Του Νικόλα Μπάρδη
Η νοτιοανατολική ακρόπολη εντός των καλοδιατηρημένων τειχών της παλιάς πόλης των Ιωαννίνων, ευρέως γνωστή με το οθωμανικό της όνομα «Ιτς Καλέ», που σημαίνει «εσωτερικό φρούριο», είναι αυτό ακριβώς που υποδηλώνει και το όνομά του. Ένα ξεχωριστό φρούριο μέσα στην παλιά πόλη, που καλύπτει μία έκταση περίπου 30.000 m2. Η ίδρυσή του αποδίδεται στην κατάληψη της πόλης από τον Βοημούνδο το 1082 και το κύριο βυζαντινό κατάλοιπο της περιόδου, ο μεγάλος κυκλικός πύργος στο κέντρο της ακρόπολης, είναι γνωστός ως Πύργος του Βοημούνδου. Εκεί οι ανασκαφές των τελευταίων ετών έφεραν στο φως θεμέλια της ελληνιστικής εποχής. Γραπτές πηγές αναφέρουν, ότι στη βυζαντινή περίοδο η ακρόπολη στέγαζε τις κατοικίες των αρχόντων της πόλης, καθώς και τον καθεδρικό ναό των Ταξιαρχών και την εκκλησία του Παντοκράτορα.
Υπό τον Αλή Πασά το Ιτς Καλέ χτίστηκε εκ νέου και έγινε η κύρια κατοικία του ισχυρού ηγεμόνα. Εκεί, λοιπόν, έχτισε το παλάτι του (σαράι), ξεκινώντας τις εργασίες το 1788. Το παλάτι περιγράφεται από Ευρωπαίους περιηγητές της εποχής και απεικονίζεται σε εκτύπωση του Γ. Λ. Λιτς και χαραγμένο από τον Χ. Άντλαρντ, ως μια μεγάλη και σύνθετη διώροφη κατασκευή με πολλά παράθυρα, που προσέφεραν εξαιρετική θέα στη Λίμνη Παμβώτιδα. Το παλάτι συνέχισε να αποτελεί το διοικητικό κέντρο της πόλης μέχρι το 1870, οπότε και γκρεμίστηκε, αν και είχε ήδη υποστεί μεγάλες ζημιές κατά την πολιορκία του 1821–22 από τα στρατεύματα του Σουλτάνου, που προκάλεσαν την πτώση του Αλή.
Μετά την απελευθέρωση της πόλης από τους Έλληνες το 1913, ο χώρος του κύριου ανακτόρου χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή του στρατιωτικού νοσοκομείου των Ιωαννίνων, το οποίο με τη σειρά του έδωσε τη θέση του το 1958 σε νέο κτίριο, σχεδιασμένο από τον Β. Χαρίση, που προοριζόταν να λειτουργήσει ως βασιλικό περίπτερο. Από το 1995 μέχρι τις μέρες μας στεγάζει το Βυζαντινό Μουσείο της πόλης.
Δίπλα στο μουσείο, στο ανατολικότερο και ψηλότερο τμήμα της ακρόπολης, βρίσκεται το Τζαμί Φετιγιέ με τον τάφο του Αλή Πασά και μιας συζύγου του, που είναι καλυμμένοι από σιδερένιο πλέγμα. Το τζαμί καταλαμβάνει τον χώρο του βυζαντινού καθεδρικού ναού της πόλης και χτίστηκε μετά την οθωμανική κατάκτηση το 1430. Το κτίριο που βλέπουμε σήμερα χρονολογείται το 1795, όταν ανοικοδομήθηκε από τον Αλή Πασά, και οι αρχιτεκτονικές γραμμές του γοητεύουν τους πάντες.
Το κύριο σωζόμενο τμήμα του παλατιού του Αλή είναι το λεγόμενο Θησαυροφυλάκιο στα βόρεια, ένα τετράγωνο κτίριο αγνώστου χρήσης. Ένας θολωτός χώρος δίπλα του μετατράπηκε αργότερα στο εκκλησάκι των Αγίων Αναργύρων. Το Θησαυροφυλάκιο αποκαταστάθηκε το 1989–90 και πλέον φιλοξενεί έκθεση για την ιστορία και τις μεθόδους αργυροχρυσοχοΐας στα Ιωάννινα και την ευρύτερη περιοχή, που είναι φημισμένη γι’ αυτήν την τέχνη ήδη από την περίοδο της Τουρκοκρατίας.
Άλλες σωζόμενες ή ανεσκαμμένες κατασκευές είναι τα μαγειρεία, που χρονολογούνται στις αρχές του 19ου αιώνα και βρίσκονται στο βορειοδυτικό τμήμα της ακρόπολης, τα οποία σήμερα χρησιμεύουν ως τραπεζαρία, το μπαρουτοπωλείο στα βορειοανατολικά του τεμένους Φετιχιέ, το οποίο λειτουργεί ως εκπαιδευτικός χώρος, με ένα ερειπωμένο κτίριο άγνωστου σκοπού ανάμεσα σε αυτό και τις κουζίνες, καθώς και η ερειπωμένη βάση ενός άλλου μεγάλου κυκλικού πύργου της βυζαντινής εποχής. Τέλος, ο επισκέπτης μπορεί να δει εκεί σήμερα ένα μικρό συγκρότημα λουτρών και ένα μεγάλο, διώροφο κτίριο βορειοανατολικά του Θησαυροφυλακίου, που πιθανόν να ήταν στρατώνας ή τμήμα του παλατιού. Στις μέρες μας λειτουργεί ως πολιτιστικός και εκθεσιακός χώρος.
Σε γενικές γραμμές το Ιτς Καλέ έχει ενταχθεί πλήρως στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή του τόπου, αποτελώντας καλό παράδειγμα και για άλλους παρόμοιους ιστορικούς χώρους της Ελλάδας, που θα μπορούσαν να αναδειχθούν και να αξιοποιηθούν αναλόγως, και να μην χάνονται απ’ την εγκατάλειψη και την αδιαφορία.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
