Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ φαίνεται να ολοκληρώνεται με έναν απρόσμενο πολιτικό κερδισμένο. Δεν πρόκειται για τη ΝΑΤΟϊκή Συμμαχία συνολικά, αλλά για τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος αξιοποίησε τη διοργάνωση για να ενισχύσει το διεθνές προφίλ του, να προωθήσει την τουρκική αμυντική βιομηχανία και να αποκαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τη σχέση του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Όπως σημειώνει σε εκτενή του ανάλυση το POLITICO, παρά τις επικρίσεις που εξακολουθεί να δέχεται για το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία, ο Ερντογάν εμφανίζεται να έχει κερδίσει σημαντικό πολιτικό έδαφος, αξιοποιώντας τόσο τον γεωστρατηγικό ρόλο της χώρας του όσο και την αυξανόμενη σημασία της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.
Η επαναπροσέγγιση με τον Τραμπ
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της Συνόδου ήταν η ιδιαίτερα θερμή στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στον Τούρκο πρόεδρο.
Παρά τις σοβαρές εντάσεις που είχαν σημαδέψει τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις κατά την πρώτη του θητεία, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε ιδιαίτερα θετικός απέναντι στην Άγκυρα.
«Δεν έχω καμία ανησυχία για οτιδήποτε αφορά την Τουρκία» δήλωσε ο Τραμπ. «Θα έλεγα ότι οι σχέσεις μας βρίσκονται σήμερα πιθανώς στο καλύτερο σημείο που υπήρξαν ποτέ. Ήταν καλές κατά την πρώτη μου θητεία, αλλά τώρα ίσως είναι ακόμη καλύτερες».
Ο Τραμπ αποκάλυψε ακόμη ότι η φιλοξενία της Συνόδου στην Τουρκία έπαιξε σημαντικό ρόλο στην απόφασή του να παραστεί.
«Ένιωσα ότι έπρεπε να είμαι εδώ, επειδή ο Ερντογάν κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια. Είναι πολύ σημαντικό που το ΝΑΤΟ συνεδριάζει στην Τουρκία», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Από την απομόνωση στη διπλωματική αναβάθμιση
Η εικόνα αυτή αποτελεί σημαντική αλλαγή σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.
Ο Ερντογάν είχε βρεθεί αντιμέτωπος με αμερικανικές κυρώσεις, διπλωματικές εντάσεις και την αποπομπή της Τουρκίας από το πρόγραμμα των μαχητικών F-35, μετά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400.
Ωστόσο, οι προσωπικές σχέσεις του με τον Τραμπ φαίνεται πως παραμένουν ισχυρές, με τον Αμερικανό πρόεδρο να αφήνει να εννοηθεί ότι είναι διατεθειμένος να επανεξετάσει ορισμένες από τις προηγούμενες αποφάσεις.
Στο τραπέζι ξανά τα F-35
Η μεγαλύτερη πιθανώς διπλωματική επιτυχία της Άγκυρας αφορά το ενδεχόμενο επανέναρξης των συνομιλιών για τα μαχητικά πέμπτης γενιάς F-35.
Η αμερικανική νομοθεσία εξακολουθεί να απαγορεύει την πώληση των αεροσκαφών στην Τουρκία όσο η χώρα διατηρεί σε επιχειρησιακή κατάσταση τους ρωσικούς πυραύλους S-400, καθώς η Ουάσιγκτον εκτιμά ότι το σύστημα θα μπορούσε να συλλέξει πολύτιμα δεδομένα για τις δυνατότητες stealth των αμερικανικών μαχητικών.
Παρ' όλα αυτά, ο Τραμπ εμφανίστηκε ανοικτός σε μια διαφορετική προσέγγιση.
«Πολλοί άνθρωποι, ακόμη και ορισμένοι που βρίσκονται σε αυτή την αίθουσα, δεν καταλαβαίνουν γιατί οι ΗΠΑ δεν θα έπρεπε να τα πουλήσουν. Είναι κάτι που ασφαλώς θα εξετάσουμε», δήλωσε.
Σύμφωνα με πληροφορίες Αμερικανού αξιωματούχου που γνωρίζει τις σχετικές διαβουλεύσεις, η Ουάσινγκτον εξετάζει εναλλακτικές λύσεις που θα μπορούσαν να ξεπεράσουν το αδιέξοδο. Ένα από τα σενάρια προβλέπει τη μεταφορά των S-400 σε τρίτη χώρα, αν και μια τέτοια κίνηση θα απαιτούσε πιθανότατα και τη συναίνεση της Ρωσίας.
Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία συμμετείχε αρχικά στο πρόγραμμα ανάπτυξης των F-35, κατασκευάζοντας τμήματα της ατράκτου και του συστήματος προσγείωσης, πριν αποκλειστεί το 2019.
Απρόσμενη στήριξη και από Δημοκρατικούς
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ακόμη και ορισμένοι Δημοκρατικοί γερουσιαστές εμφανίζονται σήμερα πιο διαλλακτικοί απέναντι στην Τουρκία σε σχέση με το παρελθόν.
Ο γερουσιαστής Ντικ Ντέρμπιν, ο οποίος έχει επικρίνει επανειλημμένα τον Ερντογάν για τις διώξεις πολιτικών αντιπάλων και τους περιορισμούς στις ελευθερίες, δήλωσε:
«Είμαστε ανοιχτοί σε αυτή τη συζήτηση».
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η βασική εκκρεμότητα εξακολουθεί να αφορά τους S-400, ενώ αναγνώρισε ότι «η Τουρκία έχει αποδείξει τη δέσμευσή της απέναντι στο ΝΑΤΟ».
Οι επιφυλάξεις δεν έχουν εξαφανιστεί
Παρά το θετικό κλίμα, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η εικόνα ενότητας είναι περισσότερο επιφανειακή.
Ο πρώην αξιωματούχος του ΝΑΤΟ Τζουζέπε Σπαταφόρα εκτιμά ότι οι βασικές διαφωνίες παραμένουν. «Μπορεί όλα να μοιάζουν ιδανικά στην επιφάνεια, όμως τα προβλήματα στο παρασκήνιο εξακολουθούν να υπάρχουν», σημείωσε.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο πρώην αξιωματούχος του ΝΑΤΟ και σήμερα Λιθουανός βουλευτής Γκιεντρίμας Γέγκλινσκας.
Όπως δήλωσε, τα δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια νέων αμυντικών συμφωνιών που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια της Συνόδου προσφέρουν στον Ερντογάν σημαντικό πολιτικό αφήγημα στο εσωτερικό της Τουρκίας.
Ωστόσο, θεωρεί δύσκολο να υπάρξει ουσιαστική μεταβολή στη στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στις τουρκικές αμυντικές εταιρείες ή να ανοίξει σύντομα η ευρωπαϊκή αγορά για αυτές.
Η Ευρώπη αναλαμβάνει μεγαλύτερο βάρος
Την ίδια στιγμή, οι ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ προετοιμάζονται για σταδιακή μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ήπειρο.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η γερμανική εφημερίδα WELT, η Γερμανία εξετάζει την ανάπτυξη δύο φρεγατών κλάσης F125, μαχητικών Eurofighter, δύο αεροσκαφών θαλάσσιας επιτήρησης και μη επανδρωμένων αεροσκαφών Heron TP.
Η Γαλλία προτίθεται να διαθέσει αεροπλανοφόρο για να καλύψει το κενό που θα αφήσει αμερικανικό πολεμικό πλοίο, ενώ Ιταλία και Γερμανία προσφέρουν επιπλέον πλοία συνοδείας.
Παράλληλα, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδιάζουν να μειώσουν τον αριθμό των αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού που διαθέτουν στην Ευρώπη από 71 σε 63, καθώς και τα μαχητικά F-15 και F-16 από 154 σε 99.
Εξετάζεται επίσης η αποχώρηση όλων των μη επανδρωμένων αεροσκαφών αναγνώρισης μεγάλης εμβέλειας από τον σχεδιασμό του ΝΑΤΟ, η σημαντική μείωση των MQ-9 Reaper και η απόσυρση ενός από τα δύο στρατηγικά βομβαρδιστικά που σταθμεύουν στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Το νέο «Μοντέλο Δύναμης» του ΝΑΤΟ
Όλες αυτές οι αλλαγές συνδέονται με τις διαβουλεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη για το νέο «Μοντέλο Δύναμης του ΝΑΤΟ», μέσω του οποίου καθορίζονται οι στρατιωτικές δυνάμεις, τα μέσα και οι επιχειρησιακές δυνατότητες που θα διαθέτει κάθε κράτος-μέλος σε περίπτωση κρίσης.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
