Στις πολιτικές απόψεις του Κώστα Γαβρά ομολογώ δεν έχω και πολύ εμπιστοσύνη, παρά τις καλές προθέσεις του. Όταν πηγαίναμε κατευθείαν στον τοίχο ήταν από αυτούς που δεν είχαν καταλάβει τίποτα.

Στην καλύτερη περίπτωση θα του χρεώσω αφέλεια. Την ίδια αφέλεια που επέδειξαν οι Τσίπρας Βαρουφάκης όταν οδήγησαν την χώρα στο χείλος της καταστροφής, αν και χωρίς τα ψέματα με τα οποία κέρδισαν τις εκλογές. Ψέματα στα οποία συμμετείχε απολύτως συνειδητά, όπως ομολογεί κυνικά στο βιβλίο του, και ο ίδιος ο Βαρουφάκης.

Φυσικά ο Γαβράς δεν είναι πολιτικός. Είναι σκηνοθέτης ο οποίος κάνει πολιτικές ταινίες, μερικές από τις οποίες ήταν μικρά αριστουργήματα. Με αυτή την έννοια πολύ θα ήθελα να κάνει μια πολιτική ταινία για την περιπέτεια της Ελλάδας, και μάλιστα από την σκοπιά της Ελλάδας απέναντι στην Ευρώπη. Για να αναδείξει και τις δικές της αμαρτίες, τα δικά της ελλείμματα, τα οποία δεν κόστισαν μόνο στους Έλληνες, αλλά κοστίζουν εξ ίσου και στην υπόλοιπη Ευρώπη που πολιορκείται σήμερα από τον ακροδεξιό, κυρίως, λαϊκισμό.

Κανείς πολιτικός στην Ελλάδα βλέπετε δεν μπορεί να μιλήσει γι αυτά καθώς, για να θυμηθούμε την φράση του Αντώνη Σαμαρά, «ουδείς αναμάρτητος».

Για τον Καραμανλή προφανώς δεν έχει νόημα να συζητήσουμε, δεν φτάνει που ευθύνεται για τα τερατώδη ελλείμματα, έστελνε και ψεύτικα στοιχεία στην Ευρώπη. Δεν μιλάμε για ωραιοποιημένα στοιχεία, μιλάμε για κανονικά ψέματα που σε μεγάλο βαθμό εξηγούν το «τιμωρητικό» πρώτο Μνημόνιο. Το ότι παραμένει σιωπηλός 10 χρόνια τώρα είναι απολύτως κατανοητό, δεν έχει τίποτα να πει και η ιστορία, είναι βέβαιο, δεν θα του αναγνωρίσει κανένα ελαφρυντικό.

Ο Παπανδρέου από την πλευρά του ήταν ο μόνος ο οποίος όταν χρειάστηκε είχε το θάρρος να πάρει τις δύσκολες αποφάσεις, πιστώνεται έτσι την σωτηρία. Κι αυτός ωστόσο καθυστέρησε πολύ να καταλάβει το πρόβλημα και να πάρει αποτελεσματικά μέτρα, με ότι αυτό συνεπαγόταν. Όσο για το ΠΑΣΟΚ, με λίγες αν και σημαντικές εξαιρέσεις, πολέμησε ως το τέλος τις μεταρρυθμίσεις, καταρρέοντας τελικά κάτω από το βάρος της αμφιθυμίας των βουλευτών του.

Πολύ περισσότερο καθυστέρησε φυσικά ο Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος, ακόμα χειρότερα, με τα Ζάππεια, ουσιαστικά νομιμοποίησε τον λαϊκισμό στον οποίο τελικά και ο ίδιος υπέκυψε. Η δική του ευθύνη για τους αγανακτισμένους και το κλίμα που επικράτησε στις πλατείες είναι μεγάλη, όσο και αν στη συνέχεια εξιλεώθηκε επαναφέροντας την οικονομία στα πρόθυρα της κανονικότητας.

Για τον Τσίπρα πάλι το μόνο δικό του ελαφρυντικό για το κακό που προξένησε είναι ο αριστοτεχνικός τρόπος που ανέκρουσε πρύμνη κι έγινε το αγαπημένο παιδί της Μέρκελ και των Ευρωπαίων. Κανείς από τους πολιτικούς μας με άλλα λόγια δεν μπορεί να ζητήσει τα ρέστα από την Ευρώπη.

Ο καθένας εξ αυτών θα έπρεπε πρώτα να απολογηθεί για τις δικές του αμαρτίες πριν αναζητήσει ευθύνες από άλλους. Θα μπορούσε όμως να το κάνει ένας σκηνοθέτης. Όχι για να κουνήσει το δάχτυλο ούτε για να προτείνει λύσεις- αν το έκανε θα ήταν πολιτικός. Αλλά για να αναδείξει την απόσταση που έχει ο σημερινός Έλληνας όπως και ο Ευρωπαίος πολίτης από τους πολιτικούς.

Να αναδείξει την αίσθηση του ότι μια πολιτική γραφειοκρατία και μια επιχειρηματική ολιγαρχία αποφασίζουν για λογαριασμό του, να υπογραμμίσει την αδικία που νιώθουν πολλοί για την υποβάθμιση της ζωής τους σε μια κοινωνία διευρυνόμενης ανισότητας. Το ότι εμείς μερικές φορές πηγαίναμε γυρεύοντας, δεν θα πρέπει να μας κάνει να μην βλέπουμε αυτά τα προβλήματα. Πόσο μάλλον έναν καλλιτέχνη που είναι υποχρεωμένος να μιλά εκ μέρους εκείνων που πλήρωσαν με ακριβό και συχνά απάνθρωπο τρόπο, τις δικές μας ολιγωρίες.

Και βέβαια η Ελλάδα θα μπορούσε να είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα για να προβληθούν αυτά τα ζητήματα. Συμπυκνώνει όλες τις αδυναμίες της στρεβλής ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής όπως μεγιστοποιήθηκαν από μια εγχώρια ελίτ, πολιτικών, επιχειρηματιών και εκπροσώπων συντεχνιών, που αποδείχθηκε κατώτερη των περιστάσεων.

Αν χειριστεί κανείς την δεκαετία της κρίσης με την εντιμότητα που απαιτείται όμως, θα βρει πολλά θύματα, αρκετούς θύτες, θετικούς ήρωες όμως ελάχιστους. Κι αυτό είναι το πρόβλημα με το σενάριο που μοιάζει να επιλέγει ο Γαβράς: στηρίζεται σε ένα βιβλίο ναρκισσιστικής αποθέωσης από τον κατ εξοχήν υπαίτιο της καταστροφικής διαπραγμάτευσης του 2015.

Φυσικά ο Γαβράς μπορεί να μας διαψεύσει, ο σκηνοθέτης να επικρατήσει του πολιτικού αγκιτάτορα.

Άλλωστε η τέχνη τότε μας αγγίζει, όταν αποφεύγει τις μονοσήμαντες ερμηνείες και αναδεικνύει τις αντιφάσεις που και οι ίδιοι κουβαλάμε μέσα μας. Αντιφάσεις που όλοι είδαμε να ξεδιπλώνονται στην διάρκεια της κρίσης σε όλα τα επίπεδα του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Όλοι με την εξαίρεση του ΣΥΡΙΖΑ δηλαδή που πούλησε ένα εύπεπτο παραμυθάκι στο οποίο ο δράκος κρύβοταν στο τέλος.