Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντιμετωπίζουν έναν νέο κίνδυνο: η αντιπαράθεση του Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) με το Ιράν πρόκειται να μετατραπεί από οικονομικό σοκ σε πολιτική κρίση για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Με τις τιμές της ενέργειας να αυξάνονται και την ανάπτυξη να αποδυναμώνεται, οι κυβερνήσεις προετοιμάζονται για μια κρίση που έχουν μικρή δυνατότητα να αποτρέψουν -και που θα μπορούσε να διαβρώσει το ήδη αποδυναμωμένο πολιτικό κατεστημένο της Ένωσης.
Σε όλη την Ευρώπη, αντιδημοφιλείς κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα λαϊκιστικό κύμα αντιδράσεων που θα μπορούσε να πλήξει αρκετά ισχυρές χώρες, -πιθανότατα να οδηγήσει την επόμενη χρονιά, τον Εθνικό Συναγερμό στη Γαλλία σε νίκη, φέρνοντας την ακροδεξιά στο Μέγαρο των Ηλυσίων, προκαλώντας παράλληλα παγκόσμιους τριγμούς.
«Το ενεργειακό κόστος μετακυλίεται στα τρόφιμα, τις μεταφορές και τη στέγαση, πλήττοντας περισσότερο τα νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος», δήλωσε στο Politico ο Σίμους Μπόλαντ, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής. «Πολιτικά, αυτό δημιουργεί χώρο για δυσπιστία -όχι μόνο απέναντι στις εθνικές κυβερνήσεις, αλλά και ως προς την ικανότητα των ευρωπαϊκών θεσμών να προστατεύσουν τους πολίτες από εξωτερικά σοκ. Ενέχει τον κίνδυνο να επιταχυνθούν πιο προστατευτικές ή εσωστρεφείς προσεγγίσεις», σημείωσε.
Η Γαλλία είναι το μεγαλύτερο διακύβευμα. Όμως δεν είναι το μοναδικό σημάδι στην Ευρώπη ότι το κέντρο καταρρέει.
Στη Βουλγαρία, η νίκη του φιλορώσου πρώην προέδρου Ρούμεν Ράντεφ, έχει θέσει σε επιφυλακή τις κυβερνήσεις σε όλη την Ευρώπη. Στη Ρουμανία, μια κρίση στον κυβερνώντα συνασπισμό θα μπορούσε σύντομα να εκτοπίσει από την εξουσία τον φιλοευρωπαίο πρωθυπουργό Ίλιε Μπολοζάν. Στη Γερμανία, η ακροδεξιά «Εναλλακτική για τη Γερμανία» στοχεύει σε άνοδο των ποσοστών της στις εκλογές του Σεπτεμβρίου στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, έχοντας ήδη διεισδύσει σε περιοχές της δυτικής Γερμανίας, μακριά από την παραδοσιακή της βάση στα ανατολικά.
Ο πόλεμος στο Ιράν θα βρεθεί στο επίκεντρο τη Δευτέρα, καθώς υφυπουργοί Οικονομικών από τις 27 κυβερνήσεις της ΕΕ συναντώνται στην Αθήνα για να συζητήσουν πώς θα προστατεύσουν το μπλοκ από τις οικονομικές επιπτώσεις χωρίς να το οδηγήσουν σε κρίση χρέους, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της Ε. Οι προϊστάμενοί τους, οι υπουργοί Οικονομικών, θα συνεχίσουν τη συζήτηση την επόμενη εβδομάδα στις Βρυξέλλες, καθώς τα υπουργεία Οικονομικών ξεκινούν το δύσκολο έργο της κατάρτισης των εθνικών προϋπολογισμών για το επόμενο έτος.
Καμπανάκια κινδύνου
Όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες πραγματοποίησαν τη διήμερη σύνοδό τους στην Κύπρο την περασμένη εβδομάδα, ενώ οικονομικοί αξιωματούχοι και ειδικοί συγκεντρώνονταν στην Ελλάδα, ένα κοινό νήμα κυριαρχούσε σε ιδιωτικές συναντήσεις, ανεπίσημες συνομιλίες και δημόσιες δηλώσεις: η ευρωπαϊκή οικονομία είναι ήδη αδύναμη και το σοκ από το Ιράν απειλεί να την καταστήσει πολιτικά «γυμνή».
«Καθώς ο αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ συνεχίζεται, είναι σαφές ότι οι επιπτώσεις του γίνονται πιο έντονες και, όπως λένε ορισμένοι, διαχέονται στην ευρύτερη οικονομία», δήλωσε στο Politico ο Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομικών, Βάλντις Ντομπρόβσκις, στο περιθώριο του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών στην Ελλάδα. «Η συμβουλή μας είναι να παραμείνουμε σε προσωρινά και στοχευμένα μέτρα, ώστε να περιοριστεί και ο δημοσιονομικός τους αντίκτυπος, καθώς ο δημοσιονομικός χώρος είναι ήδη πιο περιορισμένος μετά την Covid-19 και την πρώτη ενεργειακή κρίση που προκλήθηκε από τη ρωσική πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το 2022», ανέφερε.
Η αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης παρατείνεται, αφού ένας νέος γύρος συνομιλιών ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή. Το Στενό του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστό, διατηρώντας την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Οι επιθέσεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ και του Ισραήλ αποτελούν τον πιο πρόσφατο παράγοντα που ενεργοποιεί τον οικονομικό συναγερμό στην Ευρώπη. Όμως τα καμπανάκια ηχούν εδώ και χρόνια.
