Bloomberg: Τι διακυβεύεται για τις αγορές πετρελαίου καθώς Τραμπ και Νετανιάχου χτυπούν το Ιράν

Η απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου να επιτεθούν στο Ιράν δημιουργεί νέους κινδύνους για ένα σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εφοδιασμού πετρελαίου, όπως σχολιάζει το πρακτορείο Bloomberg.

Το Ιράν αντλεί περισσότερα από 3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ή το 3% της παγκόσμιας παραγωγής, καθιστώντας το τον τέταρτο μεγαλύτερο παραγωγό στον OPEC. Ωστόσο, η χώρα ασκεί πολύ μεγαλύτερη επιρροή στον παγκόσμιο εφοδιασμό ενέργειας λόγω της στρατηγικής της θέσης. 

Το Ιράν βρίσκεται στη μία πλευρά του Στενού του Ορμούζ, της ναυτιλιακής οδού για περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου από σημαντικούς προμηθευτές, όπως η Σαουδική Αραβία και το Ιράκ. Η κυκλοφορία που διέρχεται από τη θαλάσσια οδό υποχώρησε απότομα μετά τις περιφερειακές επιθέσεις που ξεκίνησαν το Σάββατο, αν και μερικά δεξαμενόπλοια εξακολουθούν να πλέουν.

Ακολουθούν τα σημαντικότερα στοιχεία που επηρεάζουν το ζήτημα της αγοράς πετρελαίου:

Περιφερειακοί κίνδυνοι

Το Ιράν υποστηρίζει εδώ και καιρό ότι έχει τη δυνατότητα να κλείσει πλήρως το στενό του Ορμούζ, αλλά πρόκειται για ένα ακραίο μέτρο που δεν έχει ληφθεί ποτέ στο παρελθόν — και ένα εφιαλτικό σενάριο για τις παγκόσμιες αγορές.

Χθες, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι κανείς δεν θα περνά από το Στενό του Ορμούζ, κλείνοντας ουσιαστικά μία από τις πιο σημαντικές πλωτές οδούς για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου.

Το Ορμούζ είναι το σημείο διασταύρωσης για το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου του Περσικού Κόλπου, καθώς και για τα διυλισμένα καύσιμα, όπως το ντίζελ και το καύσιμο αεροσκαφών. Το Κατάρ, ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο, εξαρτάται επίσης από το στενό και το Σάββατο ζήτησε από τους ιδιοκτήτες πλοίων να σταματήσουν τη ναυσιπλοΐα.

Διαδρομές εκτός του Κόλπου

Τα μέλη του OPEC, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έχουν τη δυνατότητα να ανακατευθύνουν το πετρέλαιό τους μέσω αγωγών που αποφεύγουν το Ορμούζ. 

Η Σαουδική Αραβία μπορεί να εκτρέψει ορισμένες αποστολές χρησιμοποιώντας έναν αγωγό μήκους 746 μιλίων που διασχίζει το βασίλειο και καταλήγει σε έναν τερματικό σταθμό στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου το πετρέλαιο μπορεί να φορτωθεί σε πλοία για περαιτέρω μεταφορά. Ο αγωγός East-West Pipeline έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει 5 εκατομμύρια βαρέλια αργού την ημέρα.

Τα ΗΑΕ μπορούν να παρακάμψουν το Στενό του Ορμούζ σε μικρότερο βαθμό, χρησιμοποιώντας έναν αγωγό που εκτείνεται από τα πετρελαϊκά τους πεδία έως ένα λιμάνι στον Κόλπο του Ομάν. Ο αγωγός Habshan-Fujairah έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει 1,5 εκατομμύρια βαρέλια αργού την ημέρα.

Το Ιράκ, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός της OPEC, διαθέτει έναν αγωγό που διασχίζει την Τουρκία και καταλήγει στην ακτή της Μεσογείου. Ωστόσο, ο αγωγός αυτός μπορεί να μεταφέρει μόνο πετρέλαιο που αντλείται από τα κοιτάσματα στο βόρειο τμήμα της χώρας, με αποτέλεσμα σχεδόν το σύνολο των εξαγωγών πετρελαίου να μεταφέρεται δια θαλάσσης από το λιμάνι Μπάσρα και να διέρχεται από το στενό του Ορμούζ.

Το Κουβέιτ, το Κατάρ και το Μπαχρέιν δεν έχουν άλλη επιλογή από το να μεταφέρουν το πετρέλαιό τους μέσω της θαλάσσιας οδού.

Ακόμη και με αυτές τις εναλλακτικές διαδρομές αγωγών, το κλείσιμο του στενού προκαλεί τεράστια διαταραχή στις εξαγωγές και θα οδηγούσε σε αύξηση των τιμών του αργού.

Η Σαουδική Αραβία και ορισμένοι άλλοι παραγωγοί επιτάχυναν πρόσφατα τις εξαγωγές πετρελαίου, καθώς η αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων από τις ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή πυροδότησε εντάσεις στην περιοχή.

