Ο Μάρκο Ρούμπιο θέλει να εξάγει το MAGA στο εξωτερικό

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ (Trump) συχνά φαίνεται εκνευρισμένος που πολλοί Αμερικανοί δεν εκτιμούν το γεονός ότι ζουν στη «χρυσή εποχή» του MAGA (Μake America Great Again).

Αυτό όμως δεν τον εμποδίζει να προσπαθεί να εξάγει την ιδεολογία του, παρεμβαίνοντας στην πολιτική και στις εκλογές στο εξωτερικό, ώστε να προωθήσει ή να διατηρήσει δεξιούς λαϊκιστές ηγέτες στην εξουσία. Αυτό εξηγεί την αποστολή του υπουργού Εξωτερικών Ρούμπιο αυτή την εβδομάδα να ενισχύσει τον φιλορώσο πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, ενόψει των εκλογών του Απριλίου.

Ο Όρμπαν, ένας λαϊκιστής ηγέτης, ήταν MAGA πριν υπάρξει το MAGA. Η πολιτικοποίηση του δικαστικού συστήματος, οι σκληρές μεταναστευτικές πολιτικές, η ενίσχυση φιλικών ολιγαρχών και οι επιθέσεις στον Τύπο αποτελούν πρότυπο για τη δεύτερη θητεία του Τραμπ. Όμως πλέον αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη πολιτική πρόκληση στα 15 χρόνια αδιάλειπτης εξουσίας του.

Η επίσκεψη του Ρούμπιο στον Όρμπαν -ο οποίος συχνά επιχειρεί να υπονομεύσει την πολιτική της ΕΕ για την Ουκρανία και την ενέργεια- αποτελεί επίπληξη προς εκείνους τους Ευρωπαίους που προσπάθησαν να πείσουν τον εαυτό τους ότι ο ευγενικός τόνος του στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου το Σαββατοκύριακο σήμαινε αποκλιμάκωση των διατλαντικών εντάσεων.

Αποτελεί επίσης το πιο πρόσφατο βήμα σε μια προσωπική εξέλιξη σημαντική για τη διασφάλιση της θέσης του Ρούμπιο στην κυβέρνηση Τραμπ και για τις μελλοντικές πολιτικές του προοπτικές σε ένα μεταβαλλόμενο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Το 2019, ο τότε γερουσιαστής της Φλόριντα είχε ενωθεί με διακομματικούς συναδέλφους του, εκφράζοντας ανησυχία ότι η δημοκρατία υπό τον Όρμπαν είχε «διαβρωθεί σημαντικά».

Όμως τη Δευτέρα ο Ρούμπιο είπε στον Όρμπαν: «Μπαίνουμε σε αυτή τη χρυσή εποχή των σχέσεων μεταξύ των χωρών μας -και όχι απλώς λόγω της σύγκλισης των λαών μας, αλλά λόγω της σχέσης που έχετε με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών».

Αλλά διακυβεύονται περισσότερα από την προσωπική φιλοδοξία του Ρούμπιο. Η στήριξη της κυβέρνησης Τραμπ στον Όρμπαν στις εκλογές της Ουγγαρίας είναι το πιο πρόσφατο σημάδι μιας θεσμοθετημένης στροφής προς τα δεξιά στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ και μιας απόρριψης παραδοσιακών θέσεων. Ορισμένοι Ευρωπαίοι θεωρούν πλέον τον μακροχρόνιο προστάτη τους ως αυξανόμενη πολιτική απειλή.

Και αντανακλά την αυξανόμενη προθυμία του Λευκού Οίκου -εν μέσω νέων ισχυρισμών του Τραμπ ότι το αμερικανικό εκλογικό σύστημα πλήττεται από νοθεία ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών- να παρεμβαίνει στην εσωτερική πολιτική ξένων κρατών. Ο Τραμπ έχει ήδη προσπαθήσει να επηρεάσει ψηφοφόρους ή να διαμορφώσει τις εκλογές στην Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Ονδούρα και την Πολωνία και ισχυρίζεται ότι διοικεί τη Βενεζουέλα από το Οβάλ Γραφείο μετά την εκδίωξη του προέδρου Nικολάς Μαδούρο.

Ο Τραμπ δεν ενεργεί παρορμητικά. Έχει κωδικοποιήσει τους στόχους του στη νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ, η οποία επαινεί την «αυξανόμενη επιρροή των πατριωτικών ευρωπαϊκών κομμάτων» στην Ευρώπη. Αυτό αναφέρεται σε δεξιά λαϊκιστικά και αντιμεταναστευτικά κόμματα όπως το National Rally στη Γαλλία, το Reform UK στο Ηνωμένο Βασίλειο και το Alternative for Germany στη Γερμανία, τα οποία επιδιώκουν να εκτοπίσουν τους παγκόσμιους ηγέτες με τους οποίους ο Τραμπ συναλλάσσεται καθημερινά.

