Του Νικόλα Μπάρδη
Η Ιερά Μονή Φιλοσόφου είναι ένα ιστορικό μοναστήρι που βρίσκεται καλά κρυμμένο στην χαράδρα του Λούσιου Ποταμού, 11 χιλιόμετρα νότια της Δημητσάνας, στο Νομό Αρκαδίας. Είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου και γιορτάζει στην απόδοση της εορτής, στις 23 Αυγούστου. Η Μονή αποτελείται από δύο μοναστηριακά συγκροτήματα, ένα παλαιό και ένα νέο, τα οποία βρίσκονται σε μικρή απόσταση μεταξύ τους και συνδέονται με ένα λιθόστρωτο μονοπάτι.
Η Παλαιά Μονή Φιλοσόφου είναι η πιο ιστορική μονή της Αρκαδίας και ένα από τα παλαιότερα βυζαντινά μνημεία της χώρας μας. Ιδρύθηκε το 963 από τον Ιωάννη Λαμπαρδόπουλο από τη Δημητσάνα, τον επονομαζόμενο «Φιλόσοφο», ο οποίος ήταν γραμματέας του αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά. Από το προσωνύμιό του πήρε και η Μονή το όνομά της. Η Μονή είχε χαρακτηριστεί ως σταυροπηγιακή και ήταν χτισμένη στο εσωτερικό μιας σπηλιάς, πάνω από μια απόκρημνη χαράδρα. Σήμερα βλέπουμε εκεί μόνο ένα μικρό εκκλησάκι βυζαντινής τεχνοτροπίας του 10ου αιώνα με σπάνιες τοιχογραφίες στο εσωτερικό του. Πρόκειται για έναν ναό εγγεγραμμένο τετράστηλο σταυροειδή, με οκτάπλευρο τρούλο. Από την υπόλοιπη μονή σώζονται μερικά ερείπια κελιών και άλλων κτισμάτων, καθώς και μία στέρνα.
Η Παλαιά Μονή είναι γνωστή και ως «Κρυφό Σχολειό», γιατί κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας λειτουργούσε εκεί ένα σχολείο, όπου οι πατέρες της εκκλησίας και άλλοι Έλληνες λόγιοι μάθαιναν στα παιδιά της περιοχής γράμματα, για να μη σβήσει ποτέ η γλώσσα και ο πολιτισμός μας. Αργότερα, ιδρύθηκε εκεί μία ιερατική σχολή, που προσέλκυσε πολλούς φιλοσόφους και λόγιους, και λειτούργησε στη Νέα Μονή. Εκεί φοίτησαν πλήθος δασκάλων, ιερέων, μοναχών, ανώτερων κληρικών, καθώς και πολλές ηγετικές μορφές της Εκκλησίας. Μάλιστα, από αυτήν αναδείχτηκαν τέσσερις πατριάρχες Ιεροσολύμων, δύο Οικουμενικοί Πατριάρχες και πολλοί ανώτατοι εκκλησιαστικοί άνδρες.
Η Νέα Μονή Φιλοσόφου ιδρύθηκε περίπου στα μέσα του 17ου αιώνα (λειτουργούσε ήδη το 1691). Βρίσκεται σε απόσταση τετρακοσίων μέτρων από την Παλαιά Μονή, σε πιο ομαλή θέση. Το καθολικό της χτίστηκε το 1661, και κατόπιν χτίσθηκαν και αρκετά κελιά, χωρίς όμως να εγκαταλειφθεί η Παλαιά Μονή. Το τέμπλο του καθολικού είναι ξυλόγλυπτο με εξαιρετική διακόσμηση, και φέρει πάνω του εικόνες κρητικής τεχνοτροπίας που αποδίδονται στο ζωγράφο Βίκτωρα (1663).
Ο ναός αγιογραφήθηκε το 1693 με δαπάνη του «Μαυραηδή-πασά Φαρμάκη» από τη Στεμνίτσα, ο οποίος είχε εξισλαμισθεί, αλλά επανήλθε στο Χριστιανισμό την περίοδο της Ενετοκρατίας. Απεικόνιση του χορηγού βλέπουμε σήμερα στη δυτική πλευρά του ναού, δίπλα στην Αγία Ελένη. Το 1955 η Μονή χαρακτηρίστηκε ως διατηρητέο μνημείο, ενώ από το 1992 άρχισε να ανακαινίζεται ριζικά με την επίβλεψη του Υπουργείου Πολιτισμού.
Η Παλαιά Μονή είναι χτισμένη σε μία απόκρημνη πλαγιά και γίνεται ένα με το φυσικό τοπίο, ενώ είναι πολύ δύσκολο να την εντοπίσει κάποιος από μακριά. Γι’ αυτόν τον λόγο την περίοδο της Τουρκοκρατίας λειτουργούσε εκεί κρυφό σχολειό, για να μπορούν τα μικρά παιδιά να μαθαίνουν την γλώσσα και τη θρησκεία, και να μην σβήσει η ελληνική φλόγα. Στις μέρες μας πλήθος κόσμου πηγαίνει στο μοναστήρι, για να προσευχηθεί, να προσκυνήσει, να ηρεμήσει, αλλά και να απολαύσει το πανέμορφο φυσικό τοπίο, μακριά από τη βαβούρα των μεγαλουπόλεων και τις επιταγές της σύγχρονης εποχής. Ένα αληθινό ησυχαστήριο και συνάμα ένα σπάνιο βυζαντινό μνημείο, για το οποίο η Αρκαδία έχει κάθε λόγο να υπερηφανεύεται.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.