«Οι ΗΠΑ έχουν επίσης μέσα πίεσης, πολύ ισχυρότερα και με πολύ ευρύτερη εμβέλεια. Απλώς δεν είχα επιλέξει να τα χρησιμοποιήσω, δεν υπήρχε ποτέ λόγος να το κάνω - ΜΕΧΡΙ ΤΩΡΑ!». Η απειλή αυτή του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) στις 10 Οκτωβρίου 2025, είχε προκαλέσει πτώση σχεδόν 3% στο χρηματιστήριο.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, που δημοσιεύθηκε σε δύο μέρη πριν από έξι μήνες, ο Τραμπ είχε δηλώσει επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παύσουν κρίσιμες εξαγωγές προς την Κίνα και θα αυξήσουν τους δασμούς στα κινεζικά προϊόντα στο 100%, διατυπώνοντας μια μαξιμαλιστική απειλή προκειμένου να ανακτήσει τη χαμένη αμερικανική διαπραγματευτική ισχύ έναντι του Πεκίνου.
Όλα αυτά ακούγονται σήμερα πολύ γνώριμα, και δικαίως, αναφέρει σε ανάλυσή του το CNN.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπως σημειώνει, βρίσκονται σήμερα αντιμέτωπες με ένα -αξιοσημείωτα- ανάλογο είδος οικονομικής απειλής από το Ιράν, όπως συνέβη πέρυσι με την Κίνα. Ως απάντηση, ο Τραμπ εφαρμόζει την ίδια ακραία στρατηγική που χρησιμοποίησε έναντι της Κίνας και άλλων εμπορικών εταίρων των ΗΠΑ: αυξάνει την απειλή στο μέγιστο, απαιτεί τα πάντα και τελικά συμβιβάζεται με κάτι περισσότερο απ’ ό,τι είχαν εξασφαλίσει αρχικά οι ΗΠΑ.
Ο Τραμπ έχει απειλήσει με μαζικά αντίποινα κατά του Ιράν, αν δεν ανοίξει το Στενό του Ορμούζ – τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό μέσω της οποίας διέρχεται το 20% του παγκόσμιου αργού πετρελαίου. Την Κυριακή, ανέβασε εκ νέου τους τόνους, ανακοινώνοντας ότι το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό θα αποκλείσει το Στενό.
Δείτε εδώ όλες τις τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή
Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν πρόκειται για εμπορικό πόλεμο· πρόκειται για πραγματικό πόλεμο, και η τελευταία αυτή στροφή στρατηγικής θα μπορούσε να θέσει ακόμη περισσότερους Αμερικανούς στρατιώτες σε κίνδυνο.
Μέχρι στιγμής, οι ακραίες απειλές του Τραμπ κατά του Ιράν δεν αποδίδουν, αντίθετα εγκυμονούν τον κίνδυνο να προκαλέσουν παρατεταμένο οικονομικό πλήγμα στους καταναλωτές και να αναζωπυρώσουν τον πόλεμο που έχει κοστίσει ήδη τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους.
Το «όπλο» των δασμών
Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, ο Τραμπ έχει εξαπολύσει, πολλάκις, μαξιμαλιστικές απειλές κατά διαφόρων εμπορικών εταίρων των ΗΠΑ, με διαφορετικό βαθμό επιτυχίας. Αν και φέρει -δικαίως- το στίγμα ότι υπαναχωρεί τελικά όσον αφορά τις πιο ακραίες απειλές του (όπως η απόκτηση της Γροιλανδίας ή η πίεση προς τη Βραζιλία να αποσύρει την κατηγορία εκλογικής απάτης κατά του πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου), πολλοί εμπορικοί εταίροι των ΗΠΑ τελικά συμμορφώθηκαν με τους όρους του.
Το Ιράν, ωστόσο, ακολουθεί το μοντέλο της Κίνας.
Την περασμένη άνοιξη, ο Τραμπ αύξησε τους δασμούς στην Κίνα σε τόσο υψηλά επίπεδα ώστε επέβαλε ένα de facto εμπάργκο στα κινεζικά προϊόντα που εξάγονται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Κίνα αντέδρασε περιορίζοντας τις εξαγωγές σπάνιων γαιών, κρίσιμων για ένα ευρύ φάσμα ηλεκτρονικών συσκευών, απειλώντας αμερικανικές επιχειρήσεις, καταναλωτές ακόμη και τον στρατό των ΗΠΑ.
Ο Τραμπ οπισθοχώρησε και μείωσε αισθητά τους δασμούς, με αντάλλαγμα τη δέσμευση της Κίνας να ανοίξει ξανά τη στρόφιγγα των σπάνιων γαιών. Όμως η Κίνα δεν υποχώρησε ποτέ πραγματικά, κρατώντας το ισχυρό χαρτί της, παρά τις επανειλημμένες απειλές του Τραμπ να αυξήσει ξανά τους δασμούς – μια εξουσία του προέδρου που το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ πρόσφατα περιόρισε.
