Του Στέφανου Νικολαΐδη
Το αναγνωρισμένο από το Διεθνές Δίκαιο δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια παραμένει διαχρονικά στη «φαρέτρα» της χώρας, ωστόσο σύμφωνα με πληροφορίες και εκτιμήσεις που μεταφέρει στο skai.gr ο διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων και καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, Κωνσταντίνος Φίλης, το σενάριο για μια τέτοια κίνηση έχει ωριμάσει σημαντικά στην Αθήνα.
Το πρώτο βήμα, όπως το περιγράφει, αφορά την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νότια και δυτικά της Κρήτης, με ορίζοντα τις επόμενες πολιτικές εξελίξεις και πάντως έως τις επόμενες εκλογές.
«Είναι σχεδόν ειλημμένη απόφαση υπό την έννοια ότι έχει ωριμάσει πλέον η σκέψη για να προχωρήσουμε σε αυτό το βήμα», σημειώνει.
Σύμφωνα με τον κ. Φίλη, η συγκεκριμένη κίνηση δεν θα αποτελούσε απλώς απάντηση σε κάποια τουρκική ενέργεια. Θα ήταν αυτοτελής απόφαση της Ελλάδας για άσκηση κυριαρχίας.
Η Αθήνα έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει ότι διατηρεί το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών της υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να δηλώνει μόλις την περασμένη Κυριακή από τη ΔΕΘ ότι η Ελλάδα μπορεί να το ασκήσει «όποτε και όπως το κρίνει».
Μάλιστα, κατά τη χθεσινή ομιλία του μετά την τριμερή συνάντηση με τον Αιγύπτιο πρόεδρο, Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, και τον Κύπριο πρόεδρο, Νίκο Χριστοδουλίδη, ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι «έχοντας αποδείξει στην πράξη ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μπορεί να επιτυγχάνεται με διάλογο και με σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών. Ακριβώς όπως η συμφωνία Ελλάδας - Αιγύπτου για μερική οριοθέτηση ΑΟΖ, έξι χρόνια πριν, απέδειξε ότι, όταν τελικά υπάρχει πολιτική βούληση αλλά και προσήλωση στη διεθνή νομιμότητα, μπορούμε να πετύχουμε αμοιβαία επωφελείς συγκλίσεις, ενισχύοντας παράλληλα τη σταθερότητα στην περιοχή».
«Αυτή ήταν, είναι και θα είναι η προσέγγισή μας στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο. Η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν. Επιδιώκει σταθερότητα μέσα από λειτουργικές σχέσεις, με βάση το διεθνές δίκαιο. Σταθερότητα δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση υποχωρητικότητα ούτε ανοχή σε τετελεσμένα. Συνεπώς, η Ελλάδα δεν φοβάται ούτε να υπερασπιστεί τις θέσεις της με αυτοπεποίθηση ούτε και να συνομιλήσει», υπογράμμισε.
Η κίνηση νότια και δυτικά της Κρήτης, εφόσον τελικά πραγματοποιηθεί, θα αποτελούσε συνεπώς μια έμπρακτη άσκηση του δικαιώματος αυτού, έξω από το ιδιαίτερα ευαίσθητο γεωγραφικό περιβάλλον του Αιγαίου.
Αυτό ακριβώς επισημαίνει ο Κωνσταντίνος Φίλης: μια επέκταση στη Μεσόγειο δεν έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με μια αντίστοιχη κίνηση στο Αιγαίο.
«Είναι μια άσκηση κυριαρχίας, όχι κυριαρχικού δικαιώματος» σημειώνει, εκτιμώντας παράλληλα ότι η Τουρκία θα αντιδράσει, αλλά ότι μια δυναμική αντίδραση θα είναι δυσκολότερο να αιτιολογηθεί από την Άγκυρα σε μια περιοχή της Μεσογείου.
Γιατί έχει σημασία το δυτικό σκέλος της Κρήτης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το δυτικό σκέλος της πιθανής επέκτασης.
Στην περιοχή μεταξύ Κρήτης και Πελοποννήσου υπάρχει ένα σχετικά στενό θαλάσσιο πέρασμα. Μια οριοθέτηση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια θα πρέπει να λάβει υπόψη την ελεύθερη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Όπως εξηγεί ο κ. Φίλης, «η ελληνική πλευρά εξετάζει την ανάγκη να παραμείνει ελεύθερος διεθνής θαλάσσιος διάδρομος».
Και εξηγεί λέγοντας:
«Πρόκειται για μια παράμετρο που απομακρύνει την εικόνα μιας μονομερούς κίνησης με αποκλειστικά ελληνοτουρκικό αποτύπωμα και βάζει στο κάδρο ένα ευρύτερο ζήτημα: πώς η Ελλάδα ασκεί κυριαρχία, χωρίς να διαταράσσει τους κανόνες της διεθνούς ναυσιπλοΐας».
2ο βήμα: Προς Ρόδο, Κάσο, Κάρπαθο και Καστελόριζο
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται κυρίως στο τι μπορεί να ακολουθήσει.
Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Φίλη, στην ελληνική «φαρέτρα» υπάρχει και ένα δεύτερο επίπεδο επέκτασης των χωρικών υδάτων, αυτή τη φορά στην περιοχή που καλύπτεται από την τμηματική ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ.
Ο γεωγραφικός προσδιορισμός είναι κρίσιμος: πρόκειται για την περιοχή νότια της Ρόδου, της Κάσου, της Καρπάθου και του Καστελλόριζου.
