Ο επικεφαλής του ανώτατου συμβουλίου εθνικής ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί και κορυφαίος σύμβουλος του δολοφονηθέντα Ιρανού ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, αναδεικνύεται ως ισχυρός παράγοντας στην πολιτική σκηνή εν μέσω του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Ο βετεράνος Ιρανός πολιτικός έχει διαχειριστεί σοβαρά ζητήματα: από τις πυρηνικές διαπραγματεύσεις έως τις περιφερειακές σχέσεις της Τεχεράνης και τη βίαιη καταστολή των εσωτερικών αναταραχών.
Ο Λαριτζάνι, μέλος του καθεστώτος που προέρχεται από μία από τις σημαντικότερες κληρικές οικογένειες της χώρας, είχε την ευθύνη να επιβλέπει τις προσπάθειες του Ιράν για την επίτευξη πυρηνικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, ενώ του είχαν επιβάλει κυρώσεις τον Ιανουάριο με την κατηγορία ότι ηγήθηκε της αιματηρής καταστολής των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων.
Ο ίδιος κατηγόρησε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι προσπαθούν να διαλύσουν και να λεηλατήσουν το Ιράν και προειδοποίησε την Κυριακή τις «αποσχιστικές ομάδες» ότι θα λάβουν σκληρή απάντηση αν επιχειρήσουν οποιαδήποτε ενέργεια.
Ο Λαριτζάνι, ο οποίος διορίστηκε τον Αύγουστο ως γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας (SNSC), κατείχε υψηλόβαθμες θέσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας του. Είναι γνωστός για την πίστη του στον Χαμενεΐ ενώ υπάρχουν και φήμες πως έχει σχέσεις και με αντίπαλες φατρίες του καθεστώτος.
Η θέση του ως έμπιστος στρατηγικός σύμβουλος του Χαμενεΐ υπογραμμίστηκε τον περασμένο μήνα, όταν έκανε ταξίδι στο Ομάν ως μεσολαβητής, προκειμένου να προετοιμάσει τις έμμεσες πυρηνικές συνομιλίες με τις ΗΠΑ, την ώρα που η Ουάσιγκτον ενίσχυε τις στρατιωτικές της δυνάμεις στη Μέση Ανατολή για να πιέσει το Ιράν να κάνει παραχωρήσεις πριν από τις επιθέσεις.
Ο Λαριτζάνι είχε επίσης πραγματοποιήσει αρκετές επισκέψεις στη Μόσχα, βασικό σύμμαχο του Ιράν, τους τελευταίους μήνες για να συζητήσει μια σειρά από θέματα ασφάλειας, σε ένα ακόμη σημάδι της επιστροφής του στην υψηλού επιπέδου διπλωματία.
Η στάση του Λαριτζανί στο πυρηνικό ζήτημα
Ο Λαριτζάνι, ο οποίος είχε ηγηθεί του SNSC πριν από 20 χρόνια, ανέλαβε ξανά την ηγεσία του μετά τον 12ήμερο πόλεμο μεταξύ Ιράν και Ισραήλ πέρυσι, στον οποίο συμμετείχαν και οι ΗΠΑ.
Ορισμένες από τις δημόσιες δηλώσεις του σχετικά με το πυρηνικό ζήτημα είχαν ρεαλιστικό τόνο. «Κατά τη γνώμη μου, το ζήτημα αυτό μπορεί να επιλυθεί», δήλωσε ο Λαριτζάνι στην κρατική τηλεόραση του Ομάν τον περασμένο μήνα, αναφερόμενος στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ.
«Εάν η ανησυχία των Αμερικανών είναι ότι το Ιράν δεν πρέπει να προχωρήσει στην απόκτηση πυρηνικών όπλων, αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί», είχε πει.
Ωστόσο, μετά την έκρηξη της αντικυβερνητικής οργής τον Ιανουάριο, ο ρόλος του στο Συμβούλιο Ασφαλείας καταγγέλθηκε από την Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της αμερικανικής κυβέρνησης, ο Λαριτζάνι βρισκόταν στην πρώτη γραμμή των προσπαθειών για την καταστολή των διαδηλώσεων του Ιανουαρίου.
«Ο Λαριτζάνι ήταν ένας από τους πρώτους Ιρανούς ηγέτες που κάλεσε σε βία ως απάντηση στις νόμιμες απαιτήσεις του ιρανικού λαού», ανέφερε σε δήλωσή του το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ στις 15 Ιανουαρίου, προσθέτοντας ότι ο ίδιος ενήργησε κατόπιν εντολής του Χαμενεΐ.
Οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα αναφέρουν ότι χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της καταστολής των διαδηλώσεων, της χειρότερης εσωτερικής αναταραχής στο Ιράν από την εποχή της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979.
