Όταν ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς κράτησε το τηλέφωνό του κοντά στο μικρόφωνο κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στη Βουδαπέστη, για μια στιγμή φάνηκε πως το αφεντικό του ίσως να μην απαντούσε. Όμως στη δεύτερη προσπάθεια, και μετά από μερικά χτυπήματα, κατάφερε να επικοινωνήσει με τον Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump).
Στο MTK Sportpark στη Βουδαπέστη, χιλιάδες Ούγγροι είχαν συγκεντρωθεί για να γιορτάσουν την «Ημέρα Ουγγροαμερικανικής Φιλίας».
Αν και παρουσιάστηκε ως γιορτή φιλίας μεταξύ των δύο χωρών, η ημέρα αφορούσε στην πραγματικότητα τη φιλία μεταξύ του Τραμπ και του Βίκτορ Όρμπαν, του λαϊκιστή πρωθυπουργού της Ουγγαρίας -αγαπημένου του κινήματος MAGA- ο οποίος υστερεί στις δημοσκοπήσεις ενόψει των βουλευτικών εκλογών αυτού του Σαββατοκύριακου.
«Είμαι μεγάλος θαυμαστής του Βίκτορ. Είμαι μαζί του μέχρι τέλους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μαζί του μέχρι τέλους», είπε ο Τραμπ στο πλήθος. Ο Βανς δήλωσε ότι βρίσκεται στη Βουδαπέστη για να βοηθήσει τον Όρμπαν «όσο περισσότερο μπορώ».
Σε επίσκεψή του στη Βουδαπέστη τον Φεβρουάριο, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο τόνισε ότι «η επιτυχία της Ουγγαρίας είναι και δική μας επιτυχία».
Με μια πρώτη ματιά, δεν είναι σαφές γιατί η «επιτυχία» της Ουγγαρίας του Όρμπαν -που θεωρείται η πιο διεφθαρμένη, η λιγότερο ελεύθερη και μία από τις φτωχότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης- θα έπρεπε να έχει οποιαδήποτε σχέση με την «επιτυχία» των Ηνωμένων Πολιτειών, σημειώνει το CNN.
Όμως, σύμφωνα με τον Ιβάν Κράστεφ, Βούλγαρο πολιτικό επιστήμονα που γνωρίζει τον Όρμπαν από τη δεκαετία του 1990, η κατάσταση δεν είναι τόσο παράξενη. Στα 16 χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία, ο Όρμπαν έχει μετατρέψει την Ουγγαρία σε «πνευματικό, θεσμικό και οικονομικό κόμβο» της ευρωπαϊκής δεξιάς.
Η κυβέρνηση Τραμπ βλέπει τον Όρμπαν και την ιδεολογική υποδομή που έχει δημιουργήσει ως κεντρικό πυλώνα για την προώθηση μιας πιο «ομοϊδεατικής» Ευρώπης -δηλαδή αντι-«woke», αντι-πράσινης και αντι-μεταναστευτικής.
«Αυτή η αμερικανική κυβέρνηση πιστεύει ότι υπάρχει μια “τραμπική επανάσταση” και ότι αυτή έρχεται και στην Ευρώπη, η οποία βρίσκεται απλώς έναν εκλογικό κύκλο πίσω από τις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Κράστεφ.
Η δοκιμασία της Κυριακής
Οι εκλογές της Κυριακής θα δοκιμάσουν αυτή την αντίληψη. Το κόμμα της αντιπολίτευσης Tisza, με επικεφαλής τον Πέτερ Μαγιάρ, διατηρεί διψήφιο προβάδισμα έναντι του κόμματος Fidesz του Όρμπαν στις περισσότερες δημοσκοπήσεις για περισσότερο από έναν χρόνο.
Ο Μαγιάρ, πρώην σύμμαχος του Όρμπαν που έγινε αντίπαλός του, έχει αποφύγει την εξωτερική πολιτική -αγαπημένο πεδίο του πρωθυπουργού- και έχει επικεντρωθεί σε καθημερινά ζητήματα όπως η διαφθορά, η υγεία και το εισόδημα των πολιτών.
Για τους Ούγγρους, οι εκλογές μπορεί να αποτελέσουν ευκαιρία να δουν πώς θα ήταν ένα μέλλον χωρίς τον Όρμπαν. Όμως οι επιπτώσεις μπορεί να γίνουν αισθητές πολύ πιο πέρα. «Αν χάσει ο Όρμπαν -ο άνθρωπος που αποτελεί σύμβολο της δύναμης της άκρας δεξιάς -αυτό θα έχει τεράστιο ψυχολογικό αντίκτυπο», είπε ο Κράστεφ.
Το ουγγρικό «μοντέλο»
Οι πολιτικοί επιστήμονες δυσκολεύονται να ορίσουν το «μοντέλο» που έχει δημιουργήσει ο Όρμπαν. Ορισμένοι το χαρακτηρίζουν «υβριδικό καθεστώς» -ούτε αυταρχικό, αλλά ούτε πλήρως δημοκρατικό. Άλλοι μιλούν για «ανταγωνιστικό αυταρχισμό», καθώς η κυβέρνηση, αν και με αυταρχικά στοιχεία, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ανταγωνιστικές εκλογές. Ή, με τα λόγια του ίδιου του Όρμπαν, η Ουγγαρία είναι μια «ανελεύθερη δημοκρατία» -ένα σύστημα όπου όλοι ψηφίζουν, αλλά υπάρχει μικρότερη ανοχή στις αντίθετες απόψεις.
