Της Βιβής Γκίκα
«Και η Πίζα γέρνει, αλλά δεν πέφτει». Μια φράση που, αν επιβεβαιωθεί από τη δικαστική έρευνα, θα μείνει χαραγμένη ως η πιο ανατριχιαστική περιγραφή μιας τραγωδίας που αποφεύχθηκε την τελευταία στιγμή.
Λίγες ώρες αφότου οι ένοικοι της πολυκατοικίας στα Πετράλωνα εξέφραζαν την αγωνία τους, βλέποντας το κτίριο να γέρνει επικίνδυνα, το τετραώροφο κτίσμα κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος.
Από καθαρή τύχη δεν θρηνήσαμε ανθρώπινες ζωές. Το περιστατικό, όμως, ξεπερνά κατά πολύ τα όρια μιας μεμονωμένης υπόθεσης. Ανοίγει έναν δύσκολο φάκελο για την ασφάλεια χιλιάδων παλαιών πολυκατοικιών σε μια Αθήνα που χτίστηκε τοίχο με τοίχο και συνεχίζει να ανοικοδομείται δίπλα σε γερασμένα κτίρια, με τους κατοίκους να αγνοούν συχνά τι συμβαίνει κάτω από τα θεμέλιά τους.
Και το κυριότερο ερώτημα: Κινδυνεύουν ζωές σε κτίρια - παγίδες σαν αυτό στα Πετράλωνα;
Το skai.gr απευθύνθηκε σε ειδικούς, διερωτώμενο τι συνέβη στα Πετράλωνα, αλλά κυρίως τι θα μπορούσε να συμβεί και σε άλλες γειτονιές της Αθήνας. Μιλήσαμε με τον πρόεδρο της Ένωσης Κατασκευαστών Ελλάδας, Δημήτρη Καψιμάλη, ο οποίος τονίζει ότι στα Πετράλωνα όλα δείχνουν πως συνδυάστηκαν πολλοί επιβαρυντικοί παράγοντες.
«Η πολυκατοικία ήταν κατασκευασμένη με τους παλιούς αντισεισμικούς κανονισμούς, πριν η Αθήνα θεωρηθεί σεισμογενής περιοχή. Παρόλα αυτά είχε αντέξει τόσο στον σεισμό του 1981 όσο και σε εκείνον του 1999. Οι πολυκατοικίες πρέπει να αντέχουν είτε δίπλα τους υπάρχει κτίριο είτε όχι», σημειώνει.
Όπως εξηγεί, η θεμελίωση της παλιάς πολυκατοικίας βρισκόταν υψηλότερα από εκείνη του νέου κτιρίου που ανεγειρόταν στο διπλανό οικόπεδο. Σύμφωνα με την αυτοψία που πραγματοποίησε επιτροπή ειδικών, εφόσον το έδαφος ήταν χαλαρό, θα έπρεπε να είχαν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα αντιστήριξης κατά την εκσκαφή.
«Αυτό, κατά την εκτίμηση των ειδικών, φαίνεται πως δεν έγινε και ο συνδυασμός όλων αυτών των παραγόντων οδήγησε σε αυτό το αποτέλεσμα», αναφέρει, διευκρινίζοντας ότι τα ακριβή αίτια θα τα διαπιστώσει η δικαστική έρευνα.
Το κτίριο έδωσε προειδοποιητικά σημάδια
Ιδιαίτερη σημασία έχει, σύμφωνα με τον ίδιο, ότι η πολυκατοικία δεν κατέρρευσε ξαφνικά, χωρίς καμία ένδειξη.
«Οι ένοικοι λένε ότι από την προηγούμενη ημέρα είχαν εμφανιστεί αποκολλήσεις, ενώ λίγο πριν από την κατάρρευση ακούγονταν έντονοι τριγμοί. Από τύχη δεν θρηνήσαμε οικογένειες.»
Ο Δημήτρης Καψιμάλης στρέφει την προσοχή και σε έναν ακόμη κίνδυνο που, όπως υποστηρίζει, παραμένει υποτιμημένος: Τις εκτεταμένες ανακαινίσεις παλαιών πολυκατοικιών χωρίς προηγούμενο στατικό έλεγχο.
Όπως λέει, σε πολλά διαμερίσματα αφαιρούνται τα παλιά ξύλινα πατώματα και κατασκευάζονται νέες στρώσεις σκυροδέματος πάχους 10 έως 12 εκατοστών για την τοποθέτηση πλακιδίων, αυξάνοντας σημαντικά τα φορτία σε κτίρια που έχουν σχεδιαστεί με άλλες προδιαγραφές.
«Φωνάζω από τον σεισμό του 1999 ότι τα κτίρια που έχουν κατασκευαστεί πριν από τον αντισεισμικό κανονισμό του 1985 πρέπει να ελέγχονται σοβαρά πριν από οποιαδήποτε ανακαίνιση. Πρώτα στατική ενίσχυση και μετά αισθητικές παρεμβάσεις. Όχι μόνο θερμοπροσόψεις, αλουμίνια και πλακάκια για να παρουσιάζονται ως καινούργια.»
Σκάβουν δίπλα στο σπίτι σας; Ζητήστε τις μελέτες
Το πιο ηχηρό μήνυμα που στέλνει αφορά τους ίδιους τους ιδιοκτήτες.
