Οι στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ έθεσαν σε ισχύ τη Δευτέρα τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν, διαμορφώνοντας ένα νέο επικίνδυνο σκηνικό κλιμάκωσης στη Μέση Αναστολή, την ώρα που η ήδη εύθραυστη εκεχειρία κινδυνεύει να καταρρεύσει εντελώς μετά το «ναυάγιο» των ειρηνευτικών συνομιλιών στο Πακιστάν το Σάββατο.
Αναμφίβολα ο αμερικανικός στρατός έχει τη δυνατότητα «σφραγίσει» το Στενό του Ορμούζ και να αποκλείσει τον διάπλου προς και από τον Κόλπο. Το ερώτημα είναι ποιο θα είναι το αποτέλεσμα.
«Πιστεύω ότι είναι εφικτό», δήλωσε το πρωί της Δευτέρας στο BBC ο απόστρατος υποναύαρχος των ΗΠΑ Μαρκ Μοντγκόμερι. «Και είναι ασφαλώς λιγότερο επικίνδυνο από την εναλλακτική, που θα ήταν να απωθήσουν διά της βίας τους Ιρανούς και να δημιουργήσουν τις συνθήκες για τη συνοδεία πλοίων».
Ορισμένες από τις επιλογές που είχε αφήσει να εννοηθεί ότι εξετάζει ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) τις τελευταίες εβδομάδες -όπως η κατάληψη του νησιού Χαργκ ή η στρατιωτική συνοδεία των πλοίων μέσω του Στενού του Ορμούζ- θα αποδεικνύονταν σίγουρα πιο επικίνδυνες και πιθανότατα πιο δαπανηρές.
Οι αμερικανικές δυνάμεις που θα εμπλέκονταν, θα εκτίθεντο στον κίνδυνο επιθέσεων από πυραύλους, drones και τα σκάφη ταχείας επίθεσης του Ιράν.
Η πιθανή παρουσία ναρκών στην κρίσιμη θαλάσσια οδό αυξάνει άλλωστε ακόμη περισσότερο τον ενδεχόμενο κίνδυνο.
Αντιθέτως, ένας αποκλεισμός επιτρέπει στα αμερικανικά πολεμικά πλοία να παραμείνουν με ασφάλεια αρκετά μακριά από τις ακτές, στα νερά του Κόλπου του Ομάν, να παρακολουθούν τα πλοία που εξέρχονται από τα ιρανικά λιμάνια και να τα αναχαιτίζουν κατά βούληση.
«Υπάρχει μικρότερος κίνδυνος σε αυτό απ’ ό,τι στην πολύ περιορισμένη περιοχή του Στενού», επισημαίνει ο ναύαρχος Μοντγκόμερι.
Με ειδικές δυνάμεις, ελικόπτερα και δικά του σκάφη ταχείας επέμβασης στη διάθεσή του, το αμερικανικό ναυτικό διαθέτει όλα τα μέσα που χρειάζεται για μια τέτοια επιχείρηση.
Άλλωστε, οι πρόσφατοι αποκλεισμοί της Βενεζουέλας και της Κούβας έχουν αποδείξει ότι έχει αυτή τη δυνατότητα. Στις αρχές Ιανουαρίου, η κατάληψη του ρωσικού πετρελαιοφόρου Marinera, πολύ μακριά στον βόρειο Ατλαντικό, έδειξε ότι τέτοιες επιχειρήσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν σχεδόν οπουδήποτε.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (Centcom) αναφέρει ότι ο τελευταίος αποκλεισμός «θα εφαρμοστεί αμερόληπτα σε πλοία όλων των χωρών που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές», αλλά ότι τα πλοία που χρησιμοποιούν μη ιρανικά λιμάνια δεν θα σταματούν.
Επίσης σε πλοία που μεταφέρουν ανθρωπιστική βοήθεια, σύμφωνα με τη CENTCOM, θα επιτρέπεται ο διάπλους, αλλά «θα υπόκεινται σε επιθεώρηση».
Θα αποδώσει;
Το σχέδιο των ΗΠΑ είναι λογικό. Από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος, το Ιράν έχει καταφέρει να εξάγει απρόσκοπτα πετροχημικά μέσω του Κόλπου, αποκομίζοντας δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ ταυτόχρονα εμποδίζει άλλες χώρες του Κόλπου να εξάγουν τους δικούς τους υδρογονάνθρακες.
Ένας επιτυχημένος αμερικανικός αποκλεισμός θα μπορούσε να διακόψει αυτή τη ροή, στερώντας από το ιρανικό καθεστώς αναγκαία έσοδα και αποδυναμώνοντας ακόμη περισσότερο την οικονομία του.
