Της Marina Dias
Όταν ο Βραζιλιάνος πρόεδρος Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα έφτασε αυτόν τον μήνα στον Λευκό Οίκο, ο οικοδεσπότης του άρχισε να τον ξεναγεί στο διάδρομο με τα προεδρικά πορτρέτα στον Λευκό Οίκο, δείχνοντάς του τα δικά του. .
Καθώς περπατούσαν δίπλα δίπλα, ο Λούλα πείραξε τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ για τη σοβαρή έκφρασή του στις φωτογραφίες.
«Δεν ξέρεις να χαμογελάς;» τον πείραξε ο Λούλα, όπως αφηγείται ο ίδιος. Ο Τραμπ, είπε, απάντησε ότι οι ψηφοφόροι προτιμούν ηγέτες που φαίνονται σοβαροί.
«Μόνο κατά τη διάρκεια των εκλογών», του είπε ο Λούλα. «Τώρα που κυβερνάς, μπορείς να χαμογελάς λίγο. Η ζωή γίνεται πιο ανάλαφρη όταν χαμογελάμε».
Στην επίσημη φωτογραφία που έδωσε στη δημοσιότητα η βραζιλιάνικη κυβέρνηση μετά τη συνάντηση της 7ης Μαΐου, ο Τραμπ χαμογελά.
«Είχαμε μια εξαιρετική συνάντηση», είπε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους. Κάνουμε πολλές εμπορικές συναλλαγές και θα αυξήσουμε ακόμη περισσότερο το εμπόριο. ... Είναι καλός άνθρωπος. Είναι έξυπνος τύπος».
Ο Τραμπ έχει ιστορικό στενών προσωπικών σχέσεων με ορισμένους αριστερούς ηγέτες, από την πρόεδρο του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ και τον προκάτοχό της Αντρές Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ μέχρι τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ.
Ωστόσο, η εγκαρδιότητα ανάμεσα στον Τραμπ και τον Λούλα θα φαινόταν απίθανη πριν από έναν χρόνο, όταν ο Τραμπ επέβαλλε δασμούς στις βραζιλιάνικες εξαγωγές και κυρώσεις σε Βραζιλιάνους αξιωματούχους, σε μια προσπάθεια να σταματήσει τη δίωξη του φίλου του, του πρώην προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρου. (Ο Μπολσονάρου, που ηττήθηκε από τον Λούλα το 2022, κατηγορήθηκε ότι προσπάθησε να παραμείνει στην εξουσία μέσω στρατιωτικού πραξικοπήματος, στο πλαίσιο του οποίου σχεδιαζόταν η δολοφονία του Λούλα.)
Ο Λούλα περιγράφει την προσέγγισή του απέναντι στον Τραμπ ως στρατηγική.
«Αν κατάφερα να κάνω τον Τραμπ να γελάσει, μπορώ να πετύχω και άλλα πράγματα», δήλωσε στην Washington Post στην πρώτη του συνέντευξη σε μέσο ενημέρωσης μετά τη συνάντηση. «Δεν μπορείς απλώς να τα παρατήσεις».
Ο 80χρονος Λούλα προσπαθεί να πετύχει περισσότερα από μια διπλωματική επανεκκίνηση. Ενόψει αυτού που πιθανότατα θα είναι η τελευταία του εκλογική αναμέτρηση τον Οκτώβριο, ο μακροχρόνιος ηγέτης της λατινοαμερικανικής Αριστεράς επιχειρεί να παρουσιαστεί ως πραγματιστής, ικανός να συνεργάζεται με τη διεθνή Δεξιά χωρίς να υποχωρεί απέναντί της.
Ο Λούλα διεκδικεί τέταρτη θητεία σε μια αμφίρροπη αναμέτρηση απέναντι στον Φλάβιο Μπολσονάρου, που κατεβαίνει υποψήφιος στη θέση του πατέρα του, ο οποίος εκτίει πλέον ποινή 27 ετών για απόπειρα ανατροπής του δημοκρατικού κράτους δικαίου στη Βραζιλία. Ελπίζει να ενισχύσει την εικόνα του ως πολιτικού με εμπειρία, σταθερότητα και πολιτική ευελιξία, σε μια περίοδο κατά την οποία ο συντηρητισμός ενισχύεται από το Ελ Σαλβαδόρ έως την Αργεντινή.