Οι αποστολές σαουδικού αργού ανήλθαν κατά μέσο όρο σε περίπου 7,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα κατά τις πρώτες 24 ημέρες του Φεβρουαρίου, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών. Σύμφωνα με στοιχεία της Vortexa Ltd, οι συνολικές ροές από το Ιράκ, το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αναμένεται να αυξηθούν κατά σχεδόν 600.000 βαρέλια την ημέρα σε σχέση με την ίδια περίοδο του Ιανουαρίου.

Την Κυριακή, τα βασικά μέλη του OPEC+ - με επικεφαλής τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία - συμφώνησαν επίσης να επαναλάβουν την αύξηση της παραγωγής τον επόμενο μήνα, προσθέτοντας 206.000 βαρέλια την ημέρα.

Στόχοι επιθέσεων

Το πρωί της Κυριακής, υπήρχαν πολλά σημάδια ότι ο πόλεμος επεκτείνεται. Κτίρια χτυπήθηκαν στο Τελ Αβίβ, αμυντικά πυραυλικά συστήματα αναχαίτισαν ιρανικά βλήματα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και το Μπαχρέιν, ενώ υπήρξαν αναφορές για επιθέσεις στο διεθνές αεροδρόμιο του Ντουμπάι, τον πιο πολυσύχναστο αεροπορικό κόμβο στον κόσμο.

Την Κυριακή σημειώθηκε επίσης η πρώτη θαλάσσια επίθεση από την έναρξη του πολέμου. Ένα μικρό πετρελαιοφόρο, το οποίο φαίνεται να έχει υποστεί κυρώσεις από τις ΗΠΑ για τη βοήθεια που παρείχε στο Ιράν στην εξαγωγή καυσίμων, έγινε στόχος επίθεσης στα ανοικτά της βόρειας ακτής του Ομάν. 

Το 20μελές πλήρωμα του πλοίου εκκενώθηκε και τέσσερα άτομα τραυματίστηκαν, σύμφωνα με το Ομάν. Δεν είναι σαφές ποιος επιτέθηκε στο πλοίο, το οποίο ονομάζεται Skylight.

Στο παρελθόν, η Τεχεράνη έχει επιτεθεί σε ενεργειακούς πόρους ορισμένων γειτόνων της. Το 2019, μια επίθεση με drone και πυραύλους κατά της εγκατάστασης διύλισης πετρελαίου Abqaiq της Σαουδικής Αραβίας διέκοψε μια παραγωγή που αντιστοιχούσε σε περίπου 7% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Οι ΗΠΑ κατηγόρησαν το Ιράν για την επίθεση. 

Όσον αφορά το Ορμούζ, πολλοί αναλυτές λένε ότι είναι απίθανο το Ιράν να μπορέσει να κρατήσει κλειστή τη θαλάσσια οδό για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθιστώντας πιο πιθανές ενέργειες με μικρότερο αντίκτυπο, όπως η παρενόχληση της ναυσιπλοΐας. 

Κατά τη διάρκεια του πολέμου του περασμένου έτους με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, σχεδόν 1.000 πλοία την ημέρα είχαν παρεμβολές στα συστήματα GPS κοντά στις ακτές του Ιράν. Οι θαλάσσιες νάρκες είναι μια άλλη επιλογή που απειλεί από καιρό τα πλοία που διέρχονται από το σημείο.

Παραγωγή του Ιράν

Η παραγωγή πετρελαίου του Ιράν έχει αυξηθεί σε περίπου 3,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα από λιγότερα από 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα το 2020, παρά τις συνεχιζόμενες διεθνείς κυρώσεις. Η χώρα έχει γίνει πιο επιδέξια στο να παρακάμπτει τις κυρώσεις, στέλνοντας περίπου το 90% των εξαγωγών της στην Κίνα.

Τα μεγαλύτερα κοιτάσματα πετρελαίου της χώρας βρίσκονται στο Αχβάζ, στο Μαρούν και στο σύμπλεγμα του Δυτικού Καρούν, όλα στην επαρχία Χουζεστάν, που βρίσκεται στο βόρειο άκρο του Περσικού Κόλπου και συνορεύει με το Ιράκ.

Το κύριο διυλιστήριο του Ιράν, που χτίστηκε στο Αμπαντάν το 1912, μπορεί να επεξεργάζεται πάνω από 500.000 βαρέλια την ημέρα. Άλλα σημαντικά εργοστάσια είναι τα διυλιστήρια Bandar Abbas και Persian Gulf Star, τα οποία επεξεργάζονται αργό και συμπύκνωμα, ένα είδος εξαιρετικά ελαφρού πετρελαίου που υπάρχει σε αφθονία στο Ιράν. Η πρωτεύουσα, Τεχεράνη, έχει το δικό της διυλιστήριο.