Το Ιράν, αντίστοιχα, θεωρεί ότι ο έλεγχος του Στενού του Ορμούζ είναι το μοναδικό ουσιαστικό μέσο πίεσης που διαθέτει απέναντι στις ΗΠΑ, ώστε να σταματήσει τον υπαρξιακό πόλεμο που αντιμετωπίζει και να φέρει την Αμερική στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Οικονομικός μοχλός πίεσης
Έχοντας ίσως διδαχθεί από τον σύμμαχό του, το Ιράν δεν φαίνεται διατεθειμένο να υποχωρήσει τόσο εύκολα.
«Απολαύστε την τωρινή τιμή της βενζίνης», έγραψε ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, σε ανάρτησή του στο X. «Με αυτό που αποκαλείται “αποκλεισμός”, πολύ σύντομα θα νοσταλγείται τη βενζίνη των 4 έως 5 δολαρίων», προειδοποίησε.
Η απειλή του Τραμπ την Κυριακή για αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ θα μπορούσε να στραγγαλίσει τις πωλήσεις πετρελαίου του Ιράν και στερήσει τα διόδια πολλών εκατομμυρίων δολαρίων που βοηθούν την Τεχεράνη στη χρηματοδότηση του πολέμου κατά των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ωστόσο, αυτές οι ιρανικές πωλήσεις αργού, περίπου 2 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, συγκρατούσαν σε κάποιον βαθμό τις τιμές του πετρελαίου, προσθέτοντας αναγκαία προσφορά στην παγκόσμια αγορά.
Η αντίδραση της αγοράς στην απειλή Τραμπ για αποκλεισμό ήταν άμεση: τα futures του Brent, του διεθνούς σημείου αναφοράς, εκτινάχθηκαν κατά 8% το βράδυ της Κυριακής στα 103 δολάρια το βαρέλι, ενώ ο αποκλεισμός που απειλεί να επιβάλλει ο Τραμπ θα μπορούσε να σπρώξει τις τιμές άλλα 10 δολάρια ψηλότερα, κοντά στα πρόσφατα υψηλά τους, σύμφωνα με τον Τζέι Χάτφιλντ, διευθύνοντα σύμβουλο της Infrastructure Capital Advisors.
Οι traders βέβαια, μάλλον προτιμούν την απειλή του αποκλεισμού από την προηγούμενη δέσμευση του Τραμπ να καταστρέψει το πετρέλαιο και τις υποδομές του Ιράν, σημειώνει ο Χάτφιλντ.
Όμως, αν η αγορά πιστέψει ότι ο πόλεμος θα παραταθεί για εβδομάδες ή ακόμη και μήνες, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν σύντομα να ξεπεράσουν τα 120 δολάρια, δοκιμάζοντας υψηλά τετραετίας, τονίζει ο Χομαγιούν Φαλακσάχι, επικεφαλής αναλυτής ερευνών για το αργό στην Kpler.
Οι Αμερικανοί θα πρέπει να αναμένουν ότι θα πληρώνουν ακόμη περισσότερο, ως αποτέλεσμα. Εν μέρει εξαιτίας της αύξησης της τιμής των καυσίμων, το μέσο αμερικανικό νοικοκυριό ξοδεύει 233 δολάρια περισσότερα τον μήνα για τα ίδια αγαθά και υπηρεσίες σε σχέση με έναν χρόνο πριν, σύμφωνα με τη Moody’s Analytics.
Οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ είχαν αρχίσει να υποχωρούν κάπως, αλλά θα ξαναπάρουν την ανιούσα εξαιτίας του αποκλεισμού που απειλεί ο Τραμπ, συνηγορεί και ο Τζο Μπρουσουέλας, επικεφαλής οικονομολόγος για τις ΗΠΑ στην RSM. Το ίδιο θα συμβεί, σημειώνει, και με το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, ενώ ο αποκλεισμός θα ωθήσει τους επενδυτές μακριά από τα ομόλογα, αυξάνοντας περαιτέρω τις αποδόσεις και απειλώντας να ανεβάσει τα επιτόκια στεγαστικών δανείων και το κόστος δανεισμού για εκατομμύρια Αμερικανούς. Οι πληθωριστικές προσδοκίες θα συνεχίσουν να αυξάνονται.
Ο συνεχιζόμενος έλεγχος του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ δίνει στην Τεχεράνη σημαντική διαπραγματευτική ισχύ στον πόλεμο. Ετσι, παρότι οι στρατιωτικές δυνατότητες και η ηγεσία του καθεστώτος έχουν δεχθεί συντριπτικά πλήγματα, εξακολουθεί να διατηρεί οικονομική ισχύ απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον κόσμο.
Γι’ αυτό -τουλάχιστον μέχρι στιγμής- το Ιράν δεν δείχνει να λυγίζει.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