Καθισμένος πίσω από το μεγάλο ξύλινο γραφείο του, με έναν παγκόσμιο χάρτη στο φόντο, ο Λούλα λέει ότι η προσωπική του σχέση με τον Τραμπ θα μπορούσε να βοηθήσει στην προσέλκυση αμερικανικών επενδύσεων στη Βραζιλία, στην αποτροπή νέων δασμών και κυρώσεων και στη διασφάλιση σεβασμού προς τη βραζιλιάνικη δημοκρατία.
«Ο Τραμπ γνωρίζει ότι αντιτίθεμαι στον πόλεμο με το Ιράν, διαφωνώ με την παρέμβασή του στη Βενεζουέλα και καταδικάζω τη γενοκτονία που συμβαίνει στην Παλαιστίνη», είπε. «Όμως οι πολιτικές μου διαφωνίες με τον Τραμπ δεν επηρεάζουν τη σχέση μου μαζί του ως αρχηγού κράτους. Αυτό που θέλω είναι να αντιμετωπίζει τη Βραζιλία με σεβασμό, κατανοώντας ότι εγώ είμαι ο δημοκρατικά εκλεγμένος πρόεδρος εδώ».
Για τον Λούλα, ήταν η έλλειψη σεβασμού που οδήγησε στην απότομη επιδείνωση των σχέσεων πέρυσι. Αφού ο Τραμπ επέβαλε δασμούς και κυρώσεις, ο Λούλα τον κατηγόρησε ότι παραβίασε την κυριαρχία της Βραζιλίας. Χρησιμοποίησε δημόσιες εμφανίσεις για να του στείλει ένα μήνυμα: η Βραζιλία ήταν διατεθειμένη να συζητήσει τις διαφορές της με την Ουάσιγκτον, αλλά μόνο εφόσον αντιμετωπιζόταν ως ίση.
Ο πρώην συνδικαλιστής, που ανέβηκε από την ακραία φτώχεια για να εκλεγεί τρεις φορές πρόεδρος, έχει χτίσει την πολιτική του ταυτότητα πάνω στη διαπραγμάτευση και την προσωπική διπλωματία. Όμως η προσέγγισή του απέναντι στον Τραμπ έχει επηρεαστεί από ένα μάθημα που έμαθε από την αναλφάβητη μητέρα του, τη Ντόνα Λίντου.
«Όσοι σκύβουν το κεφάλι ίσως να μην μπορέσουν να το σηκώσουν ξανά», είπε. «Η Βραζιλία είναι πολύ περήφανη γι’ αυτό που είναι. Δεν χρειάζεται να υποκλινόμαστε σε κανέναν».
Αυτό αποτελεί θεαματική διαφοροποίηση από την προσέγγιση του Ζαΐρ Μπολσονάρου, η οποία χαρακτηριζόταν από ιδεολογική ταύτιση με την Ουάσιγκτον και θαυμασμό προς τον Τραμπ.
Ο Λούλα λέει ότι δεν προσπαθεί να δημιουργήσει ρήγμα ανάμεσα στον Τραμπ και τον Μπολσονάρου. Ωστόσο, θεωρεί ότι οι ισχυρές σχέσεις μπορούν να αμβλύνουν τα «ψεύδη» για τη Βραζιλία, τα οποία, όπως πιστεύει, τροφοδότησαν την εκστρατεία πίεσης του 2025. Ο Εντουάρντο Μπολσονάρου, ένας ακόμη γιος του πρώην προέδρου, μετακόμισε πέρυσι στις Ηνωμένες Πολιτείες για να πείσει τον Τραμπ ότι ο πατέρας του υφίσταται πολιτική δίωξη.
«Δεν θα ζητούσα ποτέ από τον Τραμπ να μη συμπαθεί τον Μπολσονάρου. Αυτό είναι δικό του θέμα», είπε ο Λούλα. «Δεν χρειάζεται να καταβάλω καμία προσπάθεια για να καταλάβει ότι είμαι καλύτερος από τον Μπολσονάρου. Το γνωρίζει ήδη».
