Η ΕΕ δεν θα ήθελε να παρασυρθεί στον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο με το Ιράν. Μπορεί όμως να μην έχει επιλογή.
Το πλήγμα με μη επανδρωμένο αεροσκάφος σε βρετανική αεροπορική βάση στην Κύπρο καταδεικνύει ότι η γεωγραφική εγγύτητα της Ευρώπης με το μέτωπο του πολέμου ενδεχομένως να υπερισχύσει της αρχικής επιφυλακτικότητας πολλών κυβερνήσεων του μπλοκ απέναντι στην απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) να «εξαλείψει τη σοβαρή απειλή που συνιστά για την Αμερική αυτό το τρομερό τρομοκρατικό καθεστώς», όπως δήλωσε τη Δευτέρα.
Μέχρι στιγμής, η αντίδραση της ΕΕ έχει επικεντρωθεί κυρίως στον αντίκτυπο που έχει ο πόλεμος στους πολίτες της ΕΕ στη Μέση Ανατολή -δεδομένου ότι η Τεχεράνη εξαπολύει κύμα αντεπιθέσεων σε ολόκληρη την περιοχή- καθώς και στις παράπλευρες επιπτώσεις από την άνοδο των τιμών της ενέργειας, τη διατάραξη των αεροπορικών και θαλάσσιων μεταφορών και την ενδεχόμενη εισροή προσφύγων.
Σαν να ήθελε να καταδείξει πώς βλέπει ο ίδιος ο ευρωπαϊκός μηχανισμός τον περιορισμένο ρόλο της ηπείρου στην κρίση, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, περιέγραψε τη Δευτέρα το εύρος των πεδίων στα οποία εστιάζει «από την ενέργεια έως τα πυρηνικά, από τις μεταφορές έως τη μετανάστευση και την ασφάλεια». «Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για τις συνέπειες», πρόσθεσε.
Ελλείψει μοχλών πίεσης τόσο προς τους Ισραηλινούς όσο και προς τον Τραμπ, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συγκάλεσε τη Δευτέρα συνεδρίαση του «κολεγίου ασφάλειας»: μια λιγότερο συνηθισμένη σύνθεση των επιτρόπων, όπου αρκετοί από αυτούς ενημερώνουν τους συναδέλφους τους για ζητήματα που σχετίζονται με την τρέχουσα κρίση. Μετά τη συνεδρίαση, η Επιτροπή ανέφερε σε ανακοίνωσή της ότι σχεδιάζει να ανταποκριθεί στη σύγκρουση με το Ιράν στηρίζοντας τα κράτη-μέλη και προστατεύοντας τους Ευρωπαίους από τις «αρνητικές συνέπειές» της.
Η ΕΕ «ανταλλάσσει πληροφορίες για όσα συμβαίνουν και παρακολουθεί την κατάσταση», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ με γνώση των συζητήσεων, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω του εμπιστευτικού χαρακτήρα των συνομιλιών. «Υπό κανονικές συνθήκες, θα έπρεπε να μιλάμε με την αμερικανική κυβέρνηση. Θα έπρεπε να έχουμε μια ώριμη συζήτηση με τους Ισραηλινούς. Τίποτα από αυτά δεν φαίνεται να είναι εφικτό… Η ΕΕ έχει περιοριστεί σε έναν δευτερεύοντα ρόλο», πρόσθεσε.
Στην πράξη, οι στόχοι της Επιτροπής συνοψίζονται στη βοήθεια προς τις χώρες μέλη για την απομάκρυνση των πολιτών τους από την περιοχή και στην παρακολούθηση τυχόν διαταραχών στις αερομεταφορές και σε βασικές θαλάσσιες οδούς, όπως το Στενό του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχονται αποστολές πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου από τα κράτη του Κόλπου.
Οι εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών επισημαίνουν τον αυξημένο κίνδυνο που υπάρχει να εξαπολύσει το Ιράν τρομοκρατικές επιθέσεις στην Ευρώπη, ανέφερε δεύτερος διπλωμάτης της ΕΕ.
Ρήτρα άμυνας
Η ΕΕ θα συνεχίσει να παρακολουθεί επίσης τις τιμές και τα επίπεδα εφοδιασμού ενέργειας. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή πρόκειται να συγκαλέσει ομάδα εργασίας για την ενέργεια με τη συμμετοχή των κρατών-μελών και σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, με την πρώτη συνεδρίαση να αναμένεται αυτή την εβδομάδα.
Ωστόσο, η ΕΕ δεν έχει ακόμη τοποθετηθεί δημόσια για το πώς θα μπορούσε να ενισχύσει την άμυνα της Κύπρου. Η Λευκωσία δεν έχει ενεργοποιήσει τη ρήτρα συλλογικής άμυνας του άρθρου 42.7 της ΕΕ -παρόμοια με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, βάσει του οποίου όλα τα μέλη συνδράμουν έναν σύμμαχο-, όπως έκανε η Γαλλία μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Μπατακλάν στο Παρίσι το 2015. Εάν η Κύπρος το πράξει, θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την εμπλοκή της Ένωσης στον πόλεμο.
Η απάντηση στις απειλές κατά της Κύπρου αφέθηκε στα χέρια της Ελλάδας, με την Αθήνα να αποστέλλει δύο φρεγάτες και δύο ζεύγη μαχητικών F-16 στο νησί, που απέχει λιγότερα από 500 χιλιόμετρα από το Ισραήλ.
Εν τω μεταξύ, η Κύπρος, η οποία ασκεί την εξάμηνη εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, θα φιλοξενήσει την Τρίτη συνεδρίαση της ομάδας Ολοκληρωμένης Πολιτικής Αντιμετώπισης Κρίσεων (IPCR) για να «εξετάσει τις επιπτώσεις της εξελισσόμενης κατάστασης», σύμφωνα με τρίτο διπλωμάτη της ΕΕ που γνωρίζει τις προετοιμασίες. Η IPCR είχε συγκληθεί και στο παρελθόν, μεταξύ άλλων, για την αντιμετώπιση της πανδημίας Covid και της πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Η δυσάρεστη αλήθεια είναι ότι η ΕΕ δεν διαθέτει επαρκείς μοχλούς επιρροής στην περιοχή ώστε να προχωρήσει σε ουσιαστικές κινήσεις.
«Πρόκειται για κάτι για το οποίο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ προετοιμάζονταν απέναντι στον ορκισμένο τους εχθρό, το Ιράν. Η ΕΕ δεν ήταν προετοιμασμένη γι' αυτήν την εξέλιξη», δήλωσε ο πρώτος διπλωμάτης. «Τώρα καθόμαστε σαν θεατές, επειδή δεν αποτελούμε ενεργό παίκτη σε αυτόν τον πόλεμο».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
