Νέο τοπίο στις ηλεκτρονικές αγορές χαμηλής αξίας διαμορφώνει από σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση, επιβάλλοντας τέλος 3 ευρώ στα μικρά δέματα που εισάγονται στις 27 χώρες-μέλη. Το μέτρο βάζει στο στόχαστρο την εκρηκτική αύξηση των φθηνών προϊόντων που φτάνουν καθημερινά στην αγορά του μπλοκ-κυρίως από την Κίνα και μέσω πλατφορμών όπως η Shein και η Temu- με τις Βρυξέλλες να επιχειρούν να περιορίσουν τόσο τον αθέμιτο ανταγωνισμό όσο και την είσοδο προϊόντων που δεν ελέγχονται επαρκώς ως προς την ασφάλεια και την ποιότητά τους.
Τι προβλέπει το νέο μέτρο
Ο δασμός των 3 ευρώ επιβάλλεται σε δέματα αξίας κάτω των 150 ευρώ, τα οποία μέχρι σήμερα απαλλάσσονταν από τελωνειακούς δασμούς. Πρόκειται κυρίως για παραγγελίες μικρής αξίας που πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά.
Η χρέωση δεν υπολογίζεται απλώς ανά δέμα, αλλά ανά είδος προϊόντος. Για παράδειγμα, εάν ένα πακέτο περιέχει ένα μπλουζάκι και ένα ζευγάρι παπούτσια, ο δασμός θα επιβληθεί δύο φορές, δηλαδή 6 ευρώ συνολικά. Αντίθετα, εάν το πακέτο περιλαμβάνει δύο, πέντε ή ακόμη και 15 μπλουζάκια και κανένα άλλο προϊόν, η επιβάρυνση θα είναι 3 ευρώ. Η ιδιαιτερότητα αυτή συνδέεται με τον τρόπο υπολογισμού των τελωνειακών δασμών στην ΕΕ.
Το μέτρο έχει προσωρινό χαρακτήρα και θα ισχύσει έως ότου ολοκληρωθεί η ευρύτερη μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού τελωνειακού συστήματος, κάτι που αναμένεται μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.
Από τον Νοέμβριο, στον δασμό αναμένεται να προστεθούν και «τέλη επεξεργασίας», τα οποία θα χρηματοδοτούν τις τελωνειακές υπηρεσίες. Το ύψος τους δεν έχει ακόμη καθοριστεί, αλλά θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 2 ευρώ ανά δέμα.
Γιατί επιβάλλεται τώρα
Η ΕΕ σχεδίαζε αρχικά να επιβάλει δασμούς στις εισαγωγές μικρών δεμάτων από το 2028, στο πλαίσιο της τελωνειακής μεταρρύθμισης. Ωστόσο, η κατακόρυφη αύξηση των παραγγελιών χαμηλής αξίας από ασιατικές κυρίως πλατφόρμες, όπως η Shein και η Temu, οδήγησε τα κράτη-μέλη στην απόφαση να επιταχύνουν τη διαδικασία.
Στόχος είναι αφενός η προστασία των καταναλωτών από δυνητικά επικίνδυνα ή μη συμμορφούμενα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα προϊόντα και αφετέρου η στήριξη των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, οι οποίες καταγγέλλουν συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού.
Υπολογίζεται ότι το 2024 εισήλθαν στην ευρωπαϊκή αγορά 4,6 δισεκατομμύρια μικρά δέματα - περισσότερα από 145 το δευτερόλεπτο. Το 91% αυτών προερχόταν από την Κίνα. Η μαζική αυτή εισροή αφορολόγητων προϊόντων θεωρείται από τις Βρυξέλλες σοβαρή στρέβλωση της αγοράς.
Παράλληλα, ο τεράστιος όγκος των δεμάτων καθιστά εξαιρετικά δύσκολο τον αποτελεσματικό έλεγχο της συμμόρφωσης των προϊόντων με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Αυτό αφήνει περιθώριο για την εισαγωγή επικίνδυνων προϊόντων, αλλά και απομιμήσεων.
Τι επιδιώκει η ΕΕ
Η Κομισιόν εκτιμά ότι η νέα επιβάρυνση θα περιορίσει τις πολύ μικρές παραγγελίες, καθώς αυξάνει το τελικό κόστος των αγορών χαμηλής αξίας. Παράλληλα, επιχειρεί να ωθήσει τις μεγάλες πλατφόρμες να εισάγουν προϊόντα σε μεγαλύτερες ποσότητες, αντί να αποστέλλουν εκατομμύρια μεμονωμένα μικρά δέματα.
Τα έσοδα από τον δασμό θα χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση των ελέγχων στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια και λιμάνια, όπου καταλήγει καθημερινά ο μεγαλύτερος όγκος των εισαγόμενων δεμάτων.
Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό
Τυπικά, η υποχρέωση καταβολής του δασμού βαρύνει τις επιχειρήσεις, δηλαδή τους εισαγωγείς ή τους πωλητές. Ωστόσο, οι εταιρείες έχουν τη δυνατότητα να μετακυλήσουν το κόστος στους καταναλωτές, υπό την προϋπόθεση ότι τους έχουν ενημερώσει εκ των προτέρων.