Ο Ρούμπιο μεταφέρει παρόμοιο μήνυμα με τον Βανς με περισσότερη λεπτότητα

Στο Μόναχο πέρσι, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς παρουσίασε μια εξιδανικευμένη εικόνα της Δυτικής Ευρώπης με ρίζες στον χριστιανισμό που κινδυνεύει να καταστραφεί από ένα κύμα μετανάστευσης από μουσουλμανικές χώρες. Φέτος, ο Ρούμπιο παρέδωσε παρόμοιο μήνυμα, αν και με περισσότερη διπλωματική λεπτότητα.

Επέμεινε ότι η Ουάσινγκτον δεν θέλει «υποτελή» κράτη αλλά ισχυρούς εταίρους στην ΕΕ και ότι παραμένει δεσμευμένη στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία που απειλεί την ήπειρο. Ωστόσο, η ομιλία του ήταν επίσης μια ευρεία υπόδειξη ότι, εκτός και αν η ήπειρος υιοθετήσει την οπτική του MAGA για τον δυτικό πολιτισμό, η αμερικανική υπεράσπιση της Ευρώπης θα τεθεί υπό αμφισβήτηση.

«Η μαζική μετανάστευση δεν είναι και δεν ήταν κάποια περιθωριακή ανησυχία μικρής σημασίας», είπε ο Ρούμπιο στο Μόναχο. «Ήταν και συνεχίζει να είναι μια κρίση που μεταμορφώνει και αποσταθεροποιεί τις κοινωνίες σε όλη τη Δύση», επεσήμανε.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ δεν μιλούσε μόνο εκ μέρους του Τραμπ. Εξέφραζε υποστηρικτές λαϊκιστικών κομμάτων που εξεγείρονται κατά των φιλελεύθερων κατεστημένων σε ευρωπαϊκά κράτη χρησιμοποιώντας το μοντέλο του Αμερικανού προέδρου. Πολλοί ψηφοφόροι πιστεύουν ότι οι μετριοπαθείς ηγέτες τους απέτυχαν να διασφαλίσουν τα σύνορα της ηπείρου, όπως -κατά την άποψή τους- απέτυχαν και οι Δημοκρατικοί στις ΗΠΑ, και κατηγορούν την παγκοσμιοποίηση για την καταστροφή της εργατικής τάξης και της βιομηχανικής παραγωγής.

Όμως οι κυρίαρχοι Ευρωπαίοι πολιτικοί προειδοποιούν ότι οι λαϊκιστές αποτελούν απειλή για τη σταθερότητα και τη δημοκρατία. Οι λαοί τους θυμούνται επίσης τους κινδύνους του δεξιού λαϊκιστικού εθνικισμού από τα στρατιωτικά νεκροταφεία που διάσπαρτα βρίσκονται στις χώρες τους -τα οποία περιλαμβάνουν χιλιάδες αμερικανικούς τάφους. Αποστρέφονται τις πολιτικές του Τραμπ και θεωρούν τις αμερικανικές προειδοποιήσεις για τη μετανάστευση αντίθετες με τις ευρωπαϊκές αξίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ενσωμάτωση.

Ηγέτες όπως ο Γάλλος πρόεδρος Eμανουέλ Μακρόν, αντιδρούν στις αμερικανικές απειλές για αντίποινα σχετικά με τις προσπάθειές τους να περιορίσουν τον χείμαρρο παραπληροφόρησης από κοινωνικά δίκτυα αμερικανικής ιδιοκτησίας. Και απορρίπτουν τον ισχυρισμό της κυβέρνησης Τραμπ ότι η κοινωνία τους είναι άρρωστη. «Σε αντίθεση με όσα μπορεί να λένε κάποιοι: Η “woke”, παρακμιακή Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει πολιτισμική εξαφάνιση. Στην πραγματικότητα, οι άνθρωποι εξακολουθούν να θέλουν να ενταχθούν στο κλαμπ μας», δήλωσε στη Διάσκεψη του Μονάχου η αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Κάγια Κάλας.

Αυτό το διευρυνόμενο ιδεολογικό και φιλοσοφικό χάσμα δείχνει ότι οι διατλαντικές εντάσεις μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ υπερβαίνουν κατά πολύ τους επί χρόνια περιορισμένους αμυντικούς προϋπολογισμούς πολλών μελών του ΝΑΤΟ που τα έχουν αφήσει ευάλωτα στις επιπλήξεις του Τραμπ.

