Αρχαιολόγοι που πραγματοποιούν ανασκαφές στην αρχαία αιγυπτιακή πόλη του Οξύρρυγχου, κοντά στη σημερινή Ελ-Μπαχνάσα, ανακοίνωσαν την ανακάλυψη παπύρου με στίχους από την Ιλιάδα του Ομήρου, πάνω στο σώμα μούμιας.
Το εύρημα αυτό χρονολογείται στην ύστερη ρωμαϊκή περίοδο, περίπου τον 5ο αιώνα μ.Χ., δηλαδή πριν από περίπου 1.600 χρόνια.
Αν και σήμερα έχουν διασωθεί πάνω από 1.500 πάπυροι που περιέχουν αποσπάσματα από τα ομηρικά έπη, ελάχιστοι από αυτούς έχουν εντοπιστεί σε ταφικό χώρο.
Το εύρημα ήρθε στο φως στο πλαίσιο ανασκαφών της Ισπανικής Αρχαιολογικής Αποστολής του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης και του Ινστιτούτου Μελέτης της Αρχαίας Εγγύς Ανατολής (IPOA), υπό τη διεύθυνση των Μαΐτε Μασκόρτ και Εσθήρ Πόνσε Μιλάδο.
Την ίδια ώρα, τάφους της πτολεμαϊκής περιόδου (305–30 π.Χ.) εντοπίστηκαν επίσης ειδώλια, ζωγραφικές παραστάσεις, καρφιά και 52 μουμιοποιημένα λείψανα, εκ των οποίων 13 έφεραν χρυσές γλώσσες — πιθανότατα τοποθετημένες ώστε οι νεκροί να μπορούν να μιλήσουν στον Όσιρι, θεό του κάτω κόσμου.
Έτσι ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί ένας Ρωμαίος της Αιγύπτου θα επέλεγε να αποχαιρετήσει τον νεκρό του με Όμηρο.
Η παρουσία του Ομήρου- ακόμη και σε τάφους- δεν είναι εντελώς παράδοξη, καθώς τα ομηρικά έπη παρέμεναν εξαιρετικά δημοφιλή μέχρι και το τέλος της ρωμαϊκής εποχής και χρησιμοποιούνταν ευρέως στη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας.
Ειδικοί επισημαίνουν ότι η ένταξη τέτοιων κειμένων σε ταφές μπορεί να σχετίζεται τόσο με τη συμβολική δύναμη της γραφής όσο και με τελετουργικές- προστατευτικές πρακτικές.
Δηλαδή, τα κείμενα θεωρούνταν ότι μπορούσαν να προστατεύσουν τον νεκρό στο ταξίδι του προς τη μεταθανάτια ζωή, ενώ δεν αποκλείεται να υπήρχε και τελετουργική χρήση αποσπασμάτων του Ομήρου.
Παράλληλα, η συνήθεια της «βιβλιομαντείας» στην αρχαιότητα — δηλαδή της χρήσης τυχαίων αποσπασμάτων από τον Όμηρο ή τον Βιργίλιο για πρόβλεψη του μέλλοντος — ενισχύει την ιδέα ότι τέτοια κείμενα είχαν και μαντική ή συμβολική σημασία.
Οι πάπυροι διπλώνονταν και τοποθετούνταν σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος των νεκρών, όπως κάτω από τα χέρια ή πάνω από τον κορμό.
Παρότι το εύρημα είναι εντυπωσιακό, οι ερευνητές σημειώνουν ότι δεν αποτελεί εντελώς μοναδική περίπτωση, καθώς και στο παρελθόν έχουν βρεθεί ομηρικά αποσπάσματα σε ταφικά συμφραζόμενα στην Αίγυπτο. Ωστόσο, η νέα ανακάλυψη συμβάλλει σημαντικά στην κατανόηση των ταφικών πρακτικών της ελληνορωμαϊκής Αιγύπτου, όπου η λογοτεχνία, η θρησκεία και η μαγεία συχνά συνυπήρχαν.
Το εύρημα επιβεβαιώνει για ακόμη μία φορά ότι ο Όμηρος δεν ήταν απλώς λογοτεχνία της αρχαιότητας, αλλά ένα πολιτισμικό στοιχείο πανταχού παρόν — από τα σχολεία της εποχής μέχρι, όπως φαίνεται, και τον ίδιο τον «ταξίδι» προς την αιωνιότητα.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
