Νέες συνθετικές μορφές παράνομων οπιοειδών κατακλύζουν την ευρωπαϊκή αγορά πλαστών φαρμάκων, συμβάλλοντας στην αύξηση των θανάτων που σχετίζονται με τα ναρκωτικά σε ολόκληρη την ήπειρο.
Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ναρκωτικών (EUDA) προειδοποίησε ότι ενισχύεται η διαθεσιμότητα ουσιών όπως οι νιταζένες και οι ορφίνες, ιδιαίτερα στις χώρες της Βαλτικής. Πρόκειται για εξαιρετικά επικίνδυνα συνθετικά οπιοειδή, με ισχύ συγκρίσιμη με εκείνη της φαιντανύλης, του ισχυρού παυσίπονου που χρησιμοποιείται σε καρκινοπαθείς και είναι πάνω από 50 φορές πιο δραστικό από το όπιο.
Το 2024 κατασχέθηκαν στην Ευρώπη περισσότερα από 50.000 πλαστά δισκία που περιείχαν νιταζένες σε 10 χώρες, έναντι 23.000 το 2023 και μόλις 380 το 2022. Συνολικά οι αρχές κατέσχεσαν πάνω από 34 κιλά συνθετικών οπιοειδών.
«Οι ουσίες αυτές μπορούν να εμφανιστούν ξαφνικά, να εξαπλωθούν ταχύτατα και να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες πριν προλάβουν να αντιδράσουν οι μηχανισμοί ελέγχου», δήλωσε η εκτελεστική διευθύντρια της EUDA, Λορέιν Νόλαν. Όπως επισήμανε, ορισμένες από αυτές είναι τόσο ισχυρές ώστε λίγα μόνο γραμμάρια μπορούν να αντιστοιχούν σε χιλιάδες δυνητικά θανατηφόρες δόσεις.
Ρεκόρ νέων ουσιών και θανάτων από υπερβολική δόση
Στην ετήσια Ευρωπαϊκή Έκθεση για τα Ναρκωτικά, η υπηρεσία καταγράφει ιστορικά υψηλό αριθμό νέων ψυχοδραστικών ουσιών. Μόνο το 2025 εντοπιζόταν κατά μέσο όρο μία νέα ουσία κάθε εβδομάδα, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των ουσιών που παρακολουθούνται στις 1.050.
Παράλληλα, οι πολίτες που κάνουν χρήση ναρκωτικών στην Ευρώπη εκτίθενται σε νέους κινδύνους για την υγεία. Οι θάνατοι από υπερβολική δόση έφτασαν το 2024 τους 7.600, καταγράφοντας νέο αρνητικό ρεκόρ, έναντι 7.500 το 2023 και 7.100 το 2022. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι θάνατοι συνδέονται με συνδυασμό οπιοειδών και άλλων ουσιών.
Η Νόλαν προειδοποίησε ότι οι αγορές ναρκωτικών μεταβάλλονται με μεγάλη ταχύτητα, ενώ η ποικιλία των ουσιών που κυκλοφορούν στους ευρωπαϊκούς δρόμους γίνεται όλο και πιο απρόβλεπτη. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο οι χρήστες να καταναλώνουν ιδιαίτερα ισχυρές ουσίες χωρίς καν να το γνωρίζουν.
Αν και η ηρωίνη παραμένει το πιο διαδεδομένο παράνομο οπιοειδές στην Ευρώπη, οι χρήστες της γερνούν ηλικιακά και ολοένα περισσότεροι στρέφονται σε συνθετικά και ακόμη πιο επικίνδυνα υποκατάστατα.
Η EUDA εκτιμά ότι η Ευρώπη διαθέτει ένα περιορισμένο χρονικό περιθώριο για να εντοπίσει και να διαλύσει τις αλυσίδες διακίνησης αυτών των ουσιών προτού εδραιωθούν πλήρως στην αγορά.
Η κάνναβη παραμένει πρώτη σε χρήση
Η κάνναβη εξακολουθεί να είναι η πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία στην Ευρώπη, με περίπου 25 εκατομμύρια ενήλικες να δηλώνουν ότι την έχουν χρησιμοποιήσει τον τελευταίο χρόνο.