Όπως συμβαίνει συχνά με τον Τραμπ, η πολιτική του είναι ασυνεπής και γεμάτη αντιφάσεις. Έχει καλές σχέσεις με τον Βρετανό πρωθυπουργό Kιρ Στάρμερ και κατά καιρούς με τον Μακρόν, παρά το ότι ιδεολογικά βρίσκεται πιο κοντά σε ακροδεξιά κινήματα. Και είναι επίσης φιλικός με την λαϊκίστρια πρωθυπουργό της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, παρά τη σθεναρή υποστήριξή της προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, την οποία εκείνος περιφρονεί.

Υπάρχει επίσης μια δόση ειρωνείας στην αδιάκοπη προσπάθεια του Τραμπ να διαδώσει το μήνυμά του στο εξωτερικό, αφού σπάνια υπήρξε τόσο αντιδημοφιλής στο εσωτερικό. Τα ποσοστά αποδοχής του έχουν πέσει κάτω από το 40% και οι Ρεπουμπλικανοί φοβούνται συντριβή στις ενδιάμεσες εκλογές. Υπάρχουν πλέον ελάχιστα σημάδια ότι η πλειοψηφία στις ΗΠΑ αγκαλιάζει την κοσμοθεωρία του, πόσο μάλλον στην Ευρώπη. Δεδομένης της αντιδημοφιλίας του Τραμπ στις δημοσκοπήσεις μεταξύ Ευρωπαίων πολιτών, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι η πίεσή του για υιοθέτηση των αξιών MAGA θα αποδώσει.

Ωστόσο, αυτό το αμερικανικό πολιτικό υπόβαθρο κάνει τους επικριτές του Τραμπ να φοβούνται ότι η συνέργεια Τραμπ–Όρμπαν αφορά κάτι περισσότερο από κοινή ιδεολογία. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός έχει επανειλημμένα δυσκολέψει τα κόμματα της αντιπολίτευσης να τον νικήσουν στις εκλογές, ενώ παράλληλα έχει διαβρώσει νομικές διαδικασίες. 

Ο Ρούμπιο είχε εκφράσει ανησυχίες στο παρελθόν για τον Όρμπαν

Η πορεία της Ουγγαρίας ανησυχεί εδώ και καιρό την Ουάσινγκτον. Και αυτό το λέει ο ίδιος ο Ρούμπιο. Το 2019 έθεσε το ζήτημα μαζί με ανώτερα μέλη της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, τον Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή Jim Risch, τη Δημοκρατική γερουσιαστή Jeanne Shaheen και τον πρώην γερουσιαστή Robert Menendez.

«Υπό τον Όρμπαν, η εκλογική διαδικασία έχει γίνει λιγότερο ανταγωνιστική και η δικαιοσύνη ελέγχεται ολοένα και περισσότερο από το κράτος», έγραψαν οι γερουσιαστές. «Η ελευθερία του Τύπου έχει μειωθεί, καθώς οι διαφημιζόμενοι έχουν αποθαρρυνθεί έντονα από το να τοποθετούν διαφημίσεις σε ανεξάρτητα μέσα και η ιδιοκτησία έχει συγκεντρωθεί σε ένα ίδρυμα που εξαιρείται από την αντιμονοπωλιακή ρύθμιση», είχαν επισημάνει τότε.

Στη δεύτερη θητεία του Τραμπ, αυτό μοιάζει λιγότερο με κατηγορητήριο για τις παραβάσεις του Όρμπαν και περισσότερο με περιγραφή των εμφανών φιλοδοξιών του Αμερικανού προέδρου. Παρ’ όλα αυτά, ο Ρούμπιο τη Δευτέρα ξεκαθάρισε στους Ούγγρους ψηφοφόρους πού στέκονται ο ίδιος και ο Τραμπ. «Είναι προς το εθνικό μας συμφέρον -ειδικά όσο εσείς είστε πρωθυπουργός και ηγέτης αυτής της χώρας- να είναι επιτυχημένη η Ουγγαρία», τόνισε.

Προσπαθεί να χρησιμοποιήσει την ισχύ των ΗΠΑ για να επηρεάσει τις εκλογές

Σε ένα ταξίδι που περιλάμβανε και στάση στη Σλοβακία  -η οποία κυβερνάται από άλλη φιλική προς τον Τραμπ κυβέρνηση- ο Ρούμπιο δεν πρόσφερε μόνο ηθική στήριξη στον Όρμπαν. Υποσχέθηκε επίσης την προοπτική οικονομικής βοήθειας των ΗΠΑ για να πείσει τους ψηφοφόρους ότι η ευημερία τους εξαρτάται από έναν πρωθυπουργό που είναι έντονος επικριτής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Αν αντιμετωπίσετε οικονομικές δυσκολίες, αν αντιμετωπίσετε εμπόδια στην ανάπτυξη, αν αντιμετωπίσετε πράγματα που απειλούν τη σταθερότητα της χώρας σας, γνωρίζω ότι ο πρόεδρος Τραμπ θα ενδιαφερθεί πολύ -λόγω της σχέσης σας μαζί του και της σημασίας αυτής της χώρας για εμάς- να βρει τρόπους παροχής βοήθειας αν προκύψει ποτέ αυτή η ανάγκη», διεμήνυσε ο Ρούμπιο.