Ωστόσο, το Ιράν, που έχει ήδη επιδείξει τεράστια ανθεκτικότητα απέναντι στις ενός μήνα και πλέον επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ, θα μπορούσε κάλλιστα να πει κανείς ότι μπορεί να αντέξει ακόμη μία καταιγίδα. Ιδίως, αφού οποιοσδήποτε νέος αποκλεισμός είναι πιθανό να ωθήσει ακόμη υψηλότερα τις τιμές του πετρελαίου.
«Πιστεύουν ότι μπορούν να το υπερκεράσουν αυτό», σημειώνει στο BBC ο Ντέιβιντ Σάτερφιλντ, πρώην ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για ανθρωπιστικές υποθέσεις στη Μέση Ανατολή, «ότι οι ΗΠΑ θα νιώσουν την πίεση από τις τιμές του πετρελαίου και ότι τα κράτη του Κόλπου τελικά θα πιέσουν τις ΗΠΑ να ανοίξουν ξανά το Στενό», εξηγεί.
Η Ουάσινγκτον, όπως υποστηρίζει, δεν έχει λάβει υπόψη της την αποφασιστικότητα του Ιράν.
«Νομίζουν ότι έχουν κερδίσει», σημειώνει ο Σάτερφιλντ. «Οι Ιρανοί πιστεύουν... ότι μπορούν να αντέξουν περισσότερο πόνο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα απ’ ό,τι οι αντίπαλοί τους», προσθέτει.
Ειδικοί του κλάδου ναυτιλίας παρακολουθούν τη μικρή ροή πλοίων που εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια και διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ, για να διαπιστώσουν ποιον αντίκτυπο θα έχει ο αμερικανικός αποκλεισμός στο Ιράν.
«Κυριολεκτικά κοιτάζω πλοία που περνούν αυτή τη στιγμή», σημειώνει η αναλύτρια ναυτιλιακών πληροφοριών Μισέλ Βίζε Μπόκμαν. «Αν ήμουν ναυτικός, θα ανησυχούσα πολύ».
«Είδαμε μερικές αναστροφές πλοίων αμέσως μετά την αρχική ανακοίνωση του Τραμπ χθες το βράδυ», προσθέτει ο Ρίτσαρντ Μιντ, αρχισυντάκτης της Lloyd’s List.
Σύμφωνα με τον Μιντ, το προηγούμενο 48ωρο καταγράφηκε η μεγαλύτερη κίνηση πλοίων μέσω του Στενού του Ορμούζ από τότε που άρχισε ο πόλεμος στα τέλη Φεβρουαρίου, με περίπου 30 καταγεγραμμένες διελεύσεις, δηλαδή πλοία που έπλεαν με ενεργοποιημένο το αυτόματο σύστημα αναγνώρισής τους.
«Έμοιαζε με μια ξαφνική έξοδο πλοίων που προσπαθούσαν να φύγουν», τονίζει.
Με τη ναυσιπλοΐα αυτή τη στιγμή να είναι μηδαμινή, ίσως χρειαστεί χρόνος -αν συμβεί ποτέ- μέχρι να δούμε το αμερικανικό ναυτικό να αναχαιτίζει πλοία που πλέουν προς ή από ιρανικά λιμάνια.
Με την εκεχειρία, εν τω μεταξύ, να παραμένει σε ισχύ, ο πόλεμος με το Ιράν έχει προς το παρόν μετατραπεί σε μάχη αποκλεισμών, με την παγκόσμια οικονομία παγιδευμένη στη μέση.
Αλλά, καθώς η Κίνα φέρεται να άσκησε πιέσεις στο Ιράν να συμμετάσχει στις πολύωρες αλλά τελικά άκαρπες διπλωματικές συνομιλίες του Σαββάτου στο Ισλαμαμπάντ, η Ουάσινγκτον μάλλον να ελπίζει ότι η τελευταία της κίνηση θα μεταφραστεί σε περαιτέρω πίεση από το Πεκίνο προς την Τεχεράνη.
Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ιρανικού πετρελαίου στον κόσμο. Παρά τα τεράστια στρατηγικά αποθέματα που διαθέτει, δύσκολα μπορεί να αντέξει μια παρατεταμένη διακοπή του εφοδιασμού.
Η τελευταία κίνηση του Ντόναλντ Τραμπ ενέχει λοιπόν ρίσκο. Οι επιπτώσεις της θα μπορούσαν σύντομα να γίνουν αισθητές.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