Ο Πέτερ Κρέκο, πολιτικός επιστήμονας που διευθύνει think tank στη Βουδαπέστη, προτιμά τον όρο «πληροφοριακό αυταρχισμό». Σε αντίθεση με τα αυταρχικά καθεστώτα του 20ού αιώνα, δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου απειλή φυσικής βίας στην Ουγγαρία του Όρμπαν, είπε. Αντίθετα, η ζημιά γίνεται στο πεδίο των λέξεων και των ιδεών.
«Αν ασκήσεις κριτική στο σύστημα, δεν θέλουν απαραίτητα να σε λογοκρίνουν ή να σε φιμώσουν άμεσα», δήλωσε. «Περισσότερο χρησιμοποιούν εκστρατείες σπίλωσης και παραπληροφόρησης, ουσιαστικά 'δολοφονία' χαρακτήρα», σημείωσε
Για να λειτουργήσει το σύστημα, χρειάζεται μια σταθερή παροχή «εχθρών», δήλωσε ο Ίστβαν Χέγκεντους, πρώην συνεργάτης του Όρμπαν στο πρώτο ελεύθερα εκλεγμένο κοινοβούλιο της Ουγγαρίας το 1990.
Με την πάροδο των χρόνων, το σύστημα του Όρμπαν βρήκε αρκετούς «εχθρούς»: μη κυβερνητικές οργανώσεις, φιλελεύθερους διανοούμενους, ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης, δημοσιογράφους και το Κεντροευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο (CEU).
Το πανεπιστήμιο αυτό, στοχοποιήθηκε επειδή χρηματοδοτούνταν από τον Τζορτζ Σόρος, τον οποίο ο Όρμπαν χαρακτήρισε εχθρό της Ουγγαρίας. Μετά από πιέσεις, μετέφερε τις ακαδημαϊκές του δραστηριότητες στη Βιέννη το 2018.
Η αμερικανική επιρροή
Στη θέση του CEU αναδείχθηκε το Mathias Corvinus Collegium (MCC), το οποίο, χρηματοδοτούμενο από το κράτος, λειτουργεί ως κέντρο εκπαίδευσης συντηρητικών εθνικιστών από όλη την Ευρώπη.
Ο Βανς επισκέφθηκε το MCC και απευθύνθηκε σε νεαρό κοινό, τονίζοντας ότι η «νίκη δεν είναι άμεση» και ότι ο πολιτισμός «δεν θα σωθεί από τη μια μέρα στην άλλη».
Το MCC αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης ιδεολογικής υποδομής που περιλαμβάνει think tanks, περιοδικά και ενημερωτικές ιστοσελίδες. Μέσω αυτής της «ήπιας ισχύος», ο Όρμπαν έχει γίνει, σύμφωνα με τον Κράστεφ, «για την ακροδεξιά της Δύσης ό,τι ήταν ο Φιντέλ Κάστρο για την αριστερά τη δεκαετία του 1970».
Η επιρροή αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη στις ΗΠΑ. Πρόσωπα όπως ο Στιβ Μπάνον, ο Τάκερ Κάρλσον και οργανισμοί όπως το CPAC και το Heritage Foundation έχουν στηρίξει το ουγγρικό μοντέλο.
Ο Όρμπαν έχει ήδη επωφεληθεί από αυτή τη σχέση. Όταν οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο, ο Τραμπ εξασφάλισε εξαίρεση για την Ουγγαρία, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Ρωσία για την ενέργειά της.
Τι θα σήμαινε μια ήττα του Όρμπαν
Δεν είναι σαφές αν η επίσκεψη Βανς θα βοηθήσει ή θα βλάψει τον Όρμπαν στις εκλογές. Παρά τις καταγγελίες για ξένη παρέμβαση, ο ίδιος αποδέχτηκε τη στήριξη από τις ΗΠΑ.
Ο αντίπαλός του, Πέτερ Μαγυάρ, δήλωσε ότι «καμία ξένη χώρα δεν πρέπει να παρεμβαίνει στις ουγγρικές εκλογές».
Ακόμη κι αν ο Όρμπαν χάσει, το ιδεολογικό οικοδόμημα που έχει δημιουργήσει δεν θα καταρρεύσει άμεσα. Ωστόσο, μια ήττα του θα μπορούσε να αποδυναμώσει τα εθνικιστικά κινήματα στην Ευρώπη.
Για τη Ρωσία και τις ΗΠΑ -που στηρίζουν τον ίδιο υποψήφιο- μια ήττα του Όρμπαν «δεν θα ήταν απλώς ήττα, αλλά ταπείνωση», επεσήμανε ο Κράστεφ.
«Δύο υπερδυνάμεις που θεωρούν ότι μπορούν να διαμορφώσουν την Ευρώπη θα δουν τον υποψήφιό τους να χάνει, παρά τις προσπάθειές τους. Αυτό θα ενισχύσει σημαντικά την αίσθηση της ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας», κατέληξε.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