Ευρωπαίος αξιωματούχος διευκρίνισε ότι «οι καταναλωτές στο διαδίκτυο δεν είναι υπεύθυνοι για την καταβολή του φόρου». Η ευθύνη ανήκει στους εισαγωγείς ή στους πωλητές, οι οποίοι στη συνέχεια αποφασίζουν εάν θα απορροφήσουν το κόστος ή θα το περάσουν στην τελική τιμή.
Οι ενώσεις καταναλωτών έχουν ήδη προειδοποιήσει για πιθανές απόπειρες εξαπάτησης, καθώς δεν αποκλείεται επιτήδειοι να εκμεταλλευτούν τη σύγχυση γύρω από το νέο μέτρο.
Επιφυλάξεις από την αγορά
Πάντως, ο Εμπορικός Σύλλογος Αθηνών εκτιμά ότι το τέλος των 3 ευρώ δεν θα είναι αρκετό για να αλλάξει ουσιαστικά τη συμπεριφορά των καταναλωτών. Σε ανακοίνωσή του, ο ΕΣΑ αναγνωρίζει ότι το μέτρο κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο θεωρεί πως έχει κυρίως εισπρακτικό χαρακτήρα και δεν αρκεί για να περιορίσει σημαντικά τις αγορές από ασιατικές πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου.
Σύμφωνα με τον Σύλλογο, η πρόσθετη επιβάρυνση των 3 ευρώ σε προϊόντα χαμηλής ή μέσης αξίας δεν μεταβάλλει σε τέτοιο βαθμό το τελικό κόστος ώστε να αποθαρρύνει μαζικά τους καταναλωτές. Με άλλα λόγια, για τον ΕΣΑ, το μέτρο βάζει μεν ένα μικρό εμπόδιο, αλλά όχι τέτοιο που να αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού.
Παράλληλα, ο Εμπορικός Σύλλογος Αθηνών εκφράζει αμφιβολίες και για την αποτελεσματική εφαρμογή του μέτρου, επισημαίνοντας ότι ο έλεγχος δισεκατομμυρίων δεμάτων που εισέρχονται κάθε χρόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πρακτικά εξαιρετικά δύσκολος. Το γεγονός αυτό, σύμφωνα με τον ΕΣΑ, δημιουργεί ερωτήματα τόσο για την είσπραξη των πρόσθετων επιβαρύνσεων όσο και για τον ουσιαστικό έλεγχο της συμμόρφωσης των προϊόντων με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Σύλλογος προτείνει να εξεταστεί για την Ελλάδα η επιβολή πρόσθετου εθνικού τέλους, εντός των ορίων που επιτρέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία, με στόχο την ουσιαστικότερη εξισορρόπηση του ανταγωνισμού υπέρ του νόμιμου ελληνικού εμπορίου.
Έλεγχοι για πρακτικές παράκαμψης του τέλους
Οι Βρυξέλλες διαμηνύουν ότι θα παρακολουθούν στενά πιθανές πρακτικές παράκαμψης του δασμού. Μία από αυτές θα μπορούσε να είναι η αποστολή προϊόντων μέσω χωρών που έχουν ειδικό καθεστώς εμπορικής σχέσης με την ΕΕ, όπως η Ελβετία.
Ωστόσο, τέτοιες πρακτικές απαγορεύονται ήδη από την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Οι τελωνειακοί δασμοί υπολογίζονται με βάση τη χώρα προέλευσης του προϊόντος και όχι τη χώρα από την οποία τελικά αποστέλλεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Την ίδια ώρα, μεγάλοι παίκτες του ηλεκτρονικού εμπορίου επενδύουν σε τεράστιες αποθήκες εντός Ευρώπης, ώστε να εισάγουν προϊόντα μαζικά και στη συνέχεια να τα διαθέτουν στη λιανική αγορά. Σε αυτή την περίπτωση, τα προϊόντα δεν θα υπάγονται στον δασμό των 3 ευρώ για μικρά δέματα, καθώς η αξία των αποστολών θα υπερβαίνει τα 150 ευρώ. Θα υπόκεινται, όμως, στους συνήθεις τελωνειακούς δασμούς της ΕΕ.
Η εξέλιξη αυτή δεν θεωρείται απαραίτητα αρνητική από τις Βρυξέλλες. Αντίθετα, η εισαγωγή μεγάλων ποσοτήτων -σε παλέτες ή εμπορευματοκιβώτια- διευκολύνει τους τελωνειακούς ελέγχους. Είναι σαφώς πιο αποτελεσματικό για τις αρχές να ελέγχουν οργανωμένες αποστολές ίδιων προϊόντων, παρά εκατομμύρια μικρά δέματα με διαφορετικό περιεχόμενο.
Με το νέο μέτρο, η ΕΕ επιχειρεί να βάλει φρένο στο μοντέλο των αμέτρητων φθηνών δεμάτων που φτάνουν καθημερινά στην ευρωπαϊκή αγορά. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος θα πληρώσει τελικά τον λογαριασμό: οι πλατφόρμες ή οι καταναλωτές.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
