Ελλείψει μιας πραγματικής στρατηγικής στην επιθετική εξωτερική του πολιτική, ο Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) αποκαλύπτει παρ’ όλα αυτά ένα αναδυόμενο ύφος ή μοτίβο. Από το Ιράν, το οποίο αυτή τη στιγμή βομβαρδίζει, έως τη Βενεζουέλα και ίσως την Κούβα και άλλες χώρες, δεν ενδιαφέρεται να οικοδομήσει δημοκρατίες, αλλά να εγκαθιδρύσει κράτη-μαριονέτες.
«Αυτό που κάναμε στη Βενεζουέλα, νομίζω, είναι το τέλειο, το τέλειο σενάριο», δήλωσε στους New York Times σε μια συζήτηση για τη συνεχιζόμενη εκστρατεία του κατά του Ιράν. «Όλοι κράτησαν τη δουλειά τους εκτός από δύο ανθρώπους».
Ο Τραμπ αναφερόταν στον πρόσφατο «αποκεφαλισμό» του αντιαμερικανικού καθεστώτος στο Καράκας, όταν οι αμερικανικές δυνάμεις απομάκρυναν τον δικτάτορα και τη σύζυγό του, αφήνοντας ωστόσο κατά τα άλλα την κυβέρνηση των Τσαβίστας στη θέση της. Έκτοτε, ο Τραμπ έχει κάνει ελάχιστα για να βοηθήσει τη δημοκρατική αντιπολίτευση της Βενεζουέλας. Αντίθετα, φαίνεται ικανοποιημένος να διατηρεί την Ντέλσι Ροντρίγκες, την υπηρεσιακή πρόεδρο της Βενεζουέλας, ως πειθήνιο πελάτη, αρκεί να υπακούει στις εντολές για κάθε ζήτημα που ενδιαφέρει τον Λευκό Οίκο, αρχής γενομένης από το πετρέλαιο της χώρας.
Στο Ιράν, ο αρχικός αποκεφαλισμός του καθεστώτος έχει ήδη λάβει πιο κυριολεκτική μορφή, μετά τον θάνατο του επί μακρόν ηγέτη της χώρας, Αλί Χαμενεΐ, και περίπου 40 συνεργατών του στους πρώτους γύρους των αμερικανοϊσραηλινών αεροπορικών επιδρομών. Πέρα από αυτή την τακτική επιτυχία, η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να έχει σκεφτεί ελάχιστα τις πιθανές μεταβάσεις ηγεσίας.
Ανακοινώνοντας την επίθεση, ο Τραμπ απλώς προειδοποίησε το εναπομείναν καθεστώς να «καταθέσει τα όπλα» διαφορετικά να «αντιμετωπίσει βέβαιο θάνατο». Το μήνυμά του προς τον ιρανικό λαό, που μόλις πρόσφατα διαμαρτυρήθηκε τόσο θαρραλέα για την ελευθερία του, ήταν ότι η ελευθερία «θα είναι δική σας να την πάρετε». Όχι δική του να τη δώσει, με άλλα λόγια.
Όπως και στη Βενεζουέλα, η κυβέρνησή του φέρεται να είχε εξετάσει ορισμένους διαδόχους του Χαμενεΐ εντός του καθεστώτος, αν και το ίδιο πλήγμα που σκότωσε τον αγιατολάχ σκότωσε και τους περισσότερους από αυτούς. «Δεν πρόκειται να είναι κάποιος που είχαμε στο μυαλό μας, γιατί είναι όλοι νεκροί», είπε ο Τραμπ σε άλλον δημοσιογράφο. «Ο δεύτερος ή ο τρίτος στη σειρά είναι νεκρός». Σε κάθε περίπτωση, η ομάδα του Τραμπ, συμπεριλαμβανομένης της CIA, φαίνεται να θεωρεί ότι το καθεστώς ήρθε για να μείνει. Αυτό που έχει σημασία για τον Τραμπ είναι ο επόμενος, όποιος κι αν είναι (και δεν θα είναι γυναίκα), να είναι μια ιρανική Ντέλσι Ροντρίγκες, με λίγα λόγια, μια μαριονέτα.