Η Ευρώπη κινδυνεύει, εκτός αν οι ηγέτες προχωρήσουν σε εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις για να καλύψουν την απόσταση από την ταχύτερα αναπτυσσόμενη Κίνα και τις ΗΠΑ», είχε προειδοποιήσει το 2024 ο πρώην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι.
«Δεν πρέπει να υποτιμούμε ότι πρόκειται για μια μοναδική στιγμή, όπου ένας Αμερικανός πρόεδρος, ένας Ρώσος πρόεδρος και ένας Κινέζος πρόεδρος είναι όλοι αντίθετοι με τους Ευρωπαίους», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα την Παρασκευή, όπου είχε συνομιλίες με τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, μετά τη σύνοδο της ΕΕ. «Άρα, αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή για να ξυπνήσουμε», επεσήμανε.
Ως ένδειξη των αυξανόμενων δημοσιονομικών πιέσεων, και οι δύο ηγέτες αξιοποίησαν τη συνάντησή τους για να ζητήσουν την επιμήκυνση της αποπληρωμής του ευρωπαϊκού σχεδίου ανάκαμψης μετά την πανδημία, καθώς και για τη χρηματοδότηση των επενδυτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης.
Υποβάθμιση οικονομικών προβλέψεων
Η οικονομική υποτονικότητα που ταλανίζει την Ευρώπη εδώ και χρόνια μετατρέπεται σε κάτι πιο επείγον: στασιμοπληθωρισμό. Οι αυξανόμενες τιμές που προκαλούνται από τον πόλεμο συγκρούονται με την ασθενική ανάπτυξη στην ΕΕ.
Αρχικά θεωρήθηκε προσωρινή, όμως πλέον η κρίση αναμένεται να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις και εξαπλώνεται στην ευρύτερη οικονομία, δήλωσε ο Ντομπρόβσκις.
«Αντιμετωπίζουμε στασιμοπληθωρισμό -οικονομική επιβράδυνση και αυξημένο πληθωρισμό ταυτόχρονα», ανέφερε στο Politico. «Είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα χρειαστεί να αναθεωρήσουμε προς τα κάτω τις ετήσιες οικονομικές μας προβλέψεις», σημείωσε.
Η Γερμανία και η Ιταλία -που μαζί αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα τρίτο του συνολικού ΑΕΠ της ΕΕ- έχουν και οι δύο υποβαθμίσει τις ετήσιες οικονομικές τους προβλέψεις τις τελευταίες ημέρες.
Στη σύνοδο της περασμένης εβδομάδας, οι ηγέτες της ΕΕ εξέτασαν προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον μετριασμό των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης, μεταξύ των οποίων μειώσεις στους φόρους ηλεκτρικής ενέργειας, κοινωνικά προγράμματα για ευάλωτα νοικοκυριά, μειώσεις ΦΠΑ, στοχευμένες επιδοτήσεις για καθαρές τεχνολογίες, επενδύσεις σε ενεργειακά δίκτυα και συντονισμένη αναπλήρωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου.
Ωστόσο, υπάρχουν όρια στο τι μπορεί να κάνουν οι Βρυξέλλες — ή οι οικονομικά πιεσμένες εθνικές κυβερνήσεις.
Πολλές χώρες της ΕΕ εξακολουθούν να επιβαρύνονται με υψηλά επίπεδα χρέους και ελλείμματα που προέκυψαν από τα προγράμματα οικονομικής στήριξης της περιόδου της πανδημίας. Αυτό αφήνει μικρά περιθώρια για παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας, όπως εκείνες που υιοθέτησε η Ευρώπη όταν ξέσπασε η Covid ή μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Ο Ντομπρόβσκις δήλωσε ότι η Κομισιόν αποφεύγει μέτρα «τύπου μπαζούκα» και καλεί τις κυβερνήσεις να περιοριστούν σε «στοχευμένη, προσωρινή» στήριξη -με άλλα λόγια, να παρεμβαίνουν μόνο εκεί όπου η πίεση είναι πιο έντονη.
«Ηλίθιο»
Η οικονομική απαισιοδοξία επαναφέρει επίσης μία από τις παλαιότερες γραμμές ρήξης στην ΕΕ: τη σύγκρουση μεταξύ των «φειδωλών» χωρών του Βορρά και των χωρών του Νότου που ζητούν περισσότερη στήριξη από τις Βρυξέλλες.
Οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της ΕΕ ύψους 1,8 τρισ. ευρώ για την περίοδο 2028–2034 έχουν εξελιχθεί σε πεδίο αντιπαράθεσης. Οι χώρες του Βορρά θέλουν να περιορίσουν τις δαπάνες και να κατευθύνουν περισσότερους πόρους στην άμυνα. Οι χώρες του Νότου υποστηρίζουν ότι χρειάζονται οικονομική στήριξη. Πάνω από τις διαπραγματεύσεις αιωρείται και ένα ακόμη βάρος: από το 2028, η ΕΕ θα πρέπει να αρχίσει να αποπληρώνει 25 δισ. ευρώ ετησίως για το κοινό χρέος που εκδόθηκε για την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών της πανδημίας Covid.
«Δανειστήκαμε κατά τη διάρκεια της Covid. Σήμερα κάποιοι μας λένε ότι πρέπει να αποπληρώσουμε γρήγορα», δήλωσε ο Μακρόν την Παρασκευή. «Είναι ηλίθιο», τόνισε χαρακτηριστικά.
Διαβάστε εδώ περισσότερα για την κρίση στη Μέση Ανατολή
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
