρήστες κάνναβης στο Λος Άντζελες.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: εκείνους που χρησιμοποιούσαν κάνναβη χωρίς σταθερούς προσωπικούς κανόνες και εκείνους που ακολουθούσαν συγκεκριμένα όρια, όπως να μην κάνουν χρήση πριν από τη δουλειά ή το σχολείο και να μην οδηγούν υπό την επήρεια.
Τα άτομα της δεύτερης ομάδας χρησιμοποιούσαν την κάνναβη λιγότερο συχνά και εμφάνιζαν μικρότερα ποσοστά προβληματικής χρήσης.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η μετριοπάθεια ίσως εξαρτάται λιγότερο από την ποσότητα και περισσότερο από την ύπαρξη σαφών κανόνων σχετικά με το πότε, πού και γιατί γίνεται η χρήση.
Όπως τονίζει ο Lankenau, καθώς η κάνναβη γίνεται ολοένα πιο διαθέσιμη, οι δημόσιες αρχές υγείας — και όχι οι ίδιες οι εταιρείες κάνναβης — πρέπει να αναλάβουν την ενημέρωση των καταναλωτών σχετικά με τη δραστικότητα, τη δοσολογία και τους πιθανούς κινδύνους.
«Όσο πιο ενημερωμένοι είναι οι καταναλωτές, τόσο λιγότερες αρνητικές συνέπειες θα βλέπουμε», καταλήγει.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