Ο Τραμπ και ο Λούλα συναντήθηκαν για πρώτη φορά στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο, λίγες ημέρες μετά την καταδίκη του Μπολσονάρου. Έκτοτε έχουν συναντηθεί άλλες δύο φορές και έχουν μιλήσει τηλεφωνικά τέσσερις φορές. Ο Τραμπ έχει επαινέσει επανειλημμένα τον Λούλα, χαρακτηρίζοντάς τον «δυναμικό» και «έξυπνο», ενώ χαλάρωσε τους δασμούς και ήρε τις κυρώσεις κατά της Βραζιλίας.
Τα πολιτικά οφέλη στο εσωτερικό έχουν γίνει εμφανή. Πολλοί Βραζιλιάνοι θεώρησαν ότι η αντιπαράθεσή του με τον Τραμπ αποτελούσε υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας. Σε δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε μετά την επίσκεψη στον Λευκό Οίκο, το 60% των Βραζιλιάνων δήλωσε ότι αυτή ήταν «καλή για τη Βραζιλία».
Παρόλα αυτά, ο Λούλα εισέρχεται στην προεκλογική εκστρατεία αντιμετωπίζοντας δυσκολίες. Το κόστος των τροφίμων και των καυσίμων αυξάνεται, ενώ το πολωμένο εκλογικό σώμα εμφανίζεται σχεδόν μοιρασμένο ανάμεσα σε εκείνον και τον Φλάβιο Μπολσονάρου. Ένα νέο πακέτο μέτρων που στοχεύει στη μείωση της οικονομικής πίεσης στους ψηφοφόρους, καθώς και οι κατηγορίες ότι ο νεότερος Μπολσονάρου ζήτησε εκατομμύρια δολάρια από τραπεζίτη που ερευνάται για τη μεγαλύτερη οικονομική απάτη στη χώρα, αναμένεται να τον βοηθήσουν.
Ο Λούλα παρουσιάζει όλο και περισσότερο τη σχέση του με τον Τραμπ ως απόδειξη ότι οι ηγέτες μπορούν να είναι ιδεολογικοί αντίπαλοι και παρ’ όλα αυτά να διαπραγματεύονται. Οι φιλοδημοκρατικοί ηγέτες, λέει, πρέπει να προσφέρουν απτά αποτελέσματα, πριν τα αντισυστημικά κινήματα γίνουν ακόμη ισχυρότερα.
«Η δημοκρατία απέτυχε όταν σταμάτησε να ανταποκρίνεται στις πιο βασικές προσδοκίες των ανθρώπων», είπε ο Λούλα. «Τότε οποιοσδήποτε ηλίθιος μιλά εναντίον του συστήματος χειροκροτείται. Αυτό συμβαίνει παντού στον κόσμο».
Οι προσπάθειες του Λούλα να μεσολαβήσει για την ειρήνη στη Βενεζουέλα και την Ουκρανία απέτυχαν, ενώ η Ουάσιγκτον έδειξε ελάχιστο ενδιαφέρον για τη διαμεσολάβησή του στην Κούβα. Ωστόσο, εξακολουθεί να θέλει να τοποθετήσει τη Βραζιλία ως διαμεσολαβητή στις παγκόσμιες συγκρούσεις.
«Μπορείς να μεσολαβήσεις μόνο όταν αυτοί που βρίσκονται στην εξουσία θέλουν διαμεσολάβηση», είπε ο Λούλα. Προειδοποίησε τον αυταρχικό ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο ότι εκλογές υπό διεθνή εποπτεία θα ενίσχυαν τη νομιμοποίησή του, εφόσον κέρδιζε. «Αλλά ο Μαδούρο δεν το έκανε αυτό και αντίθετα ενίσχυσε μόνο τις υποψίες στη συνέχεια. Μερικοί άνθρωποι ξέρουν ότι κάνουν λάθος και συνεχίζουν να κάνουν το λάθος ούτως ή άλλως».
Όμως η Κούβα είναι διαφορετική, υποστηρίζει, επειδή η κυβέρνησή της θέλει διάλογο. Ζήτησε από τον Τραμπ να άρει τον οικονομικό αποκλεισμό του νησιού: η Κούβα, είπε, «χρειάζεται μια ευκαιρία».