Μια παρόμοια, αν και προς το παρόν λιγότερο εκρηκτική, εκστρατεία φαίνεται να βρίσκεται σε εξέλιξη στην Κούβα. Μετά τη Βενεζουέλα, θα ήταν το επόμενο αντιαμερικανικό καθεστώς στο δυτικό ημισφαίριο που θα ανατρεπόταν, και οι ΗΠΑ έχουν ουσιαστικά προετοιμάσει το έδαφος με ένα de facto εμπάργκο πετρελαίου. Ο Μάρκο Ρούμπιο, υπουργός Εξωτερικών και σύμβουλος εθνικής ασφάλειας (του οποίου οι γονείς μετανάστευσαν από την Κούβα πριν από την επανάστασή της), έχει συνομιλήσει με τον εγγονό του Ραούλ Κάστρο, του πρώην ηγέτη της χώρας. Ο Τραμπ αναφέρεται ήδη σε μια «φιλική κατάληψη», όπου το «φιλική» φαίνεται να σημαίνει «χωρίς αποκεφαλισμό».
Αν ήταν στο χέρι του Τραμπ, άλλοι ηγέτες θα έπαιρναν το μήνυμα και θα γίνονταν οικειοθελώς πελάτες, μαριονέτες ή υποτελείς, ακόμη και χωρίς επίσκεψη από αμερικανικά αεροπλανοφόρα. Αυτό, προφανώς, είχε κατά νου ο πρόεδρος όταν χλεύαζε επανειλημμένα τον Καναδά για το ενδεχόμενο να γίνει η 51η πολιτεία της Αμερικής ή τη Δανία για την παραχώρηση της Γροιλανδίας. Ταιριάζει με τη «νεο-βασιλική» του αντίληψη για την παγκόσμια πολιτική, σύμφωνα με την οποία όλα περιστρέφονται γύρω από τον ίδιο και, συγκεκριμένα, γύρω από την υποταγή σε αυτόν.
Οι ΗΠΑ δεν είναι βέβαια άπειρες στην καλλιέργεια κρατών-μαριονετών: για μια χώρα που, ιστορικά, προτιμά να βλέπει τον εαυτό της ως αντιιμπεριαλιστική, έχει εγκαταστήσει εκπληκτικά πολλά τέτοια καθεστώτα με τα χρόνια. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν το Ιράν, από το 1953, όταν οι ΗΠΑ (και η Βρετανία) υποκίνησαν πραξικόπημα που ανέτρεψε έναν εκλεγμένο πρωθυπουργό και εγκατέστησε έναν φιλοαμερικανό σάχη, μια «επιτυχία» που μετατράπηκε στην καταστροφή του 1979 και συνέβαλε στη δημιουργία του σημερινού αδιεξόδου.
Ωστόσο, ο συνολικός χαρακτήρας της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής μετά τον Ψυχρό Πόλεμο έχει σε μεγάλο βαθμό απομακρυνθεί από την εγκατάσταση καθεστώτων-πληρεξουσίων και έχει στραφεί προς την ενθάρρυνση δημοκρατικών αλλαγών. Μερικές φορές, όπως στο Ιράκ ή στο Αφγανιστάν, αυτό οδήγησε σε καταστροφικά αφελείς απόπειρες «οικοδόμησης έθνους».
Η Ουάσιγκτον αντιμετώπιζε με αποδοκιμασία τις απροκάλυπτες απαιτήσεις υποταγής ως κάτι που έκαναν οι αυταρχικοί αντίπαλοι της Αμερικής. Το χαρακτηριστικό παράδειγμα μεταξύ των «μπαμπούλων» ήταν ο Βλαντίμιρ Πούτιν της Ρωσίας, ο οποίος θεωρεί όλα τα μετασοβιετικά κράτη, από τη Λευκορωσία έως τις χώρες της Κεντρικής Ασίας, ως τα νόμιμα φέουδά του. Ο τρέχων πόλεμός του κατά της Ουκρανίας ξεκίνησε το 2014, αφού ο λαός της εκδίωξε από το Κίεβο τον τότε άνθρωπο του Πούτιν, Βίκτορ Γιανουκόβιτς.
Καθώς βόμβες εκρήγνυνται σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, είναι πολύ νωρίς για να προβλεφθεί ποιος θα κυβερνήσει τελικά το Ιράν και τον επί μακρόν καταπιεσμένο λαό του. Ακόμη και η μακροπρόθεσμη μοίρα των Βενεζουελάνων, των Κουβανών και άλλων παραμένει αβέβαιη. Κι όμως, δεν είναι ούτε πολύ νωρίς ούτε πολύ αργά για να σταθούμε και να παρατηρήσουμε κάτι που μέχρι πρόσφατα θα ήταν σοκαριστικό αλλά τώρα μοιάζει σχεδόν κοινότοπο. Ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων της Αμερικής δεν είναι πλέον ηγέτης του ελεύθερου κόσμου, αλλά απλώς ένας ακόμη ισχυρός άνδρας.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