Για τις αποστολές του Ιράν στο εξωτερικό, ο τερματικός σταθμός του νησιού Kharg στο βόρειο Περσικό Κόλπο αποτελεί τον κύριο κόμβο. Σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Mehr του Ιράν, το Σάββατο σημειώθηκε έκρηξη, χωρίς να δοθούν περισσότερες λεπτομέρειες ή να γίνει αναφορά στον τερματικό σταθμό πετρελαίου.

Το νησί Kharg διαθέτει πολυάριθμους χώρους φόρτωσης, προβλήτες, σημεία πρόσδεσης και δεξαμενές αποθήκευσης δεκάδων εκατομμυρίων βαρελιών αργού. Τα τελευταία χρόνια, οι εγκαταστάσεις αυτές έχουν διαχειριστεί εξαγωγές που ξεπερνούν τα 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.

Οι αμερικανικές κυρώσεις αποθαρρύνουν τους περισσότερους πιθανούς αγοραστές ιρανικού αργού, αλλά οι ιδιωτικές κινεζικές εταιρείες διύλισης παραμένουν πρόθυμοι πελάτες, υπό την προϋπόθεση ότι θα λαμβάνουν σημαντικές εκπτώσεις. Η Τεχεράνη βασίζεται για τις διεθνείς αποστολές της σε έναν στόλο παλαιών δεξαμενόπλοιων, τα οποία πλέουν κυρίως με απενεργοποιημένους πομποδέκτες για να αποφύγουν τον εντοπισμό τους.

Τον περασμένο μήνα, το Ιράν γέμιζε γρήγορα δεξαμενόπλοια στο νησί Kharg, πιθανώς σε μια προσπάθεια να μεταφέρει όσο το δυνατόν περισσότερο πετρέλαιο και να απομακρύνει τα πλοία από την περιοχή σε περίπτωση που η εγκατάσταση δεχόταν επίθεση. Έκανε μια παρόμοια κίνηση τον περασμένο Ιούνιο πριν από τις επιθέσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ.

Οποιαδήποτε επίθεση στον τερματικό σταθμό του νησιού Kharg θα ήταν ένα ισχυρό πλήγμα για την οικονομία της χώρας. 

Τα κύρια κοιτάσματα φυσικού αερίου του Ιράν βρίσκονται πιο νότια, κατά μήκος της ακτής του Περσικού Κόλπου. Οι εγκαταστάσεις στο Assaluyeh και στο Bandar Abbas επεξεργάζονται, μεταφέρουν και αποστέλλουν αέριο και συμπύκνωμα για εγχώρια χρήση στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τη θέρμανση, τα πετροχημικά και άλλες βιομηχανίες. 

Η περιοχή είναι το κύριο σημείο εξαγωγής συμπυκνωμάτων του Ιράν. Κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ιουνίου, μια επίθεση σε ένα τοπικό εργοστάσιο φυσικού αερίου προκάλεσε ανησυχία στους traders, αλλά δεν προκάλεσε μόνιμη αύξηση των τιμών του πετρελαίου, καθώς δεν επηρέασε καμία εξαγωγική εγκατάσταση. 

Αντιδράσεις της αγοράς   

Το πετρέλαιο σημείωσε τη μεγαλύτερη άνοδο των τελευταίων τριών ετών κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ιουνίου, με το Brent να ξεπερνά τα 80 δολάρια το βαρέλι στο Λονδίνο. Ωστόσο, τα κέρδη εξαφανίστηκαν γρήγορα μόλις έγινε σαφές ότι οι βασικές υποδομές πετρελαίου της περιοχής δεν είχαν υποστεί ζημιές. 

Έκτοτε, οι ανησυχίες για υπερπροσφορά κυριάρχησαν στις παγκόσμιες αγορές, με το Brent να κλείνει το 2025 περίπου 18% χαμηλότερα από το επίπεδο στο οποίο ξεκίνησε.

Παρά τους φόβους για υπερπροσφορά, οι τιμές έχουν σημειώσει άνοδο 19% φέτος, εν μέρει λόγω της ανησυχίας για πιθανές επιθέσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν. 

Με τις κύριες αγορές πετρελαίου να είναι κλειστές για το Σαββατοκύριακο, οι πληροφορίες για την αντίδραση των επενδυτών στις τελευταίες επιθέσεις είναι περιορισμένες. Ωστόσο, η IG Group Ltd., έθεσε την τιμή του αμερικανικού αργού West Texas Intermediate στα 75,33 δολάρια, με άνοδο 12% από το κλείσιμο της Παρασκευής.

Για το Brent, παγκόσμιο δείκτη αναφοράς για τις τιμές πετρελαίου, οι επιθέσεις είναι πιθανό να ωθήσουν την αγορά προς τα 80 δολάρια «βραχυπρόθεσμα», καθώς έχει ήδη τιμολογηθεί ένας «διευρυνόμενος κύκλος κλιμάκωσης», ανέφεραν σε σημείωμά τους οι αναλυτές του Bloomberg Intelligence, Will Hares και Salih Yilmaz.

Μπορείτε να δείτε LIVE όλες τις εξελίξεις για την κρίση στη Μέση Ανατολή εδώ.

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.