«Αυτό που γνωρίζω είναι ότι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες ανοίξουν ένα τραπέζι διαπραγμάτευσης, που δεν θα βασίζεται σε απειλές, η Κούβα θα συμμετάσχει». Ο Τραμπ του είπε ότι δεν πρόκειται να εισβάλει στο νησί, ανέφερε ο Λούλα.
Στους κόλπους της λατινοαμερικανικής Αριστεράς, τα στρατιωτικά πλήγματα του Τραμπ σε πλοία στην Καραϊβική και τον ανατολικό Ειρηνικό, η σύλληψη του Μαδούρο στη Βενεζουέλα και το ενδεχόμενο δράσης κατά της Κούβας έχουν αναζωπυρώσει τις διαχρονικές ανησυχίες για τον αμερικανικό παρεμβατισμό στην περιοχή. Ο Τραμπ έχει επίσης εντείνει τις πιέσεις με άλλους τρόπους, χαρακτηρίζοντας εγκληματικές οργανώσεις στο Μεξικό, την Κολομβία και τη Βενεζουέλα ως ξένες τρομοκρατικές οργανώσεις, χαρακτηρισμός που επιτρέπει κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων και στρατιωτική δράση.
Ο Φλάβιο Μπολσονάρου και οι σύμμαχοί του έχουν ζητήσει παρόμοιους χαρακτηρισμούς και για μεγάλες εγκληματικές οργανώσεις της Βραζιλίας. Ο Λούλα υποστηρίζει ότι τέτοιου είδους πίεση από μόνη της δεν θα βάλει τέλος στη διακίνηση ναρκωτικών.
«Οι ΗΠΑ δεν θα το κάνουν αυτό με τη Βραζιλία», είπε.
Παρά τη σχέση που έχει αναπτύξει με τον Τραμπ, ο Λούλα δηλώνει ότι εξακολουθεί να ανησυχεί βαθιά για την πορεία της παγκόσμιας πολιτικής και για αυτό που θεωρεί διάβρωση της πολυμερούς συνεργασίας.
«Ελπίζω ο Τραμπ να μπορέσει να πειστεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να διαδραματίσουν πολύ σημαντικότερο ρόλο στην ενίσχυση της ειρήνης, της δημοκρατίας και της πολυμέρειας», είπε ο Λούλα. «Θα είναι δύσκολο; Ναι. Αλλά αν δεν πίστευα στην πειθώ, δεν θα ήμουν στην πολιτική».
Ο Λούλα λέει ότι παρέδωσε στον Τραμπ αντίγραφο της συμφωνίας για τα πυρηνικά του 2010, την οποία είχαν διαπραγματευθεί η Βραζιλία και η Τουρκία με το Ιράν, μια συμφωνία που απορρίφθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ήθελε να δείξει στον Τραμπ, όπως είπε, ότι «δεν είναι αλήθεια πως το Ιράν προσπαθεί ξανά να κατασκευάσει ατομική βόμβα».
Ο Τραμπ είπε ότι θα διαβάσει το έγγραφο, σύμφωνα με τον Λούλα, και ο Βραζιλιάνος πρόεδρος προσφέρθηκε να βοηθήσει στη διευκόλυνση του διαλόγου, χωρίς όμως να συζητηθούν περαιτέρω βήματα. Για τον Λούλα, ο πόλεμος με το Ιράν καταδεικνύει αυτό που θεωρεί τα όρια της συγκρουσιακής προσέγγισης του Τραμπ απέναντι στον κόσμο, μια προσέγγιση που, όπως υποστηρίζει, αρχίζει να πλήττει και τους ίδιους τους Αμερικανούς μέσω της αύξησης των τιμών καταναλωτή. «Ο Τραμπ φέρει ευθύνη γι’ αυτό», είπε.
Ο Λούλα θέλει η Ουάσιγκτον να αντιμετωπίζει την περιοχή ως εταίρο και όχι ως στόχο.
«Η Κίνα ανακάλυψε και εισήλθε στη Λατινική Αμερική», είπε. «Σήμερα, το εμπόριό μου με την Κίνα είναι διπλάσιο από το εμπόριό μου με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και αυτό δεν είναι επιλογή της Βραζιλίας.
»Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να περάσουν μπροστά», είπε, «πολύ ωραία. Αλλά πρέπει να το θέλουν».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
