Ένα δροσερό βράδυ τον περασμένο μήνα, ο 12χρονος Ανατόλι Προχορένκο ήταν πάνω σε μια αχλαδιά, κόβοντας ένα κατεστραμμένο κλαδί για έναν γείτονα, όταν άκουσε το βουητό ενός drone.
Αυτός ο ήχος συχνά σημαίνει θάνατο στην Ουκρανία και όχι μόνο για τους στρατιώτες στην πρώτη γραμμή. Όλο και περισσότερο, άμαχοι εντοπίζονται, καταδιώκονται και δέχονται επιθέσεις από μικρά εμπορικά drones εξοπλισμένα με κάμερες, παγιδευμένα με εκρηκτικά και κατευθυνόμενα από χειριστές με joystick, οι οποίοι βρίσκονται χιλιόμετρα μακριά.
Οι Ουκρανοί αποκαλούν σκοτεινά αυτό το «κυνήγι ανθρώπων» από τη Ρωσία, μια εκστρατεία τρόμου που ξεκίνησε στη νότια πόλη Χερσώνα, η οποία είχε βρεθεί υπό κατοχή. Τους τελευταίους μήνες εξελίχθηκε με νέα τεχνολογία και εξαπλώθηκε σε συνοριακές περιοχές όλης της χώρας.
Ο Ανατόλι ήξερε ότι είχε φτάσει πρόσφατα και στο μικρό αγροτικό χωριό όπου ζει με την οικογένειά του, στην περιοχή Τσερνίχιβ της βόρειας Ουκρανίας, περίπου 11 χιλιόμετρα από τα ρωσικά σύνορα. Τρακτέρ, όπως αυτό που οδηγούσε συχνά ο πατέρας του, είχαν χτυπηθεί στα χωράφια. Τον Μάρτιο, ένα drone ανατίναξε ένα αυτοκίνητο δίπλα σε ένα κατάστημα. Άλλο ένα είχε εκραγεί στον δρόμο του Ανατόλι μόλις την προηγούμενη μέρα.
Τώρα, αυτό που είδε κατευθυνόταν κατευθείαν προς το σπίτι του. Καθώς κρατιόταν από τον κορμό του δέντρου, το μαύρο τετρακόπτερο πέρασε βουίζοντας χαμηλά από το έδαφος και κατευθύνθηκε προς ένα σύμπλεγμα κτιρίων, όπου τρία από τα μικρότερα αδέλφια του έπαιζαν με άλλα παιδιά στην αυλή.
Παρακολουθούσε, καθώς τα αόρατα μάτια του drone φαινόταν να εστιάζουν στα σπίτια και άρχισε να ανεβαίνει, σαν να ετοιμαζόταν να χτυπήσει.
«Είδε τα παιδιά και άρχισε να παίρνει ύψος», είπε ο Ανατόλι. «Τότε κατάλαβα ότι κάτι επρόκειτο να συμβεί».
Αυτό που έκανε στη συνέχεια, κάτι που είχε εξασκήσει, κάτι που ελάχιστοι άμαχοι στην Ουκρανία έχουν διδαχθεί, ίσως έσωσε τη ζωή αυτών των παιδιών, της μητέρας τουκαι άλλων γειτόνων της περιοχής.
Η ιστορία του και το γεγονός ότι ένα 12χρονο παιδί πάνω σε μια αχλαδιά ξέρει πώς να αντιμετωπίσει ένα ρωσικό drone, δείχνει πόσο βαθιά μια τακτική που τα Ηνωμένα Έθνη χαρακτηρίζουν έγκλημα πολέμου έχει διαλύσει τα όρια ανάμεσα σε στρατιώτες και αμάχους στον πέμπτο χρόνο του πολέμου της Ρωσίας.
Σε περιοχές που βρίσκονται εντός εμβέλειας ρωσικών drones, η ίδια η επιβίωση έχει γίνει στρατιωτική δεξιότητα
«Είναι ένα πραγματικά φρικτό πρόβλημα που οι Ρώσοι επιβάλλουν στους Ουκρανούς αμάχους σε αυτές τις πόλεις, χρησιμοποιώντας την τακτική του ανθρώπινου σαφάρι», δήλωσε ο Ρόμπερτ Τόλαστ, ερευνητής στρατιωτικών επιστημών στο Royal United Services Institute του Λονδίνου.
Οι επιθέσεις αποσκοπούν στην αποθάρρυνση και στον τρόμο. Και αναγκάζουν τους Ουκρανούς διοικητές να διασπείρουν όλο και περισσότερο τα μέσα άμυνας κατά drones, από παρεμβολές σημάτων, μέχρι δίχτυα πάνω από δρόμους και κατάρριψη με καραμπίνες ή πολυβόλα, είπε ο Τόλαστ.