Όπως και άλλοι Ιρανοί αξιωματούχοι, ο Λαριτζάνι είπε πως κατανοεί τις διαδηλώσεις που οργανώθηκαν σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις οικονομικές δυσκολίες, ωστόσο καταδίκασε τις ένοπλες ενέργειες που, όπως ισχυρίστηκε, υποκινήθηκαν από τον βασικό εχθρό του Ιράν, το Ισραήλ.
«Οι λαϊκές διαμαρτυρίες πρέπει να διαχωριστούν πλήρως από αυτές τις τρομοκρατικές ομάδες», ανέφερε στα κρατικά μέσα ενημέρωσης στις 10 Ιανουαρίου. «Οι ταραξίες είναι μια αστική ημι-τρομοκρατική ομάδα», σημείωνε στις 26 Ιανουαρίου.
Πρώην μέλος των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν, ο Λαριτζάνι διετέλεσε επικεφαλής των πυρηνικών διαπραγματεύσεων από το 2005 έως το 2007, υπερασπιζόμενος τον εμπλουτισμό ουρανίου. Κάποια στιγμή είχε παρομοιάσει τα ευρωπαϊκά κίνητρα για την εγκατάλειψη της παραγωγής πυρηνικών καυσίμων με «την ανταλλαγή ενός μαργαριταριού με μια σοκολάτα».
Τότε, Ιρανοί αναλυτές ανέφεραν ότι επεδίωκε να πείσει τη Δύση μέσω της διπλωματίας και θεωρούνταν ρεαλιστής.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ πιστεύουν ότι το Ιράν επιδιώκει να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο που θα μπορούσε να απειλήσει την ύπαρξη του Ισραήλ. Ωστόσο, η Τεχεράνη δηλώνει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα είναι αμιγώς ειρηνικό.
Ο Λαριτζάνι ήταν πρόεδρος του κοινοβουλίου από το 2008 έως το 2020. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, το Ιράν συνήψε πυρηνική συμφωνία με έξι παγκόσμιες δυνάμεις το 2015, μετά από σχεδόν δύο χρόνια διαπραγματεύσεων. Αλλά ο Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη σκληρά διαπραγματευθείσα συμφωνία κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, το 2018.
Η συνεργασία με τον Πούτιν
Ο Λαριτζάνι διαμήνυε επίσης πως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν «δεν θα καταστραφεί ποτέ». «Όταν ανακαλύπτεις μια τεχνολογία, δεν μπορούν να σου πάρουν την ανακάλυψη», δήλωσε στο PBS Frontline τον Σεπτέμβριο του 2025. «Είναι σαν να είσαι ο εφευρέτης μιας μηχανής και σου την κλέβουν. Πάντα μπορείς να την ξαναφτιάξεις».
Ο Λαριτζάνι έχει επισκεφθεί πολλές φορές τη Μόσχα και έχει συναντήσει τον Βλαντιμίρ Πούτιν, βοηθώντας τον Χαμενεΐ να διαχειριστεί έναν βασικό σύμμαχο με παγκόσμια δύναμη που λειτουργεί ως αντίβαρο στην πίεση του Τραμπ.
Ο ίδιος ανέλαβε επίσης να προωθήσει τις διαπραγματεύσεις με την Κίνα, οι οποίες οδήγησαν σε μια συμφωνία συνεργασίας 25 ετών το 2021.
Το 2005 κατέθεσε υποψηφιότητα για την προεδρία, αλλά δεν τα κατάφερε.
Έπειτα, προσπάθησε να συμμετάσχει στις προεδρικές εκλογές του 2021 και του 2024, αλλά και τις δύο φορές αποκλείστηκε από το Συμβούλιο των Φυλάκων, το οποίο επικαλέστηκε ζητήματα όπως ο τρόπος ζωής του και οι οικογενειακοί δεσμοί του στο εξωτερικό.
Γεννημένος στη Νατζάφ του Ιράκ το 1958 από μια εξέχουσα ιρανική οικογένεια κληρικών, ο Λαριτζάνι μετακόμισε στο Ιράν ως παιδί και συνέχισε τις σπουδές του, αποκτώντας διδακτορικό στη φιλοσοφία. Αρκετοί από τους αδελφούς του έχουν επίσης κατέχει υψηλόβαθμες θέσεις στο δικαστικό σώμα αλλά και στο υπουργείο Εξωτερικών.
Σύμφωνα με το Reuters, μία από τις κόρες του απολύθηκε τον Ιανουάριο από τη θέση της καθηγήτριας ιατρικής στο πανεπιστήμιο Έμορυ των ΗΠΑ, μετά από διαμαρτυρίες Ιρανοαμερικανών ακτιβιστών που εξοργίστηκαν από τον ρόλο του πατέρα της στην καταστολή των διαδηλώσεων.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