Ο Τραμπ το έχει δοκιμάσει αυτό στο παρελθόν -και λειτούργησε. Χρησιμοποίησε την οικονομική ισχύ της Αμερικής για να προειδοποιήσει τους ψηφοφόρους στην Αργεντινή ότι ένα οικονομικό πακέτο διάσωσης 20 δισ. δολαρίων εξαρτάται από το να παραμείνει στην εξουσία το κόμμα του φίλου του, Αργεντινού προέδρου και ήρωα του MAGA, Χαβιέρ Μίλεϊ. «Αν δεν κερδίσει, εμείς φεύγουμε», είπε τότε ο Τραμπ.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει χρησιμοποιήσει την ισχύ του και με άλλους τρόπους για να μεταβάλει την πολιτική σε ξένες χώρες -συμπεριλαμβανομένης της εκδίωξης του Μαδούρο τον περασμένο μήνα και της ανάληψης του ελέγχου των τεράστιων πετρελαϊκών αποθεμάτων της Βενεζουέλας.

Πέρσι, στήριξε έντονα τον Nασρί Ασφούρα, νικητή των προεδρικών εκλογών στην Ονδούρα. Επίσης χρησιμοποίησε την εξουσία του για να απονείμει χάρη στον πρώην πρόεδρο Χουάν Ορλάντο Χερνάντεζ -κίνηση που θεωρήθηκε ευρέως ως προσπάθεια επηρεασμού των ψηφοφόρων.

Την περασμένη εβδομάδα κλιμάκωσε την εκστρατεία του για την άρση της ποινικής δίωξης κατά του φίλου του, Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Σε μια έκρηξη άνευ προηγουμένου, ο Τραμπ καταφέρθηκε κατά του προέδρου Ισαάκ Χέρτζογκ επειδή δεν χορήγησε χάρη.

Δεν ήταν η πρώτη φορά που κάνει κάτι ανάλογο. Πέρσι επέβαλε δασμό 50% στις εισαγωγές από τη Βραζιλία λόγω της ποινικής δίωξης του φίλου του και πρώην προέδρου της χώρας, Ζαΐχ Μπολσονάρο.

Και ο κόσμος παρακολουθεί τώρα αν ο Τραμπ θα υλοποιήσει τις απειλές του για βομβαρδισμό του Ιράν καθώς ενισχύει τις αμερικανικές δυνάμεις, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει νέα συμφωνία για τα πυρηνικά και τους πυραύλους. Είχε προηγουμένως προειδοποιήσει ότι οι ΗΠΑ ήταν «οπλισμένες και έτοιμες» αν το Ιράν συνέχιζε τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων.

Οι υποστηρικτές του Τραμπ θα μπορούσαν δικαίως να υποστηρίξουν ότι η Ουάσινγκτον πάντοτε έπαιζε πολιτικά παιχνίδια στο εξωτερικό, όπως στους πολέμους στο Βιετνάμ, το Ιράκ και το Αφγανιστάν και την οργάνωση πραξικοπημάτων και μυστικών επιχειρήσεων σε ολόκληρο το δυτικό ημισφαίριο και τη Μέση Ανατολή.

Όμως η ευρωπαϊκή πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ ξεχωρίζει επειδή τάσσεται ανοιχτά στο πλευρό δυνάμεων που θα μπορούσαν να διαβρώσουν δημοκρατικά πρότυπα και ελευθερίες και που εμπορεύονται ανοιχτά τις φυλετικές διακρίσεις. Η Ουάσιγκτον παραδοσιακά θεωρούσε τη δημοκρατία στην Ευρώπη ως μεγάλη επιτυχία της εξωτερικής της πολιτικής, έχοντας ανοικοδομήσει την ήπειρο μετά την απελευθέρωσή της από τους Ναζί.

Στο παρελθόν, Αμερικανοί υπουργοί Εξωτερικών στέκονταν στο πλευρό αντιφρονούντων απέναντι σε ισχυρούς ηγέτες στην Ανατολική Ευρώπη. Στη Βουδαπέστη, ο Ρούμπιο έκανε το αντίθετο.

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.