Το «κυνήγι» με drones ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια στη Χερσώνα, όταν οι Ρώσοι, από την απέναντι όχθη του Δνείπερου, άρχισαν να χρησιμοποιούν φθηνά εμπορικά FPV drones για να εντοπίζουν και να χτυπούν αμάχους στην καθημερινότητά τους, πηγαίνοντας στη δουλειά με ποδήλατο, περιμένοντας σε στάσεις λεωφορείων ή βγάζοντας βόλτα τα σκυλιά τους.
Τον Νοέμβριο του 2024, ένα drone έριξε εκρηκτικό σε έναν άνδρα που οδηγούσε μοτοποδήλατο και στη συνέχεια άλλο ένα στο ασθενοφόρο που έσπευσε να τον βοηθήσει. Μέχρι τον Απρίλιο του 2025, οι επιθέσεις αυτές σκότωναν 42 αμάχους τον μήνα και τραυμάτιζαν σχεδόν 300, σύμφωνα με έκθεση ανεξάρτητης επιτροπής ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ.
Οι ερευνητές κατέληξαν ότι η εκστρατεία διατάχθηκε από τη Μόσχα για να τρομοκρατήσει συστηματικά τον πληθυσμό και συνιστούσε «δολοφονία ως έγκλημα κατά της ανθρωπότητας».
Η πρώτη απάντηση της Ουκρανίας ήταν οι παρεμβολές, η πλημμύρα των συχνοτήτων που χρησιμοποιούν τα drones με «λευκό θόρυβο». Για ένα διάστημα, βοήθησε.
Όμως η Ρωσία απάντησε εξοπλίζοντας τα drones με οπτική ίνα: ένα εξαιρετικά λεπτό νήμα που ξετυλίγεται κατά την πτήση σαν ιστός αράχνης, μεταφέροντας εικόνα στον χειριστή και εντολές πίσω στο drone. Επειδή δεν χρησιμοποιούν ραδιοσήματα, αυτά τα drones δεν μπορούν να παρεμβληθούν.
Η μετατροπή ενός συνηθισμένου FPV drone σε drone με έλεγχο μέσω οπτικής ίνας είναι μια φθηνή αλλά εξαιρετικά αποτελεσματική λύση, είπε ο Τόλαστ. Παρότι το νήμα μπορεί να μπλεχτεί ή να κοπεί, οι μονάδες συχνά στέλνουν δύο ή τρία drones μαζί για εφεδρεία και καλύτερη αναγνώριση στόχων. Τα πλεονεκτήματα αυτής της φυσικής σύνδεσης είναι τεράστια: τα drones είναι άτρωτα στις παρεμβολές και δεν χάνουν σήμα σε μεγάλες αποστάσεις ή πίσω από εμπόδια.
Η Ρωσία χρησιμοποίησε την τεχνολογία σε μεγάλη κλίμακα στις επιχειρήσεις για την εκδίωξη ουκρανικών δυνάμεων από την περιοχή Κουρσκ στα τέλη του 2024 και το 2025, καταρρέοντας τις ουκρανικές γραμμές ανεφοδιασμού. Η Ουκρανία όμως καλύπτει τη διαφορά και πέρυσι χτύπησε με επιθέσεις μεγάλου βεληνεκούς το μοναδικό ρωσικό εργοστάσιο οπτικών ινών στο Σαράνσκ, αφήνοντας τη Ρωσία εξαρτημένη από κινεζικές εισαγωγές. Αυτό όμως δεν εμπόδισε τη Ρωσία να χρησιμοποιήσει την ίδια τεχνολογία εναντίον αμάχων σε συνοριακές περιοχές. Οι κάτοικοι βρίσκουν πλέον λεπτές ίνες απλωμένες σε δρόμους και σπίτια μακριά από το μέτωπο.
Ο Ανατόλι και ο πατέρας του, Βολοντίμιρ Πολτοράτσκι, 49 ετών, είχαν αρχίσει να παρατηρούν αυτές τις γυαλιστερές ίνες πριν από λίγους μήνες.
«Τον χειμώνα είναι σχεδόν όμορφες», είπε ο πατέρας. «Κρέμονται πάνω από τους δρόμους και στα δέντρα σαν γιρλάντες και πάνω τους σχηματίζεται πάχνη».
Ένα φθινοπωρινό απόγευμα, ενώ πατέρας και γιος έκοβαν ξύλα σε κοντινό δάσος, ο Ανατόλι είδε έναν γνωστό στρατιώτη να χειρίζεται κάποιες από αυτές τις ίνες. Το παιδί τον ρώτησε τι έκανε.