Ωστόσο, η εμφάνιση νέων, ισχυρότερων προϊόντων κάνναβης - συχνά συνθετικών ή ημισυνθετικών - αυξάνει τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα μεταξύ των νέων, καθώς διατίθενται σε ηλεκτρονικά τσιγάρα και βρώσιμα προϊόντα. Η κάνναβη αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο των περιπτώσεων εισαγωγής σε προγράμματα απεξάρτησης στην Ευρώπη.
Παράλληλα, αλλάζουν οι διαδρομές διακίνησης, με αυξημένες εισαγωγές από τη Βόρεια Αμερική. Μόνο το 2025 κατασχέθηκαν περίπου 21 τόνοι φυτικής κάνναβης στα λιμάνια του Ρότερνταμ και της Αμβέρσας, κυρίως καναδικής προέλευσης.
Οι ευρωπαϊκές αρχές εντόπισαν και διέλυσαν εγκαταστάσεις παραγωγής αμφεταμινών, μεθαμφεταμινών, συνθετικών καθινόνων («bath salts») και MDMA, της ουσίας που περιέχει το ecstasy.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αύξηση των συνθετικών καθινόνων, οι οποίες σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης έχουν καθιερωθεί ως φθηνότερες εναλλακτικές της αμφεταμίνης και της κοκαΐνης. Οι κατασχέσεις των συγκεκριμένων ουσιών έφτασαν τους 48,5 τόνους το 2024, αυξημένες κατά 11,5 τόνους σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Ταυτόχρονα αυξάνεται η κατάχρηση κεταμίνης, αναισθητικού φαρμάκου που χρησιμοποιείται για καταστολή και ανακούφιση από τον πόνο, κυρίως μεταξύ νέων σε χώρους διασκέδασης. Σύμφωνα με την EUDA, η κεταμίνη παύει πλέον να θεωρείται «εξειδικευμένη» ουσία και μετατρέπεται σε καθιερωμένο ναρκωτικό σε ορισμένα περιβάλλοντα.
Οι ευρωπαϊκές αρχές κατέσχεσαν 330 τόνους κοκαΐνης το 2024, έναντι 419 τόνων το 2023. Παρά τη μείωση του συνολικού όγκου, αυξήθηκε ο αριθμός των επιμέρους κατασχέσεων, γεγονός που ενδέχεται να δείχνει ότι οι διακινητές επιλέγουν μικρότερα φορτία για να αποφεύγουν τον εντοπισμό.
Η κατανάλωση κοκαΐνης, ωστόσο, παραμένει υψηλή. Περίπου 4,3 εκατομμύρια Ευρωπαίοι ενήλικες δήλωσαν ότι έκαναν χρήση τον τελευταίο χρόνο, ενώ οι αναλύσεις αστικών λυμάτων καταγράφουν αυξημένα ίχνη της ουσίας σε ολοένα περισσότερες πόλεις.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εξάπλωση του crack, το οποίο η EUDA χαρακτηρίζει «ορατό και δυνητικά αυξανόμενο πρόβλημα» σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις, ειδικά μεταξύ κοινωνικά ευάλωτων ομάδων.
Νέες μέθοδοι των εγκληματικών δικτύων
Η έκθεση επισημαίνει ότι τα εγκληματικά δίκτυα διαφοροποιούν συνεχώς τις διαδρομές και τις μεθόδους διακίνησης, χρησιμοποιώντας μικρότερα λιμάνια, ταχύπλοα σκάφη, ημιβυθιζόμενα μέσα, drones και εξελιγμένες τεχνικές απόκρυψης.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, τόνισε ότι η διακίνηση ναρκωτικών δεν αποτελεί πλέον μεμονωμένη μορφή εγκληματικότητας, αλλά συνδέεται άμεσα με το ξέπλυμα χρήματος, τη διαφθορά, την εμπορία ανθρώπων και άλλες μορφές οργανωμένου εγκλήματος.
Όπως σημείωσε, τα σύγχρονα εγκληματικά δίκτυα αξιοποιούν προηγμένες τεχνολογίες, κρυπτογραφημένες επικοινωνίες, διεθνή δίκτυα μεταφορών και τεράστιους οικονομικούς πόρους, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια συνολική και συντονισμένη ευρωπαϊκή στρατηγική αντιμετώπισης.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