«Σκάβουν δίπλα στο σπίτι σας; Ζητήστε την άδεια, τη μελέτη εκσκαφής και τη μελέτη αντιστήριξης. Δώστε τα σε μηχανικό της εμπιστοσύνης σας. Δεν μπορεί ο πολίτης να ξέρει αν η εκσκαφή γίνεται σωστά ή όχι. Αυτό που μπορεί να κάνει είναι να ζητήσει να ελεγχθούν όλα.»
Και καταλήγει με μια διαπίστωση που αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα και ιδιαίτερα μετά το περιστατικό στα Πετράλωνα:
«Δυστυχώς είμαστε αδιάφοροι ακόμη και για τη ζωή μας.»
Το skai.gr επικοινώνησε και με την Πολιτικό Μηχανικό, MSc στο Πολυτεχνείο Κρήτης, κυρία Ιφιγένεια Τζιβελέκα, η οποία δίνει τη δική της οπτική και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τα κτίρια στην Αθήνα.
Οι εκσκαφές και οι παγίδες για τα παλιά κτίρια
Σε ερώτηση αν υπάρχουν κίνδυνοι όταν γίνονται εκσκαφές ή ανεγείρονται νέες οικοδομές δίπλα σε παλαιά κτίρια απαντά:
«Φυσικά. Η συνεχής δόμηση, οι μεσοτοιχίες μεταφέρουν τεράστια φορτία στο έδαφος. Μια νέα εκσκαφή αποσυμπιέζει πλευρικά το χώμα κι αν αυτό μετατοπιστεί, προκαλούνται διαφορικές καθιζήσεις που μπορούν να συμπαρασύρουν αλυσιδωτά τα όμορα κτίρια. Ανάλογα και μια κατεδάφιση υφιστάμενου κτίσματος μπορεί να στερήσει σημαντική πλευρική στήριξη από το όμορό του.»
Στο ερώτημα για το πώς μπορούμε να προστατευτούμε και να μην έχουμε περιστατικά όπως αυτό στα Πετράλωνα και τι πρέπει να γίνει προτού ξεκινήσει μια εκσκαφή σε οικόπεδο που εφάπτεται με υφιστάμενες πολυκατοικίες, η κ. Τσιβελέκα λέει:
«Απαιτείται γεωτεχνική μελέτη για την αντοχή του εδάφους, έλεγχος γειτονικών κτιρίων, μελέτη και έργα αντιστήριξης (πασσαλοστοιχίες, αγκύρια, τοιχία κ.λπ.) για συγκράτηση των πρανών, υποθεμελίωση διπλανού κτιρίου αν η νέα εκσκαφή προχωρά σε μεγαλύτερο βάθος, προσεκτική και διαρκής επίβλεψη από τον επιβλέποντα μηχανικό».
Τι συμβαίνει, όμως, με τα περισσότερα κτίρια της Αθήνας που είναι παλιά και πόσο επηρεάζονται από εργασίες σε διπλανά οικόπεδα;
Η κ. Τζιβελέκα εξηγεί ότι η συντριπτική πλειονότητα των κτιρίων σχεδιάστηκε με παλαιούς κανονισμούς, υφίσταται κόπωση υλικών (διάβρωση μπετόν/χάλυβα) και συνήθως, εδράζονται σε μεμονωμένα θεμέλια χωρίς συνδετήριες δοκούς.
«Αν υποχωρήσει το έδαφος σημειακά, δεν έχουν την ελαστικότητα να αυτοσυγκρατηθούν».
Τα «γερασμένα» κτίρια
Τέλος, στο ερώτημα αν θα έπρεπε να είναι υποχρεωτική η καταγραφή της κατάστασης των γειτονικών κτιρίων πριν αρχίσουν εργασίες θεμελίωσης ή εκσκαφής υπογραμμίζει τις ενέργειες που έπρεπε να έχουν γίνει:
«Υποχρεωτική καταγραφή, μελέτες και διαρκής έλεγχος, θεσμοθετημένα με σαφή τρόπο και χωρίς νομικά 'παραθυράκια', για κάθε ιδιωτικό έργο ανεξαρτήτως μεγέθους.»
Άλλωστε ήδη βάσει Κτιριοδομικού, όποιος διενεργεί εκσκαφή, έχει και την ευθύνη να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την αντιστήριξη και προστασία των όμορων κτιρίων.
Επίσης, η παλαιότητα των κτιρίων, «επιβάλλει» την άμεση θεσμοθέτηση προγραμμάτων επιδότησης για έλεγχο και ενίσχυση της στατικής επάρκειάς τους.
Το αν η κατάρρευση στα Πετράλωνα οφείλεται σε ανθρώπινα λάθη ή σε άλλους παράγοντες θα το αποφανθεί η Δικαιοσύνη.
Το πραγματικό ερώτημα, όμως, αφορά όλους μας. Πόσες ακόμη πολυκατοικίες της Αθήνας στέκονται όρθιες μέχρι να γίνει η επόμενη εκσκαφή στο διπλανό οικόπεδο; Πόσα παλιά κτίρια δεν έχουν ελεγχθεί ποτέ στατικά και πόσοι ιδιοκτήτες γνωρίζουν ότι έχουν δικαίωμα να ζητήσουν τις μελέτες και τα μέτρα προστασίας όταν ξεκινά ένα έργο δίπλα τους;
Η κατάρρευση στα Πετράλωνα δεν πρέπει να μείνει μια είδηση της επικαιρότητας. Πρέπει να γίνει η αφορμή για να αλλάξει η κουλτούρα της πρόληψης, των ελέγχων και της ευθύνης. Γιατί την επόμενη φορά, η τύχη μπορεί να μην είναι τόσο γενναιόδωρη.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