Ο στρατιώτης - ειδικός στα εκρηκτικά με το προσωνύμιο "Dynamo" - του έδειξε πόσο δύσκολο ήταν να σπάσεις το υλικό χωρίς να κοπείς. Έπειτα του έδειξε τρεις τεχνικές που είχαν βρει οι στρατιώτες για να το σπάνε, χρησιμοποιώντας θηλιές και πιέσεις. Η καλύτερη στιγμή ήταν 15 δευτερόλεπτα αφού περνούσε το drone, ώστε να έχει βγει από το οπτικό του πεδίο.
Ήταν μια σύντομη συζήτηση για να ικανοποιηθεί η περιέργεια ενός παιδιού. Μετά συνέχισαν να φορτώνουν ξύλα στο τρακτέρ. Τα drones όμως συνέχισαν να έρχονται.
Η Ρωσία είχε καταλάβει ότι τα FPV drones με οπτική ίνα, που μπορούν να πετούν χαμηλά, πίσω από λόφους και πάντα συνδεδεμένα, ήταν εξαιρετικοί κυνηγοί, ειδικά για ανυποψίαστους αμάχους. «Είναι πολύ καλά στο να πλησιάζουν αθόρυβα τους στόχους τους», είπε ο Τόλαστ.
Γι’ αυτό, όταν ο Ανατόλι άκουσε το βουητό από το δέντρο, κοίταξε ψηλά και δεν είδε τίποτα. Το drone ήταν κάτω από αυτόν, λίγα μόλις μέτρα πάνω από το έδαφος. Και τότε είδε κάτι άλλο να γυαλίζει στο φως του δειλινού: τη σχεδόν αόρατη οπτική ίνα πίσω του. Καθώς το drone κατευθυνόταν προς την οικογένειά του, ο Ανατόλι πήδηξε από το δέντρο. Έτρεξε περίπου 20 μέτρα και έπιασε στα χέρια του το λεπτό νήμα που οδηγούσε μέχρι τη Ρωσία. Έφτιαξε μια θηλιά, το τράβηξε ελαφρά και θυμήθηκε την οδηγία του στρατιώτη: μέτρα μέχρι το 15.
«Δεν είχα χρόνο», είπε. «Μέτρησα μέχρι το 10 και το έσπασα».
Η ίνα κόπηκε. Το drone ξαφνικά ανυψώθηκε, απομακρύνθηκε από τα παιδιά και τα σπίτια και κατέπεσε σε μια άγρια περιοχή δίπλα στη γειτονιά.
«Περίμενα να ακούσω έκρηξη, αλλά δεν έγινε τίποτα», είπε ο Ανατόλι. Αργότερα έμαθε ότι είχε πέσει σε έναν βαλτώδη θάμνο.
Οι αρχές πήγαν να ερευνήσουν αλλά δεν το βρήκαν και προειδοποίησαν τους κατοίκους να μην πλησιάσουν. Οι στρατιώτες είπαν ότι ίσως προσπαθήσουν να σώσουν την κάμερα. Προς το παρόν, το drone παραμένει θαμμένο στον βάλτο και το μόνο αναμνηστικό του Ανατόλι είναι ένα μικρό κουβάρι από τη λευκή ίνα που χρησιμοποίησε ως «όπλο».
«Πώς μπορεί ένας άμαχος, και μάλιστα παιδί, να κάνει κάτι τέτοιο;» είπε ο Dynamo στην Washington Post. «Ούτε κάθε στρατιώτης δεν θα μπορούσε να αντιδράσει τόσο γρήγορα».
Ο Ανατόλι θεωρήθηκε ήρωας στην Ουκρανία, αλλά στόχος στα ρωσικά κανάλια Telegram. Έτσι, η επταμελής οικογένειά του μετακόμισε προσωρινά σε ένα μικρό διαμέρισμα στο Τσερνίχιβ, δύο ώρες νοτιότερα.
Επιστρέφουν ακόμα στο χωριό για να φροντίσουν την καλλιέργεια πατάτας και συνεχίζουν να βρίσκουν ίχνη από οπτικές ίνες. Μια 47χρονη γειτόνισσά τους τραυματίστηκε την Κυριακή όταν drone χτύπησε το αυτοκίνητό της.
Αυτοί οι «κυνηγοί» υψηλής τεχνολογίας, ξέρει πλέον η οικογένεια, έχουν γίνει μέρος της καθημερινής ζωής και του θανάτου στην ουκρανική ύπαιθρο.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