Εφόσον η Αθήνα προχωρούσε σε μια τέτοια κίνηση, το ζήτημα θα αποκτούσε διαφορετική βαρύτητα. Δεν θα αφορούσε πλέον μόνο την Κρήτη, αλλά θα άγγιζε άμεσα το σύνθετο πλέγμα των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο και τη σχέση Ελλάδας–Αιγύπτου.
Συμπερασματικά, λοιπόν, τα σενάρια που περιγράφει ο κ. Φίλης διαμορφώνονται ως εξής:
- Πρώτα η Κρήτη
- Στη συνέχεια, ανάλογα με την τουρκική αντίδραση, η περιοχή της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας
- Ένα τρίτο σενάριο, το οποίο δεν αφορά τη Μεσόγειο και το οποίο θα μπορούσε να είναι «ακόμη περισσότερο ενοχλητικό για την Τουρκία»
«Ακόμη και επί του πεδίου η τουρκική αντίδραση»
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δοκιμαστεί η σχέση των δύο χωρών σε μια σειρά από ζητήματα: από το τουρκικό νομοθέτημα για τη «Γαλάζια Πατρίδα» έως τις εξελίξεις γύρω από το καλώδιο και άλλες κινήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η τουρκική αντίδραση αποτελεί συνεπώς μέρος της εξίσωσης που καλείται να συνεκτιμήσει η ελληνική πλευρά.
«Τα επόμενα βήματα από τους Τούρκους; Θα αντιδράσουν», λέει χαρακτηριστικά ο κ. Φίλης, εκτιμώντας ότι η αντίδραση θα μπορούσε να εκδηλωθεί ακόμη και «επί του πεδίου», με προσπάθειες αμφισβήτησης ελληνικών ενεργειών.
«Μια ελληνική επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια νότια και δυτικά της Κρήτης δεν σημαίνει αυτομάτως επιστροφή σε μια περίοδο ακραίας ελληνοτουρκικής έντασης», συνεχίζει. «Σημαίνει, όμως, ότι η περίοδος κατά την οποία η Αθήνα και η Άγκυρα επιχειρούσαν να κρατήσουν τις διαφορές τους μέσα σε ένα πλαίσιο "ήρεμων νερών" θα μπορούσε να αποκτήσει διαφορετικό περιεχόμενο»
Γιατί πλέον η συζήτηση δεν θα αφορά μόνο τη διαχείριση της έντασης, αλλά την έμπρακτη άσκηση κυριαρχίας, όπως εξηγεί.
Γεραπετρίτης στον ΣΚΑΪ: «Μονομερές δικαίωμα η επέκταση των χωρικών υδάτων»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σήμερα μιλώντας στον ΣΚΑΪ και ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης στο ζήτημα της επέκτασης των χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια, επαναλαμβάνοντάς την πάγια εθνική θέση πως μια τέτοια ενέργεια αποτελεί μονομερές δικαίωμα της χώρας μας.
«Έχουμε πει επανειλημμένως ότι η επέκταση των χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια αποτελεί προνόμιο της ελληνικής πολιτείας που απορρέει από το διεθνές δίκαιο της θάλασσας. Ουδέποτε το έχουμε απεμπολήσει», δήλωσε.
Και πρόσθεσε:
«Θα το ασκήσει η ελληνική πολιτεία στον χρόνο και με τον τρόπο που κρίνει σκόπιμο. Όπως το πράξαμε για το Ιόνιο και έως το ακρωτήριο Ταίναρο. Έτσι θα γίνει πραγματικότητα και όταν κριθεί από την ελληνική πολιτεία».
«Δεν μπορώ προφανώς να σας δώσω χρονοδιάγραμμα για το ζήτημα αυτό. Είναι όμως ένα μονομερές δικαίωμα», είπε.
Σημειώνεται πως μέσω του νυν διοικητή των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών (τότε εκπροσώπου της τουρκικής προεδρίας) Ιμπραήμ Καλίν, η Άγκυρα προειδοποιούσε την Αθήνα από το 2023 ότι θα υπάρξουν «σοβαρές συνέπειες» εάν η Ελλάδα προχωρήσει σε επέκταση των χωρικών της υδάτων στην Κρήτη.
Όπως είχε μεταδώσει ο ανταποκριτής του ΣΚΑΪ στην Κωνσταντινούπολη, Μανώλης Κωστίδης, ο Καλίν δήλωσε ότι η Τουρκία «θα αντισταθεί σφοδρά» σε οποιαδήποτε επέκταση πέραν των 6 ναυτικών μιλίων, υποστηρίζοντας ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί ούτε επέκταση στα 7, 8 ή 9 μίλια.
«Αυτό θα έχει σοβαρές συνέπειες για την Ελλάδα. Περιμένουμε και ελπίζουμε να μην καταφύγουν σε τέτοιο δρόμο. Αν κάνουν βήματα προς αυτή την κατεύθυνση, δεν θα τα αφήσουμε ποτέ αναπάντητα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Δεν θα το αποδεχθούμε. Είναι εναντίον του διεθνούς δικαίου», είπε, υποστηρίζοντας ότι πλοία που θα κατευθύνονται από τη Μαύρη Θάλασσα, τον Μαρμαρά ή το Αιγαίο προς τη Μεσόγειο θα πρέπει να διέρχονται από ελληνικά χωρικά ύδατα.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
